NOS Nieuws - Algemeen

Duizenden demonstranten bij protest tegen woningcrisis in Spanje

1 hour 44 minutes ago

Duizenden mensen zijn vandaag in de Spaanse hoofdstad Madrid de straat opgegaan om te protesteren tegen de woningcrisis. De demonstranten willen maatregelen om huurders te beschermen, regels om fraude tegen te gaan en een verbod op uithuiszettingen zonder alternatieve huisvesting.

Een deel van de demonstranten is na de protestmars teruggekeerd naar het plein Puerta del Sol om daar te kamperen, schrijft de krant El País. Er zouden al zo'n twintig tenten staan, terwijl nog meer mensen het plein op komen.

Veel Spanjaarden kunnen geen woning betalen door de inflatie en een tekort een woningen. Volgens de Spaanse nationale bank was er vorig jaar een tekort van 550.000 woningen. Vooral in de steden Madrid, Barcelona en Valencia is te weinig woonruimte.

Ook kent het land volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling een van de laagste percentages sociale huurwoningen in Europa. Dit is minder dan 2 procent van het beschikbare aanbod, terwijl het Europese gemiddelde 8 procent is.

Oude vrouw uit huis gezet

De directe aanleiding voor het protest was de uithuiszetting van een 87-jarige vrouw afgelopen woensdag. Zij woonde al ruim zeventig jaar in het huis, maar kon de huur niet meer betalen.

Bij de uithuiszetting waren ook al honderden demonstranten aanwezig. Zij beschouwen dit als een nieuw dieptepunt in de woningcrisis in het land. De activisten probeerden de ontruiming tegen te houden, maar de politie dreef hen met traangas uiteen.

Hoe Frankrijk lagere inkomens helpt aan een elektrische auto

1 hour 52 minutes ago

Met een steunplan voor tweedehands elektrische auto's wil Nederland elektrisch rijden toegankelijker maken. In Frankrijk bestaat al iets vergelijkbaars: mensen met een lager inkomen kunnen aanspraak maken op 'leasing social', een sociaal leaseplan voor elektrische auto's. Voor wie aan de voorwaarden voldoet, kan het een uitkomst zijn. Maar de Franse aanpak is nog niet toereikend, zeggen kenners tegen de NOS.

Voor het derde jaar op rij stelt de Franse regering 50.000 elektrische auto's voor het sociale lease-programma beschikbaar. Voor zo'n 140 à 200 euro per maand kunnen mensen een elektrische auto huren, voor minimaal drie jaar.

Voorwaarden

Wie dat wil, moet aan een aantal voorwaarden voldoen: zo mag het inkomen niet te hoog zijn en moet de afstand tussen woning en werk meer dan 10 kilometer zijn, óf moet iemand jaarlijks minimaal 8000 zakelijke kilometers rijden.

Dolorès Magalhães rijdt sinds januari dit jaar in een knalrode elektrische Fiat. Vanuit haar woonplaats Rosières-en-Santèrre moet zij dagelijks tientallen kilometers afleggen naar haar werk bij een verzekeringsmaatschappij. "Als ik zelf een auto had moeten leasen, dan had ik voor dezelfde auto 8000 euro moeten inbrengen en elke maand 300 euro moeten betalen. Enorm veel, voor mij was dat onmogelijk geweest."

Meteen de voordelen

"Meestal geldt bij investeringen in de energietransitie dat ze eerst veel geld kosten, terwijl de voordelen pas later komen," zegt econoom Stanislas Jourdan, van denktank Sustainable Finance Lab in Utrecht. "Wat ik interessant vind aan sociaal leasen, is dat het de financiële dynamiek omdraait; de huishoudens die ervan profiteren betalen iedere maand een lage bijdrage en hebben meteen de voordelen van een elektrische auto die minder verbruikt."

Frankrijk is het eerste land in Europa met zo'n programma. "Het is een van de weinige milieumaatregelen die echt veel steun hebben gekregen. Bij de lancering in 2024 was het een groot succes," zegt Jourdan. "Het was zelfs voor de regering een verrassing dat er zoveel aanvragen kwamen."

Maar genoeg is het nog lang niet, zegt econoom Jean Pisani-Ferry, werkzaam bij topuniversiteit Sciences Po. "Als je bedenkt dat er in Frankrijk 40 miljoen auto's zijn, krijgen we met dit tempo niet de transitie die we willen. Er moet tien keer zo veel gebeuren om echt af te komen van een economie die op fossiele brandstoffen draait."

