NOS Nieuws - Algemeen

'Ondergrondse bankier' uit Rotterdam verdacht van witwassen van miljoenen naar Turkije

1 week 6 days ago

Bij een actie van Europol tegen een internationaal witwasnetwerk hebben Duitse en Nederlandse rechercheurs vijf verdachten aangehouden, onder wie een 55-jarige man uit Rotterdam. Hij wordt verdacht van betrokkenheid bij de ontvangst en verzending van contant geld ter waarde van circa 60 miljoen euro.

De verdachte is volgens de politie vermoedelijk een illegale financieel intermediair, in de volksmond ook wel een ondergrondse bankier genoemd. Hij wordt verdacht van banden met een voornamelijk Turks-Duitse criminele organisatie. De 55-jarige man uit Rotterdam werd in Eindhoven aangehouden.

Smeltgoud en zilverstaven

De Zeehavenpolitie Rotterdam onderzocht twee panden voor deze zaak, in Eindhoven en Rotterdam. Daarbij werd ongeveer 10.000 euro aan contant geld, een voertuig en onroerend goed in beslag genomen.

In Sliedrecht en Zwijndrecht werden door de Duitse politie ook panden doorzocht. Daarnaast werden ongeveer veertig locaties verspreid over meerdere Duitse deelstaten binnengevallen. Daarbij zijn vier mannen van tussen de 43 tot 59 jaar opgepakt.

De Duitse politie legde beslag op onroerend goed met een waarde van ten minste 2 miljoen euro, negentien voertuigen, circa 100.000 euro aan contant geld en een grote hoeveelheid smeltgoud en zilverstaven.

Voor de grootschalige operatie op 7 oktober werden ongeveer 500 Nederlandse en Duitse politiemedewerkers ingezet. Er ging jarenlang onderzoek aan vooraf. Aanleiding daarvoor was een routinecontrole twee jaar eerder, waarbij de Duitse verkeerspolitie op een snelweg een geprepareerd voertuig aantrof.

Hierin zaten meerdere kilo's goud en bijna een half miljoen euro aan contant geld verborgen. Het geld en het goud, met een totale waarde van 4 miljoen euro, is in beslag genomen.

Uit het vervolgonderzoek bleek dat de criminele organisatie mogelijk witwasdiensten aanbiedt aan derde partijen. De rechercheurs vermoeden dat er jaarlijks voor tientallen miljoenen euro's aan crimineel geld, vermoedelijk afkomstig uit de drugshandel, naar Turkije is doorgesluisd.

Van sloopgoud naar sieraden

De criminele organisatie zou het geld hebben witgewassen door via bevriende juweliers oud goud en sloopgoud op te kopen. Dat goud werd vervolgens omgesmolten tot goudstaven en via geprepareerde voertuigen of via luchtvaartroutes naar Turkije gesmokkeld.

Daar werden sieraden van het goud gemaakt om opdrachtgevers uit te betalen, of het goud werd illegaal teruggestuurd naar Duitsland om de juweliers te compenseren.

De politie schat in dat in zes jaar tijd via deze manier tussen de 1 en 4 ton goud naar Turkije is gesmokkeld, met een totale waarde van 55 tot 210 miljoen euro.

Hoofdverdachte gehoord op eerste van negen zittingsdagen over explosie Tarwekamp

1 week 6 days ago

Vandaag is in de rechtbank in Den Haag de eerste van negen zittingsdagen in de strafzaak over de explosie aan de Tarwekamp in Den Haag. Vier mannen worden verdacht van het organiseren en uitvoeren van de verwoestende explosie in een flat in de wijk Mariahoeve.

Bij de aanslag op een bruidsmodezaak onder in het gebouw op 7 december 2024 stortte een deel van het pand in en kwamen zes mensen om het leven.

Zo'n 100 bewoners van de getroffen flat zitten in de rechtszaal of in voor hen ingerichte videozalen. Ook voor de nabestaanden van de omgekomen slachtoffers is een speciale zaal.

Opdrachtgever Moshtag B.

Moshtag B. is de hoofdverdachte in de zaak. Het Openbaar Ministerie verdenkt hem van het geven van de opdracht voor de aanslag. Hij wordt ook verdacht van het stalken, het bedreigen en het mishandelen van zijn toenmalige vriendin.

De 35-jarige zou volgens het Openbaar Ministerie wraak hebben willen nemen op zijn ex-vriendin, de eigenaresse van de bruidsmodezaak. De relatie was door haar kort voor de explosie verbroken. Uit een reconstructie van de NOS bleek al dat Mosthtag B. zich in zijn eer aangetast voelde en hij "haar dat betaald wilde zetten".

B. werd vanochtend door de rechter bevraagd over de periode in aanloop naar de verwoestende explosie, toen hij nog een relatie had. Uit die ondervraging komt een beeld naar voren van een relatie waarin zijn vriendin zich in het begin verwend voelde, omdat Moshtag B. haar mee uit eten nam, cadeaus voor haar kocht en een maandelijkse toelage gaf.

Stalking en bedreiging

De relatie veranderde later: hij werd bezitterig en jaloers. Zo hing hij geregeld rond bij haar woning en haar bruidsmodezaak. Nadat hij op haar telefoon berichten had zien binnenkomen, kloonde hij haar telefoon zodat hij kon meelezen op zowel haar WhatsApp als sociale media zoals Facebook en Instagram.

Maandenlang las hij mee met haar berichten. Naar eigen zeggen wilde hij zijn vermoedens dat zij vreemdging bevestigd zien. Ook zou hij haar hebben bedreigd. "Jou zou ik niks aandoen, maar wel de mensen die jou dierbaar zijn", verklaarde zijn ex-vriendin over die bedreigingen.

Zij was bang om de relatie te beëindigen. Aan familieleden zou zij verklaard hebben dat "als er iets met mij gebeurt, jullie weten wie het gedaan heeft". Moshtag B. ontkent dit. "Zij liegen", verklaarde hij vanochtend.

Ook kwam aan de orde dat de verdachte duizenden euro's aan zijn ex-vriendin had gegeven, of uitgeleend. Omdat hij vreesde dat hij het geld kwijt zou zijn als hij de relatie beëindigde, hield hij haar naar eigen zeggen "aan het lijntje".

Van 'kapot maken' naar explosie

Om haar financieel "kapot te maken", zoals hij verklaard had, ging hij vervolgens over tot drastischere maatregelen. Waar hij eerst van plan was om haar bruidswinkel leeg te roven en kapot te slaan, ontstond later het plan voor brandstichting in de zaak. Moshtag B. legde daarvoor contact met anderen die dat voor hem zouden doen. Zij veroorzaakten de uiteindelijke explosie.

Deze drie mannen staan ook terecht. Twee van hen worden verdacht van de moord op zes personen en van poging tot moord op acht personen in woningen aan de Tarwekamp. De derde was niet aanwezig bij de explosie. Het OM houdt hem vanwege zijn rol in het voortraject medeverantwoordelijk voor de brand in de bruidswinkel.

