NOS Nieuws - Algemeen

De musical Soldaat van Oranje wordt op 12 juli voor het laatst opgevoerd, heeft de producent bekendgemaakt. Daarmee komt er na bijna zestien jaar een eind aan de langstlopende musical van Nederland.

De musical gaat over de oorlogsjaren van verzetsstrijder Erik Hazelhoff Roelfzema, die in 2007 overleed. De reeks voorstellingen ging van start in oktober 2010 en werd meermaals verlengd. De musical is straks zo'n 4000 keer opgevoerd, met 29 verschillende casts.

Grappen

De makers verzekeren dat de musical in de TheaterHangaar van Katwijk na zondag 12 juli echt niet meer terugkomt. "Er zijn heel veel grappen over gemaakt, maar wij hebben nooit gezegd dat we zouden stoppen", zegt investeerder Alex Mulder in Het Parool. "Wat we keer op keer hebben gemeld, is dat de kaartverkoop was verlengd, maar we hebben nooit gezegd dat we zouden stoppen. Nu wel."

Mulder nam het initiatief voor het project na een ontmoeting met Hazelhoff Roelfzema. "Ik ben eigenlijk helemaal geen musicalliefhebber", zegt hij in de krant, "maar Erik vertelde zo overtuigend dat hij zijn verhaal graag op een andere manier wilde doorgeven, ook aan jonge mensen. Korte tijd later overleed hij."

Nieuwsuur maakte in 2024 deze reportage over Erik Hazelhoff Roelfzema en zijn archief:

Hazelhoff Roelfzema gaf Mulder het gevoel dat hij in actie moest komen. Hij stelde 112.500 euro beschikbaar, zodat producent Fred Boot, regisseur Theu Boermans en scenarist Edwin de Vries de mogelijkheden konden onderzoeken. "Dat was best veel geld, maar ze kwamen met een prachtig plan."

Omdat de makers geen zin hadden om steeds weer naar een ander theater te verkassen, werd voor voormalig militair vliegveld Valkenburg gekozen. Daar kreeg de musical in een leegstaande hal zijn vaste speelplek. Op 30 oktober 2010 ging het stuk in première.

Al heel snel was duidelijk dat de musical een groot succes zou worden. De recensies waren lovend en de kaartjes niet aan te slepen. In 2015 doorbrak 'de Soldaat' met de 1.863.083ste bezoekers het toenmalige bezoekersrecord van Phantom of the Opera uit 1996.

Hoogtepunt

Gevraagd waarom de musical binnenkort eindigt, zegt Mulder tegen het Parool dat hij op het hoogtepunt wil stoppen. "Als je een avondje uit bent, wil je in een volle zaal zitten, zodat je weet dat je een goede keus hebt gemaakt."

Over de laatste voorstelling zegt hij dat het een galavoorstelling moet worden. "Ik hoop dat prinses Beatrix er weer bij is, want zij heeft het theater ook geopend."

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft celstraffen van 8 tot 16 jaar geëist tegen drie mannen die verdacht worden van betrokkenheid bij een woningexplosie in het Brabantse Nieuwkuijk. De hoogste strafeis, 16 jaar, is voor de vermeende opdrachtgever Othman H. (32) uit Den Bosch.

Volgens het OM zette hij Max V. (57) uit Rosmalen onder druk om mee te werken en leverde hij het explosief. Tegen Max V. werd 12 jaar geëist. Hij zou de zwaar verslaafde Gerrit de J. (33) uit Den Bosch hebben ingeschakeld om de klus uiteindelijk te klaren. Tegen Gerrit de J. eiste het OM 8 jaar cel en tbs met dwangverpleging, omdat gedragsdeskundigen hem als verminderd toerekeningsvatbaar zien.

Bij de aanslag in de nacht van 15 op 16 november 2024 verloor de 50-jarige bewoonster van het pand een been. Aan haar andere been liep ze zwaar letsel op. "Ze heeft de aanslag ternauwernood overleefd. De prijs die ze daarvoor moet betalen is onvoorstelbaar hoog", zei de officier van justitie.

Het OM vindt dat er sprake is van poging tot moord en dat maakt deze zaak uniek en onvergelijkbaar met andere zaken, zei hij. "Ze heeft de dood in de ogen gekeken."

Vergisaanslag

Justitie denkt dat het gaat om een 'vergisaanslag' en dat het explosief eigenlijk bedoeld was voor de buren. In dezelfde straat woont de nieuwe partner van de ex van de vermeende opdrachtgever.

Othman H. en zijn ex hebben samen een dochter en kregen ruzie over de omgangsregeling. Eerdere conflicten tussen de twee leidden al tot strafrechtelijke vervolgingen en veroordelingen van H.

Hij heeft tot dusver altijd ontkend dat hij iets te maken had met de explosie in Nieuwkuijk.

Slachtoffer confronteerde verdachten

Op een eerdere zitting confronteerde het slachtoffer de drie verdachten met foto's van het zware letsel dat zij door de explosie opliep. "Kijk maar eens wat jullie mij hebben aangedaan", zei de vrouw afgelopen donderdag tijdens een indringende slachtofferverklaring bij de inhoudelijke behandeling.

Ze vertelde hoe ze zwaargewond werd aangetroffen in de woning en hoe haar gezin eerste hulp moest verlenen toen zij door de explosie een been verloor. "Ze hebben met broeksriemen mijn benen afgebonden. Moet je je voorstellen dat je kinderen hun moeder zo reddeloos moeten zien", aldus het slachtoffer.

De rechtbank doet op 3 maart uitspraak.

Het dodental als gevolg van de aardverschuiving die West-Java dit weekend trof, is opgelopen naar zeventien. Tientallen mensen worden nog steeds vermist, meldt de Indonesische rampenbestrijdingsdienst.

De aardverschuiving was zaterdag in Pasir Langu, een dorp 50 kilometer ten westen van Bandung. Meer dan dertig huizen werden bedolven onder modder, rotsen en bomen.

De oorzaak ervan was hevige regenval die de dag ervoor was begonnen. Het lokale weerinstituut heeft gewaarschuwd dat regenval in deze en andere regio's nog een week zou kunnen aanhouden.