Marco Borsato zinspeelt op comeback en wil 431.000 euro terug van de staat

1 week 6 days ago

Marco Borsato eist meer dan 431.000 euro terug van de staat, vooral voor advocaatkosten. Dat werd duidelijk in de rechtbank van Utrecht. De zanger werd vorig jaar vrijgesproken voor ontucht met een minderjarig meisje.

De zanger maakte deze kosten door het inschakelen van het advocatenkoppel Geert-Jan en Carry Knoops, het inzetten van diverse deskundigen en doordat hij gebruikmaakte van een particulier beveiligingsbedrijf voor zijn reizen naar de rechtszaal.

De 59-jarige zanger, die vanochtend zelf in de rechtszaal aanwezig was, werd eind 2025 na een juridisch proces dat vier jaar duurde vrijgesproken van het onzedelijk betasten van een meisje op haar slaapkamer. Haar moeder was de voorzitter van de fanclub van Borsato. De rechter oordeelde dat er onvoldoende steunbewijs was om de beschuldigingen aan het adres van de zanger hard te maken.

Het was al bekend dat de zanger de kosten voor zijn advocaten terug wilde hebben, zo'n 389.000 euro. Daar bovenop eist hij nu ook de kosten voor ingehuurde deskundigen op, zo'n 35.000 euro en de kosten die hij maakte voor het inhuren van beveiligers, ongeveer 7000 euro. Het totale bedrag komt daarmee uit op 431.000 euro, inclusief btw.

Niet uniek, wel veel aandacht

Dat iemand die is vrijgesproken de kosten van zijn verdediging terugvraagt is niet uniek, maar dat er zoveel aandacht voor is wel. Vaak wordt een zaak voor het terugvorderen van gemaakte juridische kosten schriftelijk afgedaan. Of het geld dat wordt teruggevorderd ook daadwerkelijk wordt uitgekeerd, moet worden getoetst door de rechtbank.

In de rechtszaal vraagt het Openbaar Ministerie (OM) zich af of alle door Borsato opgeëiste bedragen voor vergoeding in aanmerking komen. Zo wijst het OM erop dat het oordeel van een deskundige niet in het vonnis is gekomen. Ook betwijfelt justitie of alles wat door het advocatenechtpaar Knoops gefactureerd is, vergoed moet worden.

Een gedeelte wel, erkent het, maar de kosten van het weerleggen van geruchten in de media bijvoorbeeld niet, zegt het OM. De rechtbank vraagt zich daarnaast af of het nodig was dat Borsato al advocaten inhuurde voordat er daadwerkelijk aangifte was gedaan. Volgens de zanger moest hij dat wel doen omdat hij een publiek figuur is en geruchten over hem "desastreus" konden zijn voor zijn loopbaan.

Carry Knoops wijst daarnaast op de enorme omzetdaling van Borsato als zanger vanaf het moment dat de beschuldigingen naar buitenkwamen. Zij vraagt zich af wat vrijspraak waard is als hij zelf voor de gemaakte kosten moet opdraaien.

'Ik wil door met mijn leven'

Voordat Borsato de rechtszaal betrad, noemde hij tegenover diverse media het terugvorderen van zijn verdedigingskosten "een principezaak". "Dit hoort bij het systeem en dat is voor mij niet anders dan voor anderen." Ook zei hij "een beetje klaar te zijn" met alles rondom de strafzaak tegen hem en inmiddels te denken aan een comeback als zanger.

"Ik wil door met mijn leven, ik wil door met waar ik goed in ben en dat is mijn vak uitoefenen." Borsato gaf aan bezig te zijn met zanglessen en dat dat "opvallend goed" ging. "Heel voorzichtig ben ik wel aan het kijken voor volgend jaar, maar dan moet dit eerst achter de rug zijn."

De uitspraak over de door Borsato teruggevorderde kosten wordt verwacht op 27 november.

Ook verzekerden van De Goudse krijgen compensatie woekerpolis

1 week 6 days ago

Klanten van De Goudse met een woekerpolis kunnen definitief rekenen op financiële compensatie. De verzekeraar trekt hier ongeveer 12,5 miljoen euro voor uit.

Al in januari 2025 sloot De Goudse een akkoord over de tegemoetkoming met de Consumentenbond en de claimstichtingen ConsumentenClaim, Stichting Woekerpolisproces, Vereniging Woekerpolis.nl en Wakkerpolis. Maar voor het laten slagen van deze schikking moest 90 procent van de gedupeerden akkoord gaan met hun persoonlijke schikkingsvoorstel. Dat is nu het geval.

Hierdoor moet De Goudse dus 12,5 miljoen euro betalen. Over hoeveel gedupeerde polishouders dit bedrag verdeeld moet worden, daar wil verzekeraar De Goudse niets over zeggen.

Wat zijn woekerpolissen?

Woekerpolissen zijn verzekeringspolissen waarbij met de ingelegde premies wordt belegd. Ze werden verkocht vanaf begin jaren 90 tot 2008. Klanten werden gelokt met hoge mogelijke rendementen. Wat de verzekeraars meestal niet of niet duidelijk vertelden, was dat ze (hoge) kosten op de te beleggen premie inhielden, waardoor het beloofde rendement bij lange na niet werd gehaald.

In totaal werden er in Nederland naar schatting zeven miljoen woekerpolissen verkocht met een totale waarde van 100 miljard euro. Volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) waren er in 2018 waarschijnlijk nog zo'n 2 miljoen lopende woekerpolissen.

Uitbetaling kan maanden duren

"We zijn blij dat de deelnemers tevreden zijn met hun persoonlijke aanbod. Voor deze consumenten komt er nu eindelijk een einde aan een langlopend dossier", vertelt Sandra Molenaar, directeur Consumentenbond.

Als uitvoeringsorganisatie kan ConsumentenClaim vanaf nu beginnen met uitbetaling. "Het proces is niet meteen morgen rond. Het kan nog drie tot zes maanden duren voordat alles is afgehandeld", vertelt directeur Stef Smit.

De Consumentenbond adviseert consumenten die hun aanbod nog niet hebben geaccepteerd en dat nu alsnog willen doen, om dat zo snel rond te maken. Zo kunnen zij zonder vertraging in het uitbetalingsproces worden meegenomen.

Einde woekerpolisdossier?

Belangenorganisaties zoals de Consumentenbond strijden al jaren voor compensatie. Eerder bereikten ze schikkingen met Allianz, ASR/Aegon, Nationale Nederlanden, Achmea en Reaal.

Hierdoor zijn er met de grootste Nederlandse verzekeraars inmiddels schikkingen getroffen. Het einde is hiermee in zicht, al richten de belangenorganisaties zich nog op kleinere verzekeraars.

Zo benadrukt de Consumentenbond dat consumenten die een beleggingsverzekering hebben of hadden bij ERGO Insurance, KBC groep, Legal &General/Scildon, Onderlinge 's-Gravenhage en Waard verzekeringen zich nog bij hen kunnen melden.

Klimaatfinanciering voor kwetsbare landen blijft tekortschieten, terwijl probleem groeit

1 week 6 days ago

De geldstromen die bedoeld zijn om arme landen minder kwetsbaar te maken voor klimaatverandering blijven met vele miljarden tekortschieten. En dat terwijl de kans dat de opwarming van de aarde onder de 1,5 graad Celsius blijft voorlopig is verkeken. Dat staat in een nieuw rapport van het milieuprogramma van de Verenigde Naties. De achterblijvende financiën beloven opnieuw een twistpunt te worden op de klimaattop in Turkije, volgende week.

"De wereld is niet klaar om zich aan te passen aan het huidige klimaat, laat staan aan de gevolgen die het voorbijschieten van de 1,5 graad gaat brengen", zegt directeur Inger Andersen van het VN-milieuprogramma. Ze roept landen op om tijdens de klimaattop die bijdrage te verhogen, om schade en slachtoffers te voorkomen.

In 2024, het laatste jaar waar gegevens over zijn, steeg de bijdrage van rijke landen aan ontwikkelingslanden naar rond de 30 miljard dollar. Een belangrijk financieringsdoel dat landen eerder afspraken, 40 miljard dollar in 2025, lijkt onhaalbaar.

Drie keer zoveel

Jaar na jaar komt dit rapport tot de conclusie dat de uitvoering van de plannen ver achterblijft, wat de klimaatambities van armere landen in de weg zit. "Zolang er niet meer financiering komt, wordt het heel moeilijk voor deze landen om hun ambities te verwezenlijken, laat staan te verhogen. Dan zit alles op slot", zegt expert klimaatfinanciering Pieter Pauw van de TU Eindhoven, die net als voorgaande jaren meewerkt aan het rapport.

Ditmaal hielden de onderzoekers onder meer een groots plan tegen het licht dat vorig jaar op de klimaattop werd geopperd: landen moeten in 2035 drie keer zoveel betalen aan ontwikkelingslanden om zich te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Dat zou betekenen dat er dan jaarlijks tussen de 85 en 120 miljard dollar van de rijke naar de armere landen gaat.

Hoewel dat fors meer is dan het huidige bedrag, is dat nog altijd veel te weinig voor de hoge kosten die arme landen tegen die tijd maken. De onderzoekers wijzen erop dat het bedrag dat nodig is, gecorrigeerd voor inflatie, tegen die tijd oploopt tot 420 miljard dollar.

Frustratie

Het gat tussen de benodigde financiering en het daadwerkelijk beschikbare bedrag is een groeiend punt van frustratie bij de armere landen, die historisch veel minder dan rijke landen hebben bijgedragen aan de opwarming van de aarde. Zij willen dat de rijkere industrielanden, die hun economie hebben opgebouwd door veel broeikasgassen uit te stoten, meebetalen om hun landen minder kwetsbaar te maken.

De rijke landen onderschrijven dat in theorie, maar trekken in de praktijk te beperkt de portemonnee, waarschuwt het VN-milieuprogramma keer op keer. De onvrede van ontwikkelingslanden over het gebrek aan financiering keert vaak terug op de klimaattoppen. In de laatste jaren gaat het hierbij hard tegen hard.

"Juist nu de behoefte aan adaptatie sneller groeit dan ooit, stagneert de financiering", reageert Barbara Rosen Jacobson van hulporganisatie Prosper Global. Daardoor blijft volgens haar de kloof tussen wat nodig is en wat beschikbaar is verder toenemen, terwijl kwetsbare landen juist meer steun nodig hebben om zich aan te passen aan een veranderend klimaat.

Meer financiering

Het feit dat het kabinet-Jetten de klimaatfinanciering weer opschroeft na de bezuinigingen van het kabinet-Schoof ziet financieringsexpert Pauw als een gunstige ontwikkeling voor de armere landen. "Maar andere landen hebben het juist weer verlaagd. Duitsland bijvoorbeeld, en het Verenigd Koninkrijk."

Een andere positieve ontwikkeling die de wetenschapper ziet, is de hoeveelheid geld die van ontwikkelingslanden naar andere ontwikkelingslanden blijkt te gaan. Volgens het VN-rapport steeg dat tussen 2019 en 2024 van 3,8 miljard tot 9,6 miljard dollar. Dat grotere aandeel is vooral het gevolg van een andere rekenmethode, maar het laat wel zien dat ook die landen aanzienlijk bijdragen.

"Het is meer dan ik dacht. Daarover was ik wel blij verrast", zegt Pauw, die dit een belangrijk inzicht vindt. "Dit kan de discussie wat meer openbreken over hoe die financiering in de toekomst moet gaan. Het kan namelijk niet zo zijn dat een paar industrielanden alles moeten betalen."

Nederland draagt Klaas Knot voor als president Europese Centrale Bank

1 week 6 days ago

Nederland draagt Klaas Knot voor als kandidaat om de nieuwe president van de Europese Centrale Bank (ECB) te worden. De post komt vrij doordat de huidige president Christine Lagarde eerder vertrekt.

Knot was van 2011 tot 2025 president van De Nederlandsche Bank (DNB). Het ministerie van Financiën heeft bekendgemaakt dat hij wat Nederland betreft de beste opvolger van Lagarde is.

Lidstaten van de Europese Unie hebben tot en met vrijdag de tijd om kandidaten aan te dragen. Aanstaande maandag, op een bijeenkomst van de Europese ministers van Financiën, wordt bekeken wie er zijn genomineerd.

Naar verwachting wordt half december besloten wie de nieuwe president wordt. Die persoon moet in elk geval 16 van de 21 EU-landen achter zich krijgen waar met de euro betaald wordt. Die moeten samen ten minste 65 procent van de bevolking van de eurozone vertegenwoordigen.

Zeldzame koninklijke onderscheiding

Klaas Knot heeft een lange carrière bij DNB achter de rug. Voordat hij daar president werd, werkte hij er als econoom en strateeg. Toen hij vorig jaar bij De Nederlandsche Bank vertrok, kreeg hij een zeldzame, hoge koninklijke onderscheiding: hij is grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau.

Hij wordt als sinds zijn vertrek bij DNB genoemd als mogelijke opvolger bij de ECB. Hij wordt gezien als een belangrijke kandidaat, die de meeste concurrentie heeft te duchten van de oud-president van de Spaanse centrale bank Pablo Hernández de Cos.

Christine Lagarde maakte vorige week bekend dat zij op 7 februari bij de ECB vertrekt. Haar termijn loopt eigenlijk tot eind oktober 2027. Lagarde geldt naar verluidt als kandidaat-voorzitter van het World Economic Forum.

Nederland heeft eerder een president van de Europese Centrale Bank gehad. Dat was Wim Duisenberg. Hij was van 1998 tot eind 2003 de eerste die de functie vervulde en speelde een belangrijke rol bij de invoering van de euro.