Daardoor verloopt het reddingswerk moeizaam. Er worden nog 73 mensen vermist. De rampenbestrijdingsdienst meldde gisteren dat een kleinere aardverschuiving in combinatie met slecht weer de zoekactie belemmerde.

Op satellietbeelden voor en na de aardverschuiving is het getroffen gebied goed te zien:

Vorige week werden andere delen van Indonesië, waaronder ook in West-Java en de hoofdstad Jakarta, getroffen door natuurgeweld. Toen ging het om overstromingen, waardoor mensen hun huis moesten verlaten en naar hoger gelegen gebieden moesten vluchten.

Vorige maand kwamen er bij zware overstromingen en aardverschuivingen zeker 1200 mensen om het leven op het westelijke eiland Sumatra. Meer dan 7000 mensen raakten gewond.

De Amerikaanse televisiemaker Geoffrey Mason is op 85-jarige leeftijd overleden. In 1972 had hij de leiding over een ingelaste tv-uitzending waarin de gijzeling tijdens de Olympische Spelen in München werd gevolgd. Het werd een marathonuitzending. The Hollywood Reporter omschreef hem daarom ooit als "de man die eigenlijk het livestreamen heeft uitgevonden".

Mason was toen 32 en had voor zender ABC al meerdere olympische toernooien op zijn naam staan als producent. Hij verwachtte een rustige zaterdag tot hij om 05.30 uur op zijn werk kwam. Ondanks het vroege uur stonden daar veel politieauto's.

Het bleek dat Palestijnse terroristen het verblijf van de Israëlische ploeg waren binnengevallen. Een coach en een atleet waren daarbij vermoord, negen anderen gegijzeld. De ABC-studio lag 100 meter van de plek waar het allemaal was gebeurd.

"We schakelden meteen naar de hoogste versnelling om in de 22 uur die volgden deze ongelofelijke gebeurtenis zo goed mogelijk te verslaan", herinnerde Mason zich het moment dat een ongekende live-uitzending begon. Wereldwijd zouden daar 900 miljoen kijkers op afstemmen.

In 2021 maakten we deze terugblik op de gijzeling in München, met daarin beelden van ABC:

Er was flink wat kunst-en-vliegwerk voor nodig om verslag te kunnen doen. Zo werd een logge studiocamera over het gras naar buiten gereden om een liveshot te krijgen van het omsingelde appartement. Verslaggever Peter Jennings kon aanvankelijk niet door het veiligheidscordon rond het olympisch dorp komen. Mason kreeg het lumineuze idee om hem verkleed in sportkleding binnen te loodsen.

Achter de schermen speelde zich bovendien een interne strijd af met ABC News in New York, dat de berichtgeving wilde overnemen van de sportverslaggevers. Het team in München betoogde met succes dat het logischer was om het nieuws te blijven volgen van dichtbij, in plaats van aan de andere kant van de wereld.

Mason zei later dat voor hem sport- of nieuwsverhalen in essentie niet verschillen. "Je wil gewoon het verhaal zo goed en integer mogelijk vertellen."

Livebeelden

Mason moest tijdens de live-uitzending voortdurend oordelen over journalistiek-ethische kwesties. Wat zouden ze bijvoorbeeld doen als de gijzelnemers hun dreiging om mensen dood te schieten zouden waarmaken? Zou dat live op televisie te zien zijn? "We hadden eigenlijk helemaal geen tijd om na te denken wat goed was of wat fout", analyseerde Mason jaren later. "We wilden gewoon verslag doen van de steeds veranderende situatie."

Op een gegeven moment maakte de Duitse politie een keuze voor hem: bewapende agenten stormden de regieruimte binnen om de livebeelden uit de lucht te halen. "De deur vloog open en ze richtten machinegeweren op mij en zwaaiden met hun handen: Kamera aus!" Mason realiseerde zich ineens dat de terroristen ook live konden zien hoe Duitse scherpschutters richting het appartement kropen.

Dramatisch einde

Uiteindelijk hoorde Mason als een van de eersten wereldwijd dat de gijzeling dramatisch was afgelopen. Hoewel een regeringswoordvoerder aanvankelijk zei dat een reddingsoperatie op een vliegveld succesvol was afgerond, meldde zijn verslaggever ter plekke dat alle gijzelaars waren omgekomen. "Marvin Bader haalde diep adem en zei dat ze allemaal dood waren."

Het was presentator Jim McKay die de uitkomst daarna wereldkundig maakte: nog eens negen gijzelaars en een Duitse agent waren gedood, samen met vijf daders. "Ze zijn allemaal omgekomen", zei McKay verslagen.

Mason realiseerde zich dat dit ook het moment was waarop geliefden het vreselijke nieuws hoorden. "Terug op de hotelkamer na die enorm lange dag heb ik met een collega lang zitten huilen."

Verfilmd

Mason bleef in de sportverslaggeving en werkte achter de schermen bij acht Olympische Spelen, meerdere voetbal-wk's, de Super Bowl, de World Series en de Indy 500. In totaal won hij 24 Emmy's voor zijn werk.

In 2024 adviseerde Mason bij de verfilming van zijn live-uitzending in 1972, waarin de echte tv-beelden van toen werden gemengd met nagespeelde scènes in de regieruimte. September 5 kreeg een Oscarnominatie voor Beste Originele Script.

De film bood Mason een kans om na al die jaren nog eens terug te kijken op zijn herculeswerk: "Het was een uitdaging, maar door de bank genomen hebben we het goed gedaan."

De trailer van de film:

Patiënten die op een wachtlijst stonden voor een nieuw orgaan of nieuw weefsel maakten vorig jaar meer kans om geholpen te worden dan voorheen. Het aantal orgaandonoren nam iets af, maar het aantal weefseldonoren nam fors toe, zegt de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS).

Positief is ook dat de wachttijd voor transplantaties de afgelopen jaren is afgenomen, zegt de NTS. Dat geldt niet voor alle patiënten. Voor een transplantatie is een goede match tussen orgaan en patiënt noodzakelijk. Soms duurt het lang voordat een orgaan met de juiste match beschikbaar is en soms komt die er zelfs helemaal niet, aldus de NTS.