Digitale boef Tony moet boeren helpen om nee te zeggen tegen echte criminelen

1 week 6 days ago

Agrariërs kunnen sinds kort gesprekken oefenen met de criminele Tony. Tony is geen echte crimineel, maar een AI-versie die boeren probeert over te halen om hun schuur te verhuren voor illegale activiteiten. Door de gesprekken te oefenen, hopen ondernemers, brancheorganisaties, gemeenten en justitie dat boeren beter nee leren zeggen.

Nederlandse boeren worden al jaren door criminelen benaderd voor de verhuur van schuren, stallen of loodsen. Criminelen zijn bereid om duizenden of zelfs tienduizenden euro's per maand te betalen om er bijvoorbeeld wiet te telen of een drugslab te beginnen. Ongeveer 1 op de 10 tot 1 op de 5 boeren in Nederland wordt wel eens benaderd, blijkt uit onderzoek door boerenorganisatie LTO.

De voorstellen zijn vaak simpel maar verleidelijk, vertelt Pedro Bogerd van Platform Veilig Ondernemen (PVO) Midden-Nederland bij Omroep Flevoland. "Letterlijk briefjes door de deur of aanbellen met: 'We willen ruimte bij je huren, we willen er plantjes neerzetten. Maak je niet druk, want we doen dit al jaren. En je verdient 30.000 tot 40.000 euro per maand'."

Gesprekstechnieken oefenen

De AI-crimineel is een bedenksel van PVO, een samenwerkingsverband van ondernemers, gemeenten, politie, justitie en brancheorganisaties. Het doel is volgens Bogerd helder: "Het liefste zorg je ervoor dat die persoon rustig vertrekt en nooit meer terugkomt. Met je gesprekstechnieken kun je daarvoor zorgen."

Zo gaat de AI-crimineel te werk:

De ondernemers kunnen op twee manieren met de digitale crimineel praten: via een organisch gesprek waarin AI luistert naar de antwoorden en reageert of een versie met meerkeuzevragen waarin verschillende scenario's worden doorlopen. Na afloop volgt een rapport over hoe het gesprek ging.

Bogerd probeerde het ook uit en er bleek genoeg ruimte voor verbetering. "Ik ben heel aardig gebleven, maar uiteindelijk heb ik best wat informatie weggegeven", zegt hij. "Het slechtste wat je kunt doen, is directe toezeggingen doen. Dat heb ik wel gedaan. Ik heb een score van 37 procent en dat is niet best", zegt hij.

Levendig

De reacties van agrarisch ondernemers zijn positief, zegt Bogerd. "Ik sprak vanochtend nog iemand die met Tony een gesprek voerde. Ze is een dame die goed van zich af kan bijten, maar zelfs zij kreeg tips. Ze had het rustig aangepakt, maar nog een aantal details meegegeven die ze beter niet had kunnen noemen."

Dat de boeren van tevoren weten dat ze met een nepcrimineel praten, maakt volgens Bogerd niet zoveel uit. "Ze zijn al alert, maar het is een mooie gimmick om het gesprek op gang te brengen. De meeste mensen hebben wel een idee hoe zoiets werkt, alleen maakt dit de situatie levendig."

In Amerikaanse midterms wordt geschiedenis geschreven, dit zijn de primeurs

1 week 6 days ago

De Senaatszetel van Kansas die na 94 jaar naar de Democraten is gegaan en de staat Georgia die de eerste zwarte vrouwelijke gouverneur ooit heeft verkozen. In de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen, die resulteren in een zogenoemde blue wave voor de Democratische partij, wordt geschiedenis geschreven. We zetten een aantal primeurs op een rij:

In zijn overwinningsspeech in New Hampshire bedankte Pappas zijn man:

Ook op 3 januari kunnen de Democraten opnieuw geschiedenis schrijven. Dan wordt het nieuwe Congres beëdigd. De Democratische leider Hakeem Jeffries kan dan de eerste zwarte voorzitter van het Huis van Afgevaardigden worden. De verwachting is dat hij genomineerd en verkozen wordt tot de zogenoemde Speaker of the House.

Ahold Delhaize ziet schade van tientallen miljoenen door cyberaanval

1 week 6 days ago

De cyberaanval vorige maand scheelt Ahold Delhaize 200 à 250 miljoen euro aan omzet. De uiteindelijke winst valt hierdoor tussen de 75 en 100 miljoen euro lager uit.

Het internationale supermarktbedrijf zegt dit vandaag bij de presentatie van de cijfers over het derde kwartaal.

De cyberaanval leidde tot grote verstoringen bij winkels van Albert Heijn en andere winkelketens van het concern. Een aantal systemen werd offline gehaald, om de gevolgen van de aanval te beperken.

Distributiecentra kwamen stil te liggen, waardoor winkels met lege schappen te maken kregen. Websites en apps waren dagenlang onbereikbaar.

Opnieuw getroffen

Dochterbedrijf Delhaize werd deze week opnieuw getroffen door een hack, net als andere Europese supermarktketens. Digitale indringers zetten de temperatuur van koelingen omhoog.

Ahold Delhaize heeft de winstverwachting voor het hele jaar iets bijgesteld. Die ging van "rond de 4 procent" naar "nadert de 4 procent".

Derde kwartaal

In het derde kwartaal verdiende Ahold Delhaize 976 miljoen euro uit de bedrijfsactiviteiten. Het bedrijf heeft ruim 9000 supermarkten in 9 landen wereldwijd.

"Hoewel het grootste deel van de verstoring binnen twee weken onder controle was, wordt er nog steeds gewerkt aan het volledig herstellen van onze normale bedrijfsactiviteiten", zegt topman Frans Muller in een toelichting op de resultaten.

De winst per aandeel groeit dit jaar naar verwachting met "lage enkelcijferige" percentages. Ahold Delhaize ging eerder uit van een groei met midden- tot hoge percentages van enkele cijfers.

Het concern behaalde in het afgelopen kwartaal een omzet van 23,1 miljard euro, 1,9 procent meer vergeleken met dezelfde periode vorig jaar. Zonder ongunstige wisselkoersen zou dat een stijging van 2,6 procent zijn geweest. De operationele winst van het in Zaandam gevestigde Ahold Delhaize steeg in het derde kwartaal met ruim 7 procent tot 976 miljoen euro.

Tientallen gouden hartjes voor oorlogskinderen gestolen van pad in Utrecht

1 week 6 days ago

Het hartjespad in het Wilhelminapark in Utrecht, een oorlogsmonument bestaande uit 150 gouden hartjes voor geredde oorlogskinderen, is een stuk korter geworden. De afgelopen tijd zijn zeker zestig hartjes gestolen, vertelt de initiatiefnemer bij RTV Utrecht.

Elk gouden hart staat voor een kind dat tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gered door verzetsvrouwen Trui van Lier en Jet Berdenis van Berlekom. Joodse kinderen werden opgevangen in de Utrechtse crèche van Van Lier zodat ze niet gedeporteerd werden. Van daaruit gingen ze naar andere onderduikadressen. 150 kinderen overleefden zo de oorlog.

Het hartjespad vertelt samen met een plaquette in het park dat verhaal. De diefstal valt initiatiefnemer Michèle van Lier zwaar: "Ik vind het dieptriest dat we zo'n mooi monument daar niet kunnen achterlaten."