Orgaandonatie

Vorig jaar daalde het aantal overleden orgaandonoren van 360 naar 308, maar over de lange termijn verwacht de NTS dat de stijgende trend van de afgelopen jaren doorzet.

"We hebben nieuwe technieken waarmee we van buiten het lichaam van een donor kunnen zien of het orgaan geschikt is voor transplantatie", zegt NTS-bestuurder Naomi Nathan. "Dus van organen die we in het verleden voor de zekerheid niet gebruikten, kunnen we nu zien dat ze toch goed zijn en dus toch getransplanteerd kunnen worden."

Vorig jaar werden 1503 orgaantransplantaties verricht: bij 972 daarvan ging het om organen die overledenen ter beschikking hadden gesteld. Bij de rest ging het om organen van levende donoren.

Weefseldonatie

Het aantal weefseldonoren die bijvoorbeeld oogweefsel of hartkleppen doneerden, steeg vorig jaar naar een recordaantal van 3633. Dat waren er 878 meer dan in 2024.

Deze stijging komt met name door de verruiming van de criteria. Zo kan oogweefsel sinds kort ook op hoge leeftijd worden gedoneerd, omdat bezwaren daartegen zijn weggenomen. 13 procent van de donoren van dit weefsel was 86 jaar of ouder.

Invloed donorwet

Nathan zegt dat ook de wijziging van de Wet op orgaandonatie in 2020 van invloed is geweest op de toename van aantal donoren. De kern van de wijziging was dat mensen die niet reageren op de vraag of ze orgaandonor willen worden als donor worden geregistreerd.

"Dat heeft er zeker meer te maken", zegt Nathan. "Maar we zien dat de donorwet er ook voor gezorgd heeft - omdat we daar veel aandacht voor vragen - dat mensen er vaker van tevoren over na hebben gedacht en het er met de familie over heeft gesproken wat hun keuzes zijn."

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart staan in zeker achttien gemeenten een of meer vrouwen op de kandidatenlijst van de SGP. In negen gemeenten is dat voor het eerst. Het gaat in totaal om 46 verkiesbare vrouwen, dat is een ruime verdubbeling ten opzichte van 2022, blijkt uit een inventarisatie van het Reformatorisch Dagblad.

In Deventer, Enkhuizen, Hardenberg, Kapelle, Lisse, Rotterdam, Soest, Stadskanaal en Zuidplas kan er voor het eerst op een SGP-vrouw gestemd worden. Van al die gemeenten doet in Deventer en Stadskanaal de partij überhaupt voor het eerst mee aan de gemeenteraadsverkiezingen.

Naast de negen gemeenten waar vrouwen voor het eerst meedoen, keren in de negen andere gemeenten vrouwen terug op de lijst. Dat gebeurt in Houten, Vlissingen en Voorst, waar de partij zelfstandig meedoet. In de gemeenten Dordrecht, Leiderdorp, Nissewaard, Noordoostpolder, Westland en Zoetermeer staan de SGP-vrouwen op een gezamenlijke lijst met de ChristenUnie.

De SGP doet mee in 101 van de 340 Nederlandse gemeenten.

'Vrouwen en mannen eigen eerste roeping'

De toename volgt op een statutenwijziging binnen de partij in 2013. Sindsdien is het binnen de SGP toegestaan om vrouwen kandidaat te stellen voor alle functies en kieslijsten, zowel lokaal, landelijk als Europees. Het beginselprogramma van de partij ontraadt dat nog steeds, maar laat ruimte voor lokale afwegingen.

"Volgens het klassiek-christelijke denken hebben vrouwen en mannen beiden een eigen eerste roeping", schrijft de SGP op zijn website. Maar volgens de partij mogen vrouwen niet puur om hun geslacht worden afgewezen voor een functie.

Veel Amerikaanse prominenten hebben met afgrijzen gereageerd op de gebeurtenissen rond de dood van Alex Pretti, de man die in Minneapolis werd doodgeschoten door de grenspolitie.

Pretti, een verpleegkundige op de intensive care, was zaterdagochtend bezig met het filmen van agenten van de grenspatrouille op een straat in Minneapolis toen hij werd neergeschoten. Hij overleed ter plaatse.

Voormalig president Obama noemt zijn dood een "hartverscheurende tragedie". Hij zegt dat het een wake-upcall zou moeten zijn voor elke Amerikaan, "ongeacht zijn of haar politieke voorkeur". "Veel van onze kernwaarden als natie staan steeds meer onder druk."

Het is uitzonderlijk dat Obama zich zo direct bemoeit met de Amerikaanse politiek. Hij hield zich na het vertrek uit het Witte Huis vaak op de vlakte over het beleid van zijn opvolger.

Bekijk de beelden van het moment dat Pretti wordt neergeschoten hier:

Ook oud-president Clinton spreekt schande van de dood van Pretti en Renée Good, de vrouw die eerder deze maand in dezelfde stad werd doodgeschoten door een ICE-agent. Clinton noemt het onacceptabel en zegt dat hun dood voorkomen had moeten worden. Ook laakt hij de reactie van de regering-Trump op de twee gebeurtenissen.

"Om het nog erger te maken, hebben de verantwoordelijken ons voortdurend voorgelogen, ons verteld dat we niet moesten geloven wat we met eigen ogen hebben gezien, en steeds agressievere en vijandigere tactieken toegepast, waaronder het belemmeren van onderzoeken door lokale autoriteiten."

Kort na de dood van Pretti zei het ministerie van Binnenlandse Veiligheid dat Pretti zich "gewelddadig verzette" tegen ontwapening totdat agenten "verdedigingsschoten" afvuurden. Beelden van omstanders spreken die versie van de gebeurtenissen tegen.

In het geval van Good bestempelde veiligheidsminister Kristi Noem het als "binnenlands terrorisme", omdat Good haar auto zou hebben gebruikt als wapen. Ook president Trump zei toen dat de ICE-agent handelde uit zelfverdediging.

'Gevaarlijk wapen'

Inmiddels heeft Trump gezegd dat de gebeurtenissen rond de dood van Pretti worden onderzocht. "We onderzoeken de zaak, we bekijken alles en zullen met een oordeel komen", zei Trump.

In gesprek met The Wall Street Journal weigerde Trump te zeggen of de agent die Pretti neerschoot, in zijn recht stond. De president was wel kritisch op Pretti, omdat hij een wapen bij zich droeg.

Volgens de autoriteiten droeg Pretti een 9mm semiautomatisch pistool bij zich en had hij daarvoor een vergunning. Trump heeft het in gesprek met de krant over een "zeer gevaarlijk wapen, een gevaarlijk en onvoorspelbaar wapen". Hij voegde eraan toe: "Het is een wapen dat afgaat wanneer mensen het niet weten".

Financiële fraude

In de beelden voorafgaand aan de dood van Pretti is te zien dat hij een telefoon vasthoudt. Op geen moment is te zien dat Pretti naar zijn wapen grijpt.

In het telefonisch interview met The Wall Street Journal zegt Trump ook bereid te zijn om immigratieagenten uit Minneapolis te halen, zonder aan te geven wanneer dat zou gebeuren. "Op een gegeven moment zullen we vertrekken. We hebben, zij hebben, fantastisch werk verricht."

Daarbij prijst hij wat zijn regering in Minnesota heeft gedaan en zegt dat na een mogelijk vertrek van de immigratieagenten de regering niet geheel zal vertrekken. "We laten daar een andere groep mensen achter voor de bestrijding van financiële fraude."

Hoorzitting over ICE-operatie

Vandaag begint een hoorzitting in een zaak die de staat Minnesota en de steden Minneapolis en St. Paul hebben aangespannen tegen het ministerie van Binnenlandse Veiligheid. Ze vragen districtsrechter Kathleen Menendez om federale wetshandhavingsinstanties te bevelen het aantal agenten in Minnesota terug te brengen naar de situatie voor de grootschalige ICE-actie in Minneapolis begon in december.

Menendez is dezelfde rechter die op 16 januari oordeelde dat federale agenten in Minnesota geen vreedzame demonstranten mogen arresteren of traangas mogen gebruiken als zij de autoriteiten niet belemmeren, inclusief mensen die immigratie-agenten volgen en observeren. Die uitspraak is tijdelijk geschorst door het hof van beroep.

Het ministerie van Justitie vindt dat de schorsing van kracht moet blijven. Volgens het ministerie was het bevel van Menendez "onwerkbaar en te breed geformuleerd".

Bij een gewapende aanval op een voetbalveld in Mexico zijn gisteren zeker elf doden gevallen. Dat meldt burgemeester Cesar Prieto van de stad Salamanca, ten noordwesten van Mexico-Stad.

Volgens lokale media reden tegen het einde van een voetbalwedstrijd meerdere busjes het veld op. Vervolgens opende een gewapende groep het vuur.

Tien mensen werden ter plekke gedood, een persoon overleed later in het ziekenhuis. Ook liggen er nog twaalf gewonden in het ziekenhuis, zegt de burgemeester. Het is onduidelijk hoe zij eraan toe zijn. Wel gaat het volgens de autoriteiten om in ieder geval een minderjarige en een vrouw.

Golf van geweld

De burgemeester van Salamanca spreekt van een "golf van geweld". In een video waarin hij zijn medeleven betuigt, refereert hij aan andere aanvallen afgelopen week waarbij ook doden vielen.

"Helaas zijn er criminele groepen die proberen de autoriteiten te ondermijnen, iets wat ze niet zal lukken," zegt burgemeester Prieto. Hij roept president Sheinbaum op om de regio te steunen en samen te werken aan vrede en veiligheid in zijn gemeente.

Eerder deze maand meldde Sheinbaum op een persconferentie dat het aantal moorden in het land op het laagste aantal sinds 2016 lag. Lokale organisaties betwijfelen of de officiële cijfers wel een representatief beeld schetsen.

Strijdtoneel

De staat Guanajuato, waarin Salamanca ligt, behoort tot de regio's met de hoogste moordcijfers van het land. De staat zucht al jaren onder het geweld en is onder meer het strijdtoneel van aanvallen tussen gewapende bendes, zoals het Santa Rosa de Lima-kartel en het Jalisco-kartel, het machtigste kartel van Mexico. Sinds begin dit jaar zijn volgens lokale autoriteiten al tientallen mensen gedood, alleen al in de staat Guanajato.

Het Openbaar Ministerie is een onderzoek gestart.

Portugal heeft op de Atlantische Oceaan een drugsduikboot onderschept. Aan boord was een recordhoeveelheid van negen ton cocaïne.

De boot werd op zo'n 400 kilometer van de Azoren onderschept tijdens een anti-drugsoperatie van de Portugese politie, marine en luchtmacht. Het gaat om een afgeplat vaartuig dat net onder de golven vaart om moeilijker gespot te kunnen worden.

De duikboot bleek helemaal volgestouwd met 300 balen cocaïne. Vier buitenlandse opvarenden zijn opgepakt.

Volgens een marinewoordvoerder was het door de ruwe zee moeilijk en gevaarlijk om aan boord te gaan. Het schip zonk voordat het kon worden teruggesleept naar een haven.

Het is de derde keer in een jaar tijd dat zo'n drugsduikboot wordt onderschept door de Portugese politie.

In Brazilië zijn tientallen mensen gewond geraakt toen de bliksem insloeg bij een manifestatie van Bolsonaro-aanhangers. Duizenden sympathisanten hadden zich verzameld op een plein in de hoofdstad Brasilia toen het misging.

De betogers stonden in de stromende regen toen een enkele bliksemschicht insloeg in de menigte. 72 mensen raakten gewond, 30 personen moesten naar het ziekenhuis. Van hen zijn er acht slecht aan toe.

"Ik werd plotseling getroffen door een felle flits in mijn borst", zegt een vrouw die de inslag meemaakte. "Ik herinner me dat ik achterover viel en iedereen boven op ons viel. Ik beefde over mijn hele lichaam."

De betogers demonstreerden tegen de gevangenschap van oud-president Jair Bolsonaro. Hij werd vorig jaar veroordeeld tot ruim 27 jaar cel voor een poging aan de macht te blijven nadat hij de verkiezingen had verloren. De bijeenkomst was georganiseerd als afsluiting van een mars van zeven dagen op de hoofdstad door aanhangers.