Geen geld waard

Van Lier is een achternicht van de verzetsvrouw, die in 2002 overleed. Kort na de aanleg van het pad in 2024 werden ook al 22 hartjes gestolen. Er zijn bijna geen reservehartjes over. "Ik heb er nog maar zes", zegt Van Lier. Ze begrijpt niet waarom iemand de hartjes meeneemt: "Misschien dat mensen denken dat het geld waard is, maar het is gewoon een mix van twee soorten metaal." Er zit geen echt goud in de hartjes.

Historisch onderzoeker Jim Terlingen schreef een biografie over Trui van Lier en baalt enorm van de diefstallen. De meeste hartjes zijn niet gekoppeld aan specifieke kinderen, met uitzondering van twee stuks. Die staan symbool voor de Amsterdamse tweeling Deetje en Joeki, die niet naar een onderduikadres gingen maar bijna de hele oorlogstijd in de crèche verbleven. Met één van hen heeft Terlingen nog altijd contact. "Dat raakt mij in het bijzonder", zegt Terlingen. "Die twee hartjes lagen naast elkaar. Dat die weg zijn, doet wel iets met me."

De speeltuin aan het einde van het hartjespad is vernoemd naar Trui van Lier:

Michèle van Lier is in gesprek met de gemeente over een mogelijke oplossing. Of de verdwenen hartjes opnieuw worden geplaatst, is nog onzeker. "Ik denk eerlijk gezegd niet dat het zin heeft om telkens nieuwe hartjes terug te leggen als ze weer verdwijnen."

Ze zegt dat ze de recente diefstal "nog een beetje moet verwerken". "Het hartjespad was heel populair. Ik zag zo vaak kinderen en volwassen dat pad volgen. Dat is nu verpest."

Nieuwsbrief Tweede Wereldoorlog

Geïnteresseerd in Tweede Wereldoorlog? Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Trump accepteert verkiezingsnederlaag, maar dreigt ook meteen met veto's

1 week 6 days ago

President Trump zegt dat hij de resultaten van de Congresverkiezingen van gisteren zal accepteren. Zijn Republikeinse partij boekte nog slechtere resultaten dan verwacht, maar Trump zei te hopen dat hij kan samenwerken met de Democraten in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat.

"Ik ben er absoluut toe bereid om die uitslagen te accepteren", zei hij in een interview met The New York Times. "We zullen met de Democraten samenwerken; we kijken ernaar uit om met hen aan de slag te gaan. We zullen er waarschijnlijk wel uitkomen", vertelde hij aan de krant.

Liveblog

Volg de laatste ontwikkelingen in ons liveblog.

Vooraf leefde de vrees dat Trump een slechte uitslag niet zou accepteren, zoals hij ook zijn nederlaag bij de presidentsverkiezingen van 2020 nooit heeft erkend. Nu koos hij in zijn eerste reacties voor een verzoenende toon. Wellicht is hij op zoek naar mogelijkheden om tot een compromis te komen met de Democraten, die vanaf januari in beide kamers van het parlement meer macht krijgen en een meerderheid hebben.

Alles vetoën

"Ik denk dat ze wel met me willen samenwerken", zei hij tegen omroep CBS. "Anders ga ik gewoon alles vetoën en dat willen ze niet."

Bij Fox News gaf Trump een eerste, telefonische reactie op de verkiezingsuitslagen. Daar zei hij wel verrast te zijn:

Toch is het de vraag hoeveel Trumps handreiking waard is. Op zijn platform Truth Social sloeg hij in nieuwe berichten een scherpere toon aan. Zo deelde hij een afbeelding van een rode pet met prominent het woord 'VETO' erop.

'Geen aanval op mij'

Ook deed hij meermaals een poging om de schuld voor de Republikeinse nederlaag bij de kandidaten neer te leggen. Hij vindt dat sommigen "tegen hem streden". Zo haalde hij uit naar gouverneur Greg Abbott van Texas, die volgens hem heeft verloren omdat hij zich als een "RINO" ("Republican In Name Only") zou hebben gedragen.

In een ander bericht stelde Trump dat de Republikeinen met een grote marge zouden hebben gewonnen als zijn naam op het stembiljet had gestaan. "Ik stond niet op het stembiljet en als dat wel zo was geweest, hadden we met overmacht gewonnen."

Trump vindt dus niet dat hij medeverantwoordelijk is voor het verlies. "Ik zie het niet als een aanval op mij", zei hij telefonisch tegen Fox News. "We hebben de beste twee jaar uit de geschiedenis van het presidentschap achter de rug, wat betreft de economie en alles wat we hebben bereikt", beweerde hij.

'Iran was onderdeel'

Toch erkende Trump tegenover The Wall Street Journal dat de oorlog in Iran iets te maken heeft met zijn verlies. "Iran was daar een onderdeel van", verklaarde hij in een telefonisch interview met de krant.

Maar hij sprak specifiek zijn steun uit voor minister Hegseth van Defensie, één van de drijvende krachten achter de oorlog: "Ik vind hem eigenlijk fantastisch".

Wel was Trump zo sportief om de winnaars te feliciteren: "Nou, ik zeg dit: gefeliciteerd aan de Democraten", zei Trump. "Ze hebben goed werk geleverd. Ze waren hier al elf jaar naar op zoek, en nu hebben ze het eindelijk voor elkaar."

Bekijk alle uitslagen op onze interactieve kaart:

ING opent eind deze maand de deuren op Saba en Sint-Eustatius

1 week 6 days ago

Inwoners van Saba en Sint-Eustatius kunnen vanaf eind deze maand weer bij een Nederlandse bank bankieren. ING opent op 24 november een kantoor op Sint-Eustatius. Twee dagen later gaan de deuren open van een ING-filiaal op Saba.

Met de opening van de kantoren kunnen inwoners van Caribisch Nederland voor het eerst in jaren weer een rekening openen bij een Nederlandse bank. Anderhalf jaar geleden ontvouwde ING plannen om terug te keren naar de Nederlandse eilanden in het Caribisch gebied. Dit zou gebeuren met "dezelfde dienstverlening zoals op Texel", beloofde de bank.

Hiervoor moest nog wel veel worden geregeld. De eilanden zijn zogeheten bijzondere Nederlandse gemeenten, maar vallen niet onder de Europese Economische Ruimte. Er wordt betaald met Amerikaanse dollars. Dat maakt het voor een Nederlandse bank wettelijk uitdagend om rekeningen en contant geld aan te bieden.

Weg van de eilanden

Mede daarom trok ING in 2009 de stekker uit de Netherlands Caribbean Bank. Internetbankieren bij ABN Amro kan nog wel, alleen neemt deze bank geen nieuwe klanten van de eilanden meer aan. Rabobank doet dat alleen als iemand een "duidelijke economische link" met Nederland heeft. Voor een bankrekening moesten inwoners naar buitenlandse banken, wat ook omslachtig is.

ING zegt nu aan alle wet- en regelgeving te hebben voldaan om de dienstverlening op de eilanden te hervatten.

In eerste instantie kunnen inwoners en ondernemers van Sint-Eustatius en Saba bij ING een betaalrekening openen, een betaalpas aanvragen en digitaal bankieren. De online en telefonische klantenservice gaat via de normale dienstverlening van ING. Het contant geld is te krijgen via nieuwe geldautomaten die De Nederlandsche Bank (DNB) heeft geplaatst.

ING noemt de eerste twee kantoren op Sint-Eustatius en Saba een "eerste stap in de verdere ontwikkeling van de dienstverlening op de eilanden". Op Sint-Eustatius wonen ongeveer 3200 mensen, op Saba ruim 2000.

ING zegt met de bankkantoren te willen bijdragen aan de economische ontwikkeling van de eilanden.

Inflatie stijgt verder tot 3,7 procent in oktober, boodschappen iets goedkoper

1 week 6 days ago

De prijzen zijn in oktober meer gestegen dan in de maand ervoor. De inflatie bedroeg 3,7 procent, in september was dat 3,4 procent.

Dat staat in de voorlopige raming van het CBS. Het inflatiecijfer betekent dat de prijzen in oktober 3,7 procent hoger waren dan in dezelfde maand een jaar eerder. Het definitieve cijfer komt 10 november, dan kan het nog worden bijgesteld.

Bij de eerste raming is van een aantal productgroepen de prijsverandering berekend. Zo werd duidelijk dat boodschappen iets goedkoper werden, maar energie, inclusief motorbrandstoffen, werd duurder.

Maand op maand

Bij de vergelijking van maand op maand in plaats van jaar op jaar geldt dat de prijzen in oktober 0,7 procent hoger lagen dan in september. Gemiddeld waren in de afgelopen tien jaar de prijzen in oktober gemiddeld 0,5 procent hoger dan in september.

Het CBS meldt daarbij dat bij de vergelijking van twee opeenvolgende maanden rekening moet worden gehouden met seizoensinvloeden. Zo is kleding tijdens de uitverkoop goedkoper. De prijzen zijn dan tijdelijk lager, maar het is geen structurele prijsdaling.

Wekdienst 4/11: Uitslagen VS komen binnen • Rechtszaak over explosie Tarwekamp

1 week 6 days ago

Goedemorgen! In Den Haag begint het proces tegen de vier verdachten van de aanslag op een bruidsmodezaak in 2024 en de oer-Hollandse warenhuisketen HEMA bestaat precies honderd jaar.

Eerst het weer:

Vanochtend is er een mix van wolken en zonneschijn. In de loop van de middag klaart het geleidelijk verder op. Het wordt 9 of 10 graden en er waait een stevige noordoostenwind. De komende dagen is het fris herfstweer met flink wat zon en vrij koude nachten.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De verkiezingen in de Verenigde Staten zijn uitgelopen op een enorme nederlaag voor de Republikeinen en winst voor de Democraten.

Hoe groot die overwinning precies wordt, zal in de loop van vandaag verder duidelijk worden. Duidelijk is al wel dat de Democraten een meerderheid hebben behaald in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. Dat eerste werd algemeen verwacht, dat tweede was vooraf veel spannender.

Volg de uitslagen in ons liveblog of in onze stream. En hier vind je alle uitslagen op onze interactieve kaart.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Niet alleen op aarde, maar ook in de ruimte werd gestemd. In het internationale ruimtestation ISS brachten de drie Amerikaanse astronauten hun stem uit.

Astronaut Anil Menon plaatste een filmpje van het gebeuren op X. "Ja! Je kan zelfs vanuit de ruimte stemmen", schreef hij.

Fijne dag!

Amerikaanse kiezer rekent af met Trump: Democratische meerderheid in Huis en Senaat

1 week 6 days ago

President Trump en zijn beleid zijn hard afgestraft bij de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten. De uitslagen lopen nog binnen, maar duidelijk is dat de Republikeinen niet alleen zoals verwacht hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden verliezen, maar ook in de Senaat.

Dat betekent dat de Democraten een gigantische overwinning hebben geboekt. Een blauwe golf werd van tevoren als mogelijkheid genoemd, maar Amerikaanse media spreken nu van een blauwe tsunami.

Dat maakt regeren voor de president moeilijker. Trump heeft vooralsnog gematigd gereageerd. Hij zei verbaasd te zijn, maar dreigt ook met veto's voor toekomstig beleid van de Democraten.

Liveblog en uitslagenkaart

Volg de laatste ontwikkelingen in ons liveblog. Alle uitslagen zijn te bekijken op onze uitslagenkaart.

De overwinning voor de Democraten in het Huis van Afgevaardigden tekende zich aan het begin van de nacht al af door verrassingen in Florida. Kiesdistricten die door de Republikeinen nieuwe grenzen hadden gekregen in hun voordeel, kleurden toch blauw. Daarnaast deden de Democraten het in plattelandsdistricten in andere staten veel beter dan verwacht.

In de Senaat gaan zeker zeven zetels van een Republikein naar een Democraat: in Texas, Kansas, Iowa, Ohio, North Carolina, South Carolina en ook in Maine. Andersom ging er geen enkele zetel van een Democraat naar een Republikein.

Dat betekent dat de Democraten in de Senaat vanaf januari, als de gekozenen hun zetel innemen, een Democratische meerderheid hebben van zeker 54 van de 100 zetels. Van twee staten moet de uitslag nog binnenkomen: in Alaska en Mississippi wordt nog geteld. In Mississippi is het onverwacht een nek-aan-nekrace.

Texas en Maine toch blauw

Met name in de rode staten Texas en Kansas is de winst van de Democraten een grote verrassing. Miljardair Elon Musk pompte in Texas honderden miljoenen in de campagne van de Republikeinse kandidaat Ken Paxton, die ook door president Trump werd gesteund.

Dat Democraat James Talarico toch overtuigend wist te winnen, moet een harde klap zijn voor Trump. Bovendien verloren de Republikeinen in die staat ook nog de gouverneur.

Het is voor het eerst sinds 1990 dat de Democraten in Texas een senator leveren. Voor een blauw Kansas moeten we nog veel verder terug: 94 jaar.

Ook Maine, in het uiterste noordoosten van de VS, gaat naar de Democraten. Republikein Susan Collins, al in functie sinds 1997, moet haar zetel in januari afstaan aan de Democraat Troy Jackson die halsoverkop naar voren werd geschoven toen de gedroomde Democratische kandidaat Graham Platner vertrok na aantijgingen over verkrachting.

Moslim, inheemse en homo

Ook op een andere manier is geschiedenis geschreven. Zo komt er voor het eerst een moslim in de Amerikaanse Senaat. De Senaatszetel voor Michigan gaat naar de progressieve Democraat Abdul El-Sayed, die tijdens de campagne te maken kreeg met felle islamofobie; zijn Republikeinse tegenstanders noemden hem onder meer "terrorist".