Goedemorgen! Vandaag horen de drie verdachten van de vermoedelijke vergisexplosie in het Brabantse Nieuwkuijk wat de strafeis is. In Hamburg vindt de Noordzeetop plaats om nieuwe afspraken te maken en bestaande te bevestigen.

Eerst het weer: Het is bewolkt met vooral in het noordoosten en oosten enige tijd sneeuw of natte sneeuw. In de rest van het land blijft het zo goed als droog. Het wordt 1 tot 3 graden

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Het extreme winterweer in de Verenigde Staten heeft aan zeker acht mensen het leven gekost. Ruim een miljoen mensen zitten zonder stroom. Veel scholen en universiteiten houden hun deuren vandaag gesloten en op vliegvelden blijven de vliegtuigen aan de grond.

Uit voorzorg waren al veel vluchten geannuleerd. Ongeveer 118 miljoen mensen krijgen te maken met het extreme winterse weer. Voor 23 staten was er een noodtoestand afgekondigd. Dit weekend is er in achttien staten zeker 30 centimeter sneeuw gevallen, meldt de Amerikaanse weerdienst.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Een Amerikaanse klimmer heeft een wolkenkrabber van 101 verdiepingen beklommen in de Taiwanese hoofdstad Taipei. Alex Honnold deed dat zonder dat hij was gezekerd met touwen of dat er een vangnet was.

Duizenden mensen keken toe en moedigden hem aan, terwijl hij een van de hoogste gebouwen ter wereld beklom. De 'free solo'-beklimming werd live uitgezonden op Netflix. "Sick", zei de 40-jarige Honnold toen hij na 91 minuten de top had bereikt.

Volgens de producent van de uitzending is het uitzonderlijk dat een gebouw een klimmer toestemming geeft voor een dergelijke actie.

Bekijk hier hoe Honnold de top van de wolkenkrabber bereikt:

Fijne dag!

Een Britse methode om zwangere vrouwen van het roken af te helpen wordt mogelijk ook in Nederland ingevoerd. De methode draait niet om een nieuw uitgevonden medicijn of een ingewikkelde therapie, maar om een niet-medisch hulpmiddel: de cadeaubon.

Uit cijfers blijkt dat in Nederland zeker 10.000 vrouwen roken tijdens hun zwangerschap. De verslaving blijkt vaak te sterk om helemaal of tijdelijk te stoppen. Dagelijks worden naar schatting 28 kinderen geboren die in de baarmoeder worden blootgesteld aan schadelijke stoffen van tabaksrook, soms met gezondheidsproblemen tot gevolg.

Om dat terug te brengen, kijken artsen en onderzoekers van het Erasmus MC en het Trimbos-instituut naar het Verenigd Koninkrijk. Daar worden al jaren cadeaubonnen gebruikt als hulpmiddel om te stoppen met roken, in combinatie met al bestaande gedragsmatige begeleiding door professionele coaches.

"Deze vrouwen willen echt heel graag stoppen met roken", vertelt Linda van der Spek, onderzoeker in het Sophia Kinderziekenhuis (Erasmus) en bij Trimbos. "Maar het gevoel van beloning dat ze krijgen van roken maakt het ontzettend lastig. Door een cadeaubon te geven als ze het een bepaalde periode volhouden om niet te roken bestrijden we dat gevoel met een alternatief beloningsgevoel."

Kostenbesparend

Het klinkt simpel maar uit studies blijkt dat het kan werken. In het Verenigd Koninkrijk laat deze vorm van coaching bemoedigende resultaten zien. Daar krijgen aanstaande ouders, die begeleiding krijgen van een professionele coach, een cadeaubon bij elke rookvrije mijlpaal - een week, een maand of langer. Via een blaastest wordt gecontroleerd of er inderdaad geen sigaret is aangeraakt.

Dit is directe en concrete beloning op de momenten dat stoppen het moeilijkst is, terwijl de beloning van gezondheidswinst pas later komt. "Ouders die naast coaching ook cadeaubonnen ontvangen, hebben twee tot drie keer meer kans om succesvol te stoppen met roken dan ouders die alleen coaching krijgen", zegt Van der Spek, die bezig is met een wetenschappelijk promotietraject over deze methode.

"Deelnemers blijven ook op de lange termijn vaker rookvrij. Dat is niet alleen een belangrijke gezondheidswinst voor de baby en de ouders, maar het is ook nog eens kostenbesparend."

Vroeggeboorte

Want roken veroorzaakt bij ongeboren kinderen een zuurstofgebrek, waardoor het risico op complicaties en daarmee extra zorgkosten groter wordt. Denk aan vroeggeboorte en een laag geboortegewicht. Maar ook later in het leven is de kans op chronische ziekten groter, bijvoorbeeld een aandoening als astma.

Ook zijn kinderen geboren uit een zwangerschap waar de moeder rookte zelf vaak gevoeliger voor verslavingen. "Daarom is het zo belangrijk om het roken te stoppen tijdens de zwangerschap", zegt Van der Spek. "Anders worden gezondheidsproblemen van generatie op generatie doorgegeven."

Op dit moment loopt in Nederland een pilot waaraan 200 aanstaande moeders en hun partners meedoen. Dit project bekijkt of de Britse methode ook in Nederland werkt en zorgkosten bespaart. "Daarna is het zaak om diverse partijen zoals zorgverzekeraars, het Zorginstituut Nederland en de Nederlandse Zorgautoriteit ervan te overtuigen dat cadeaubonnen kunnen werken als een hulpmiddel en worden vergoed via het basispakket."

De VVD wil dat het Openbaar Ministerie stopt met procesafspraken bij grote drugscriminelen. Bij dit soort deals ziet de verdachte af van een uitgebreide rechtszaak in ruil voor een lagere strafeis.

Procesafspraken komen steeds vaker voor. De rechtszaak kan er veel korter door duren omdat de verdachte afziet van een deel van de verdediging. Het scheelt het OM en de rechtspraak dus veel tijd.

Volgens VVD-Kamerlid Ellian kunnen dit soort deals soms door de beugel, maar hij ziet dat deze afspraken ook regelmatig gemaakt worden met, in zijn ogen, grote drugscriminelen.