Ook won Peggy Flanagan als eerste inheemse vrouw een Senaatszetel, voor Minnesota. Slechts vier inheemse mannen gingen haar voor. En in New Hampshire is de Democratische Chris Pappas gekozen als senator. Hij is de eerste openlijk homoseksuele man in de Amerikaanse Senaat.

Ook bij de gouverneursverkiezingen zijn historische overwinningen geboekt. Van de 36 staten kregen er 22 een Democraat als hoogste bestuurder. Zo kreeg Texas voor het eerst een latina als gouverneur: Gina Hinojosa. In twee staten is nog geen uitslag.

Keisha Lance Bottoms is voor de staat Georgia de eerste zwarte vrouwelijke gouverneur in de VS. Vanaf januari zullen er voor het eerst meerdere zwarte gouverneurs in functie zijn, want er werden ook drie zwarte mannen verkozen: in Florida een Republikein en in Wisconsin en Maryland een Democraat.

Kiezers konden gisteren niet alleen stemmen voor de Congresleden en hun gouverneur, maar voor veel meer functies in hun staat. Zo werden er in het hele land ook sheriffs, rechters en regionale bestuurders gekozen.

Trump: resultaten accepteren

Na deze slechte resultaten voor zijn Republikeinse partij zegt president Trump dat hij hoopt te kunnen samenwerken met de Democratische politici in het Huis en de Senaat. "Ik denk dat ze wel met me willen samenwerken", zei hij tegen de zender CBS. "Anders ga ik gewoon alles vetoën en dat willen ze niet."

Trump gaf bij Fox News een eerste reactie:

Vooraf was er nog de vrees dat Trump een slechte uitslag niet zou accepteren. Nu zocht hij voorzichtig toenadering: "We zullen samenwerken met de Democraten, we kijken ernaar uit om met hen samen te werken. We kunnen vast iets regelen." Hoeveel die handreiking waard is, zal pas in januari duidelijk worden als de nieuwe Congresleden aan de slag gaan.

De midterms lopen vaak uit op een referendum over het beleid van de zittende president en zijn partij verliest vaak Congreszetels. Dat was gisteren dus niet anders.

Bekijk alle uitslagen op onze interactieve kaart:

Vermoedelijke opdrachtgever van Starlink-sabotage Polen opgepakt

1 week 6 days ago

De Duitse politie denkt de opdrachtgever te hebben aangehouden van een brandstichting eind september bij een Starlink-station in Polen. De Turkse man werd aangehouden in Reutlingen, ten zuiden van Stuttgart.

Vorige maand werden in dezelfde omgeving al twee andere Turken aangehouden. Zij worden ervan verdacht dat ze de sabotage hebben uitgevoerd. De twee werden gearresteerd op verzoek van Polen en zitten nog altijd vast.

De Poolse regering zei eerder ervan uit te gaan dat de Russen achter het incident zitten. Premier Tusk sprak van een "daad van hybride oorlogsvoering". Starlink is cruciaal voor het Oekraïense leger, dat het netwerk gebruikt bij het aansturen van drones en de communicatie op het slagveld.

Acht mobiele telefoons

De man die nu is opgepakt, wordt verdacht van het voorbereiden van een terroristisch misdrijf. Bij zijn arrestatie zijn acht mobiele telefoons en munitie in beslag genomen.

Volgens justitie heeft hij vanuit Duitsland de twee uitvoerders aangestuurd. Ook zou hij hebben geregeld dat een andere verdachte de twee mannen naar Polen bracht. De twee uitvoerders zouden in de nacht van 23 september naar Polen zijn gegaan om de brand te stichten.

Vorige maand werd ook in Bulgarije en Litouwen geprobeerd om brand te stichten bij Starlink-installaties. Voor de sabotage in Bulgarije werden in Duisburg twee Duitsers gearresteerd. Zij zitten vast in afwachting van hun overlevering naar Bulgarije.

Universiteit Maastricht schrapt Joodse bijeenkomst vanwege veiligheid

2 weeks ago

De Universiteit Maastricht heeft gisteravond een bijeenkomst van een Joodse studentenvereniging afgelast. De onderwijsinstelling zegt dat de veiligheid niet kon worden gegarandeerd vanwege online oproepen van zowel voor- als tegenstanders.

In een universiteitsgebouw was een ruimte beschikbaar gesteld voor een bijeenkomst van studentenvereniging IJAR en de pro-Israëlische organisatie StandWithUs. Daar zou universitair docent Eli Sapir een lezing houden over het thema 'Drie jaar na 7 oktober', verwijzend naar de terroristische aanslagen van Hamas in 2023.

Onacceptabele manier

De Universiteit Maastricht schrijft in een verklaring dat verschillende pro-Palestijnse groeperingen hadden aangekondigd dat ze de bijeenkomst wilden verhinderen. "Daarbij werd ook informatie over de betrokken docent online gedeeld op een onacceptabele manier."

Vervolgens riep StandWithUs op om naar Maastricht te komen. "We laten ons niet het zwijgen opleggen", was te lezen bij de oproep op sociale media.

Alles bij elkaar leidde dat volgens de universiteit tot "een te grote onzekerheid over de veiligheid van de bijeenkomst", waarop tot de afgelasting werd besloten.

"Een stapeling van risico's", schrijft de universiteit. "Eerst door de aankondiging van anderen om de bijeenkomst te willen verhinderen en daarmee de academische vrijheid te beknotten en vervolgens de tegenreactie en de oproep om naar Maastricht te komen."

Intimidatie

Volgens de organisatoren van de bijeenkomst liet de universiteit minder dan een uur voor aanvang weten dat de lezing niet kon doorgaan. In een verklaring op Instagram schrijven IJAR en StandWithUs dat de onderwijsinstelling "zwicht voor intimidatie".

Ook is het volgens de organisatoren de derde keer dat de Universiteit Maastricht een evenement van Joodse studenten afgelast en is daarmee sprake van "een systematische onderdrukking van het Joodse studentenleven op de campus".

De Universiteit Maastricht zegt dat nog is voorgesteld om een online bijeenkomst te houden, maar dat de studentenvereniging daarvan afzag.

Lichtkogels van buiten De Kuip in stadion geschoten, twee arrestaties

2 weeks ago

De politie in Rotterdam heeft twee mensen aangehouden voor het afsteken van vuurwerk buiten het Feyenoord-stadion, zegt de politie tegen persbureau ANP. De lichtkogels belandden op het veld en het dak van De Kuip.

Het incident was tijdens de tweede helft van de Champions League-wedstrijd tussen Feyenoord en Internazionale. De wedstrijd werd vervolgens kort stilgelegd.

Over de identiteit van de twee gearresteerde personen is nog niets bekend. Wel is duidelijk dat ze buiten het stadion zijn opgepakt. Feyenoord verloor het duel overigens met 0-3.

Volgens het AD veroorzaakte het vuurwerk een gat in het stadiondak. Over de omvang van de schade is nog niets bekend.

Niet de eerste keer

Trainer Giovanni van Bronckhorst baalde na afloop van het vuurwerk. "Dat hoort natuurlijk niet en zal wel weer een boete worden", zei hij. "Ik was blij dat het niet in het publiek was, maar dit is natuurlijk iets wat je niet wil zien."

De Rotterdamse club heeft bij de Europese voetbalbond UEFA nog een voorwaardelijke straf openstaan naar aanleiding van eerdere ongeregeldheden.

Dit seizoen kreeg Feyenoord al een boete van de UEFA vanwege meerdere incidenten met supporters in de uitwedstrijd tegen FC Barcelona. In eigen land was er een sanctie na vuurwerk bij de uitwedstrijd tegen SC Cambuur in Leeuwarden.

Overheid was onbetrouwbaar voor boeren, zegt Nationale ombudsman

2 weeks ago

De overheid was de afgelopen tien jaar onbetrouwbaar voor boeren. Dat stelt de Nationale ombudsman, onder meer op basis van gesprekken met 32 boeren.

Wisselende regels, tegenstrijdig beleid en onduidelijke besluiten veroorzaakten onzekerheid. Dat raakte volgens ombudsman Reinier van Zutphen niet alleen de bedrijven van de boeren, maar ook hun gezinnen.

Nieuw landbouwbeleid volstaat niet om het vertrouwen van de sector terug te winnen, waarschuwt Van Zutphen, daags nadat het kabinet een nieuwe stikstofwet presenteerde. "Boeren hebben geleden onder het handelen van de overheid en de onzekerheid over de toekomst. Ze kunnen alleen verder als de overheid erkent wat er mis is gegaan en welke gevolgen dat heeft gehad."

In de knel

Boeren betaalden volgens Van Zutphen de prijs voor veranderende regels over stikstof, mest, natuur, water en dierenwelzijn. "Zo werden investeringen uitgesteld en kwamen plannen voor verduurzaming en innovatie in de knel." Volgens de ombudsman nam de overheid te weinig regie, was de overheid onvoldoende betrouwbaar en transparant en luisterde ze te weinig naar boeren.

De effecten van de onzekerheid werken door binnen gezinnen, hoorde Van Zutphen. Bij boerengezinnen lopen werk en privé vaak door elkaar. "Verschillende visies op doorgaan, stoppen of aanpassen kunnen relaties onder druk zetten."

De manier waarop overheden communiceren, kan ook wantrouwen wekken. Meerdere boeren vertelden dat belangrijke besluiten vaak op vrijdag of vlak voor een vakantie worden aangekondigd. Ze kunnen ambtenaren dan niet bereiken met vragen of kritiek en denken dat dit expres gebeurt in de hoop dat de woede bijvoorbeeld na de vakantie is gezakt.

Ervaringen staan centraal

Opvallend is dat de ombudsman het feitelijke handelen van overheden niet als belangrijkste uitgangspunt nam. Centraal in het onderzoek staan de gesprekken die sinds 2019 met boeren werden gevoerd. Het ombudsman-team sprak met 32 boeren uit het hele land, uit verschillende sectoren, zowel biologisch als gangbaar. De ombudsman destilleerde rode draden uit hun niet-geverifieerde verhalen.

Verder sprak de ombudsman met boerenbelangenorganisaties, Natuurmonumenten, wetenschappers en andere deskundigen, onder meer van de Rabobank. Die gesprekken vonden plaats tussen november 2025 en mei 2026, voordat landbouwminister Van Essen zijn stikstofplannen presenteerde.

De ombudsman schrijft in het rapport dat boeren zelf ook bijdragen aan de onzekerheid waarin ze zitten. "Enerzijds worden zij dagelijks geconfronteerd met veranderlijk beleid en wet- en regelgeving. Anderzijds lobbyt de sector actief bij de politiek. Hierdoor dragen boeren op sommige momenten zelf bij aan de veranderlijkheid, terwijl diezelfde veranderlijkheid het dagelijks reilen en zeilen van hun boerenbedrijf niet makkelijker maakt."

Aanbevelingen

"Stel doelen voor de lange termijn en houd daaraan vast", adviseert de Nationale ombudsman op basis van wat hij in de gesprekken hoorde. Daarnaast vindt Van Zutphen dat de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur meer regie moet nemen en ervoor moet zorgen dat regels en plannen van verschillende overheden meer op elkaar aansluiten.

Tot slot meent Van Zutphen dat "het boerenverstand de afgelopen jaren te vaak is genegeerd." Overheden moeten kennis en ervaring van boeren beter benutten in de besluiten die ze nemen.

Minister Van Essen erkent "dat boeren en tuinders al te lang te maken hebben met voorstellen die te vaak veranderen". Hij vindt het "heel vervelend" dat zij "zich niet gehoord en gezien voelen".

Hij neemt de aanbevelingen van de ombudsman ter harte, laat hij weten. "Agrarische ondernemers moeten weten waar ze aan toe zijn. Daarom zijn we gisteren met een wet en programma gekomen om de stikstofproblematiek aan te pakken waar dit land al te lang mee kampt."

Het kabinet komt later met een uitgebreide reactie.

NOS-podcast De Dag uitgeroepen tot beste dagelijkse podcast

2 weeks ago

De NOS-podcast De Dag is verkozen tot beste dagelijkse podcast bij de Dutch Podcast Awards. Volgens de jury zijn in de serie complexe onderwerpen voor de luisteraar goed te volgen. "Zo kan die na de afleveringen over diverse onderwerpen op een gelaagd niveau meepraten", luidt het oordeel.

In De Dag wordt in een dagelijkse aflevering van zo'n twintig minuten verdieping gegeven bij een onderwerp uit het nieuws. De vaste presentatoren zijn Elisabeth Steinz en Marco Geijtenbeek. De Dag ging op 1 februari 2018 van start en inmiddels zijn ruim 2300 afleveringen gemaakt.

De jury spreekt van een "rijkgevulde podcast", waar "een balans bestaat tussen informatie en rust, waardoor De Dag nooit overweldigt. Dat getuigt van sterk redactioneel werk".

Ook eens luisteren?

Alle afleveringen van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Bij de Dutch Podcast Awards, een initiatief van BNR Nieuwsradio, worden jaarlijks prijzen uitgereikt in diverse categorieën. Een 37-koppige jury bepaalde dit jaar wie er met de prijzen vandoor ging.

De hoofdprijs, die van 'beste podcast van Nederland', was voor De Rolverdeling van omroep NTR. Journalist Sara de Monchy trok daarvoor een jaar lang op met kinderen uit een groep 8 van een basisschool in Rotterdam. Vorig jaar won de NOS-podcast Mino's Imperium, over voetbalmakelaar Mino Raiola.

Roxanne en André Hazes gingen aan de haal met de publieksprijs. In hun podcast ADHAZES bespreken de broer en zus een scala aan onderwerpen, van hun jeugd tot alledaagse beslommeringen.

Een overzicht van alle prijswinnaars:
Checked
1 hour 15 minutes ago
NOS Nieuws - Algemeen
NOS Nieuws
Subscribe to NOS Nieuws - Algemeen feed