'Niet laten wegkomen'

Dat zint de VVD'er niet, dus komt hij deze week bij het debat over de justitiebegroting met een motie om er bij het OM op aan te dringen er in die gevallen mee te stoppen. "Volgens mij is de opdracht vanuit de samenleving en de Tweede Kamer heel simpel: grote criminelen laat je niet wegkomen. En dat gebeurt nu wel."

Ellian wijst bijvoorbeeld op de zaak waar vandaag een uitspraak in wordt gedaan. Ridouan Taghi's zoon Faissal wordt verdacht van deelname aan een criminele organisatie. Het lijkt erop dat hij werd klaargestoomd om het criminele imperium van zijn vader over te nemen. Het OM eiste zes jaar tegen hem, maar zonder procesafspraken zou dat acht jaar zijn geweest.

Het OM is onafhankelijk, maar toch denkt Ellian dat hij van de minister kan eisen om zich met deze procesafspraken te bemoeien. Volgens hem heeft de Kamer namelijk nooit duidelijk gezegd dat er dit soort deals gemaakt kunnen worden en moet het parlement zich eerst buigen over de wettelijke basis ervoor. Maar wat hem betreft komt die politieke goedkeuring er sowieso niet.

'Vlottere procedure'

Andere partijen weten nog niet goed wat ze van Ellians oproep vinden, maar bij meerdere partijen is te horen dat de politiek aan het OM duidelijke kaders moet geven voor dit soort afspraken. Op dit moment wordt nog gewerkt aan wetgeving daarvoor.

Het Openbaar Ministerie verdedigt in een reactie het gebruik van procesafspraken. "De hele procedure verloopt daardoor vlotter, waardoor er meer ruimte is om ook andere zaken voor de rechter te brengen", verwijst het OM naar de beperkte middelen bij justitie. "Ook geldboetes kunnen een onderdeel zijn van de afspraken. In meerdere zaken zijn reeds miljoenenboetes opgelegd. Dat geld vloeit zo terug in de staatskas."

Het OM is het duidelijk niet eens met de conclusie die de VVD trekt, blijkt uit de reactie. "Dat betekent niet dat een verdachte er daarmee makkelijk van afkomt. De rechtbank heeft altijd het laatste woord, deze toetst de afspraken uitvoerig en kan ze ook naast zich neerleggen."

'Niet per se hogere straf'

En een langere rechtszaak leidt niet per se tot een veel hogere straf, benadrukt het OM. "Maar als via procesafspraken criminelen snel en effectief een passende celstraf kunnen krijgen, kan het OM intussen wél talloze andere zaken voor de rechter brengen."

De Tweede Kamer debatteert woensdag en donderdag over de begroting van Justitie en Veiligheid. Vanmiddag doet de rechter uitspraak in de zaak tegen de zoon van Ridouan Taghi.

Het extreme winterweer in de Verenigde Staten heeft aan zeker acht mensen het leven gekost. Ruim een miljoen mensen zitten zonder stroom. Veel scholen en universiteiten houden hun deuren vandaag gesloten en op vliegvelden blijven de vliegtuigen aan de grond.

Uit voorzorg waren al veel vluchten geannuleerd. Ongeveer 118 miljoen mensen krijgen te maken met het extreme winterse weer. Voor 23 staten is de noodtoestand afgekondigd. Dit weekend is er in achttien staten zeker 30 centimeter sneeuw gevallen, meldt de Amerikaanse weerdienst.

"Het is een unieke storm in de zin dat hij zo wijdverspreid is", zegt meteoroloog Allison Santorelli van de weerdienst tegen persbureau AP. "Hij trof gebieden van New Mexico en Texas tot in New England, dus we hebben het over een gebied van zo'n 3200 kilometer."

De kou heeft op meerdere plekken aan mensen het leven gekost. In Kansas werd een overleden vrouw aangetroffen die sinds zaterdag vermist was. De vrouw is vermoedelijk aan onderkoeling overleden, melden lokale autoriteiten. Ook in Louisiana overleden twee mannen aan onderkoeling.

In New York zijn minstens vijf mensen buiten dood aangetroffen, meldde burgemeester Mamdani. Hoewel vermoed wordt dat ze door de kou zijn bezweken wordt hun doodsoorzaak nog wel onderzocht. Mamdani drong er bij de bevolking op aan binnen te blijven en de wegen te mijden: "We willen dat elke New Yorker deze storm overleeft."

In de staat Maine is een privévliegtuigje vlak na het opstijgen neergestort. Het is nog niet duidelijk hoe de acht inzittenden eraan toe zijn. Hoewel nog niet duidelijk is of de crash iets met het winterweer te maken heeft, was het zicht op het vliegveld wel slecht door een sneeuwbui. Door de hele VS zijn dit weekend ruim 11.000 vluchten geannuleerd vanwege de slechte weersomstandigheden.

Zie hier beelden van het ongeluk in Bangor:

IJs en sneeuwval zullen naar verwachting tot vandaag aanhouden, gevolgd door zeer lage temperaturen die dagenlang "gevaarlijke gevolgen voor het verkeer en de infrastructuur" kunnen hebben, aldus de nationale weerdienst.

Ook in Canada hebben inwoners last van het winterse weer. In Toronto wordt op sommige plekken zo'n 30 tot 50 centimeter sneeuw verwacht. Rond 22.00 uur gisteravond lag er zo'n 46 centimeter sneeuw. Volgens de krant Toronto Star heeft de grootste stad van Canada een keer eerder zo veel sneeuwval gehad. In 1944 viel er 48 centimeter in een dag tijd.

Rusland maakt misbruik van de internationale opsporingslijst van Interpol om critici en dissidenten in het buitenland op te sporen. Dat meldt de BBC en het Franse onderzoeksplatform Disclose op basis van duizenden documenten. De media kregen die in handen van een klokkenluider bij de internationale opsporingsdienst.

Het gaat om de zogeheten 'red notice', een internationale opsporingsmelding voor een gezocht persoon. Dat is een verzoek wereldwijd om personen op te sporen. Rusland zou dergelijke verzoeken indienen voor politieke tegenstanders, zakenlieden en journalisten en claimen dat zij misdaden hebben begaan.

Na de grootschalige invasie van Rusland in Oekraïne heeft Interpol extra maatregelen genomen die moeten voorkomen dat Rusland misbruik kan maken van de informatie van Interpol, schrijft de Britse nieuwszender. Interpol zelf zei dat een deel van de beschuldigingen voortkomen uit misvattingen over hoe de organisatie werkt.

Die maatregelen konden echter niet voorkomen dat Rusland alsnog misbruik maakt van het systeem, meldt de BBC op basis van de klokkenluider. Sommige strikte regels zou Interpol inmiddels al weer hebben laten varen.

ICC-rechters

Uit de documenten blijkt volgens de onderzoekers dat de afgelopen tien jaar zeker 700 mensen die door Rusland op de opsporingslijst waren gezet een klacht indienden. In minstens 400 gevallen werd het opsporingsbevel ingetrokken.

De BBC heeft ook interne documenten in handen waarin zorgen worden geuit over de Russische acties. In een van de rapporten wordt beschreven dat Rusland een opsporingsverzoek aanvroeg voor de rechters en een aanklager van het Internationaal Strafhof, nadat dit hof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen onder meer de Russische president Poetin. Die verzoeken aan Interpol werden afgewezen.

De goudprijs is gestegen naar een recordhoogte van 5000 dollar (omgerekend zo'n 4220 euro) per troy ounce (31,1 gram).

In de handel in edelmetalen zoals goud, zilver en platina wordt geteld in troy ounces om internationale standaardisatie en transparantie te waarborgen. Door de standaardmaat van precies 31,103 gram kunnen prijzen wereldwijd vergeleken worden.

De geopolitieke en economische onrust speelt een rol bij het stijgen van de goudprijs. In oktober vorig jaar steeg de prijs van goud voor het eerst naar boven de 4000 dollar. Begin dat jaar was een troy ounce goud nog 2670 dollar waard.

De prijs van goud steeg begin dit jaar na de Amerikaanse aanval van de VS op Venezuela. De prijs van goud en zilver piekten eveneens nadat de Amerikaanse president Trump met importheffingen dreigde tegen de landen die militairen naar Groenland stuurden.

NOS op 3 legde vorig jaar uit waarom de goudkoorts toeneemt in tijden van crisis:

Analisten verwachten dat de goudprijs de komende maanden zal blijven stijgen.

Een veerboot met daarop 359 opvarenden is gezonken in de Filipijnen. Reddingswerkers hebben tot nu toe zeker achttien lichamen geborgen en 317 opvarenden gered.

Het schip was onderweg van het eiland Jolo naar de havenstad Zamboanga. Aan boord waren 332 passagiers en 27 bemanningsleden.

Het schip zou door technische problemen gezonken zijn, meldt persbureau AP op basis van de lokale kustwacht. Om wat voor technische problemen het gaat is onduidelijk.

Er wordt nog gezocht naar de vermiste opvarenden door de Filipijnse kustwacht. Ook een vloot vissersboten is bij de zoektocht aangesloten.

China claimt zee

Bootongelukken komen vaker voor in de Filipijnen, onder meer door ruige weersomstandigheden en slecht onderhouden schepen. Ook komt het voor dat de veerboten te veel opvarenden mee laten varen. De veerboot was voor het uitvaren gecontroleerd en van overbelasting was geen sprake, volgens de kustwacht.

Afgelopen vrijdag kapseisde een vrachtschip met 21 opvarenden in de Zuid-Chinese Zee. Het ongeluk gebeurde vlakbij een betwiste zandbank. Waardoor de boot kapseisde is niet bekendgemaakt. Er vielen zeker twee doden. De kustwacht meldde gisteren nog te zoeken naar de vermisten.

Officieel behoort de Zuid-Chinese Zee tot de internationale wateren, maar China claimt vrijwel de gehele zee. In het gebied zijn regelmatig confrontaties tussen Chinese en Filipijnse schepen.

De Franse autoriteiten hebben de Indiase kapitein opgepakt van de olietanker die donderdag op de Middellandse Zee werd onderschept. Volgens Frankrijk maakt de olietanker Grinch deel uit van de Russische schaduwvloot.

De tanker ligt momenteel voor anker in de Golf van Fos, in de buurt van Marseille. Donderdag onderschepte de Franse marine de Grinch in de Alboránzee in de westelijke Middellandse Zee, tussen Spanje en Noord-Afrika. De operatie werd uitgevoerd in samenwerking met het Verenigd Koninkrijk.

Frankrijk is een gerechtelijk onderzoek gestart naar de olietanker, omdat die onder valse vlag voer. In dat kader is de 58-jarige kapitein meegenomen voor verhoor. Volgens Franse justitie weigerden de overige bemanningsleden, ook uit India, om mee te werken. Hoeveel mensen aan boord waren is niet duidelijk.

Sancties omzeilen

De Grinch kwam uit Moermansk, een stad in het noordwesten van Rusland. De 250 meter lange tanker staat op de westerse sanctielijsten. Het schip voer onder de vlag van de Comoren, nadat het vele keren van vlag was gewisseld.

Schepen die onderdeel zijn van de Russische schaduwvloot worden gebruikt om de sancties te omzeilen die zijn opgelegd vanwege de oorlog in Oekraïne. Frankrijk en andere Europese landen hebben gezegd hiertegen hard op te treden.

Boracay

De Franse marine ging donderdag met een helikopter aan boord van de olietanker om de nationaliteit van het schip te controleren. Daarbij ontstonden twijfels over de vlag waaronder de tanker voer.

De Oekraïense president Zelensky was blij met de operatie, liet hij weten op X. "Dit zijn precies de maatregelen die nodig zijn om ervoor te zorgen dat Russische olie niet langer wordt gebruikt om Ruslands oorlog te financieren."

Begin oktober pakten Franse militairen de bemanning op van het vrachtschip Boracay, dat al dagen voor de Franse westkust voor anker lag. Het schip voer onder de vlag van Benin en maakte volgens president Macron ook onderdeel uit van de Russische schaduwvloot.

Wat de schaduwvloot precies is en hoe de strijd ertegen is losgebarsten, zie je in deze video:

De luchtkwaliteit liet vandaag flink te wensen over in de noordelijke helft van Nederland. Het RIVM gaf een smogwaarschuwing af voor het gebied boven de lijn Amsterdam-Arnhem, waar de concentraties fijnstof op veel plaatsen groot zijn. Door de zwakke oostenwind bleef de vervuilde lucht uit Oost-Europa lang hangen, met name in de noordelijke helft van Nederland.

Vanavond raakt het vanuit het noorden verder bewolkt. Over het algemeen staat er weinig wind, alleen aan zee waait het wat harder, uit het noordoosten. De wind draait wat, waardoor schonere lucht wordt aangevoerd en de luchtkwaliteit verbetert.

Vannacht trekt bewolking verder over het land. Aan het einde van de nacht is het overal bewolkt en kan in het uiterste oosten wat sneeuw vallen. Vanaf 04.00 uur geldt in Groningen, Drenthe en Overijssel code geel voor gladheid door sneeuwval. In het hele land vriest het licht.

Door een noordelijke wind zal de smog morgen naar verwachting afnemen. Ook voor de dagen daarna lijken de concentraties fijnstof lager te blijven dan vandaag.

Morgen

Morgen wordt het een overwegend grijze dag, waarbij in de noordoostelijke helft van het land gedurende de dag af en toe wat sneeuw kan vallen. De waarschuwing voor gladheid geldt in de oostelijke provincies tot in de middag. In het uiterste zuiden is er nog kans op een beetje zon. Verder is het een vrij kille dag, met middagtemperaturen tussen de 1 en 3 graden.

Landinwaarts is er weinig wind en in de richting van het noordwesten neemt de noordenwind toe, naar matig tot in het Waddengebied vrij krachtig.

In de komende dagen verandert er verder weinig. De temperatuurverschillen tussen het noorden en zuiden van het land blijven groot. Het licht wisselvallige weer houdt aan, met vaak bewolking en af en toe wat regen. Hoe verder noordelijk de neerslag komt, hoe groter de kans op winterse neerslag.

Europees perspectief: wintersmog steeds vaker

De slechte luchtkwaliteit die Nederland nu treft, is geen opzichzelfstaand fenomeen. In Centraal-Europa kampen landen als Polen, Tsjechië en Slowakije regelmatig met smog, vooral in de winter.

Ook in het zuiden van Europa komt luchtverontreiniging voor, blijkt uit recent onderzoek. Zo is in Sarajevo, de hoofdstad van Bosnië en Herzegovina, de luchtkwaliteit in de wintermaanden soms slechter dan in de Chinese hoofdstad Peking.

In het onderzoeksproject SAAERO (Sarajevo Aerosol Experiment), waaraan onderzoekers uit acht landen deelnamen, kwam naar voren dat overdag de vervuiling vrij evenredig over de stad verdeeld was, maar dat vooral in de avonduren de concentraties flink toenamen. De oorzaak bleek voor een groot gedeelte te liggen in de houtstook en het gebruik van steenkool in de huishoudens.

In Nederland daalt aantal smogdagen

In Nederland komt smog niet zo vaak voor. Het aantal smogdagen is sinds de eerste metingen in 1992 zelfs gedaald, dankzij voortdurende inspanningen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Wintersmog ontstaat vooral bij zwakke tot matige oostenwind, wanneer vervuilde lucht vanuit het oosten wordt aangevoerd en vermengt met onze eigen uitstoot.

Mensen met longaandoeningen zoals astma of bronchitis, of met hart- en vaatziekten, wordt geadviseerd om zich dan niet te veel in te spannen. Een hoge concentratie fijnstof kan namelijk leiden tot een afname van de longfunctie en andere gezondheidsklachten.

Het Israëlische leger zoekt op een begraafplaats in Noord-Gaza naar het lichaam van een gijzelaar. Er wordt gezocht naar de stoffelijke resten van Ran Gvili, de laatste Israëlische gijzelaar van wie het lichaam nog in de Gazastrook is.

"Zijn familie krijgt constant updates en is bekend met de details van de operatie", zegt premier Netanyahu op X. Volgens hem worden sinds dit weekend alle beschikbare middelen ingezet bij de zoektocht. Er is onder meer een team van experts met speciale graafapparatuur ingezet.

Bijna twee maanden geleden werd voor het laatst het stoffelijk overschot van een gijzelaar door Hamas aan Israël overgedragen. Ze wijzen naar elkaar als schuldige van de lange duur van de zoektocht naar Gvili. Volgens de Israëlische autoriteiten heeft Hamas lange tijd informatie achtergehouden, terwijl Hamas stelt dat het alle beschikbare data zo snel mogelijk heeft gedeeld.

Als onderdeel van de wapenstilstand was afgesproken dat alle lichamen van uit Israël ontvoerde mensen moesten worden teruggegeven. In ruil daarvoor liet Israël zo'n 2000 gevangengenomen Palestijnen vrij. Het vinden van de laatste Israëlische gijzelaar wordt gezien als het grootste obstakel voor de volledige heropening van de grensovergang bij Rafah voor hulpgoederen door Israël.

Drie Palestijnse doden gemeld

Het bestand is sinds oktober vorig jaar van kracht, maar in de praktijk wordt de wapenstilstand vrijwel dagelijks geschonden. Volgens het ministerie van Volksgezondheid in Gaza werden vandaag drie Palestijnen gedood door Israëlische militairen: een in het zuidelijke Khan Younis en twee in het noorden van de Gazastrook.

Het Palestijnse persbureau Wafa schrijft dat sinds het ingaan van het bestand bijna 500 Palestijnen zijn gedood. Volgens de Israëlische autoriteiten zijn in dezelfde periode zes militairen gedood. De twee partijen beschuldigen elkaar ervan dat ze zich niet aan de afspraken van de deal houden.

Tweede fase van bestand

Volgens de VS is onlangs fase 2 van het bestand ingegaan. Midden-Oostengezant Witkoff heeft gisteren met Netanyahu gesproken over de volgende stappen. Witkoff stelt dat de ontmoeting constructief was en dat Hamas en Israël er klaar voor zijn.

De tweede fase van het bestand draait om demilitarisering en de oprichting van een tijdelijk bestuur in Gaza. Palestijnen hebben echter geen vertrouwen in de plannen van president Trump voor Gaza. Het zit hen onder meer dwars dat het alleen over Gaza gaat en niet over de bezette Westelijke Jordaanoever en een toekomst voor een Palestijnse staat.