Dat geldt ook voor de rest van Europa, schrijven onderzoekers van het Duitse Öko-Institut in een rapport over de mogelijkheden van sociaal leasen. "Door de hoge prijs van elektrische auto's zal een groot deel van de bevolking in 2030 en 2035 moeite hebben om een elektrische auto te betalen," schrijven zij. "Dit geldt vooral voor huishoudens in de laagste inkomensgroep."

Hoge brandstofprijzen

Pisani-Ferry, gespecialiseerd in Europese economie en de economische gevolgen van klimaatverandering, was nauw betrokken bij de oprichting van de Paris Climate School, die volledig gewijd is aan de sociale wetenschappen van de ecologische transitie en klimaatverandering.

Volgens hem is de huidige oliecrisis een belangrijk teken om snel te handelen. "We dachten eerst dat deze crisis van korte duur zou zijn," zegt hij. "Maar in werkelijkheid houdt die aan: de olieprijs ligt boven de 100 dollar per vat en dat is al sinds februari zo. Het is dus niet iets tijdelijks, maar iets dat echt lang zal duren."

Terwijl de brandstofprijzen ook in Frankrijk recordhoogten bereiken, staat de Franse regering onder druk om de prijzen aan de pomp te drukken in de vorm van subsidies. "Maar als we dat doen stimuleren we het gebruik van fossiele brandstoffen," zegt Pisani-Ferry. "En daarmee vertragen we de energietransitie."

Jourdan is het daar mee eens. "Als regeringen subsidies uitdelen om de olieprijs of andere energieprijzen te verlagen, is dat een doekje voor het bloeden. Het probleem is dat je op de lange termijn afhankelijk blijft van fossiele brandstoffen. En daardoor help je mensen helemaal niet om zich aan te passen aan klimaatverandering en de energietransitie."

Hoe groot dat verschil is, merkt Magalhães ook. "Elke keer als ik langs een tankstation rijd, vraag ik me af hoe ik dat ooit had kunnen betalen," zegt ze. "Ik merk dat mensen om me heen niet zomaar meer in de auto stappen om bijvoorbeeld 50 kilometer naar de stad te rijden."

Tientallen voetbalsupporters met elkaar op de vuist in Eindhoven

4 hours 31 minutes ago

Zo'n zeventig voetbalsupporters zijn met elkaar op de vuist gegaan in Eindhoven. De vechtpartij tussen de supporters van VVV-Venlo en fans van PSV vond plaats bij station Strijp-S.

De VVV-supporters waren in een bus onderweg naar een wedstrijd tegen FC Volendam. De fans van de club uit Venlo zouden in Eindhoven zijn gestopt om wat te drinken. Daar kwamen zij volgens Omroep Brabant supporters van PSV tegen, waarna een vechtpartij uitbrak.

De politie rukte met veel eenheden uit en greep in. Daarmee kon worden voorkomen dat het verder uit de hand liep, zegt een woordvoerder.

Supporters gefouilleerd

Op beelden is te zien dat VVV-supporters bij de bus werden gefouilleerd. Zij zijn niet meer welkom bij de wedstrijd in Volendam.

Er zijn geen mensen opgepakt. De politie doet verder onderzoek, schrijft Omroep Brabant.

Na weer een dag begrotingsgesprekken klinkt optimisme, maar zijn ze ook echt dichterbij?

5 hours 14 minutes ago

Voor het eerst in de zoektocht van het kabinet naar steun voor de begroting klinken er vandaag positievere geluiden. Met name Pro, Volt en de ChristenUnie zien perspectief. Volgens hen er is vooral op het gebied van sociale zekerheid beweging. Het biedt voor hen genoeg aanknopingspunten om verder te praten.

Ook premier Jetten en minister Heinen van Financiën stralen optimisme uit na de gesprekken die ze vandaag voerden met Pro, Volt, ChristenUnie, JA21 en SGP.

"De sfeer aan tafel was goed", zegt VVD-minister Heinen aan het eind van de dag. "We gaan stap voor stap de goede kant op", constateert Jetten .

Maar zijn ze ook echt dichterbij een oplossing?

'Bezuinigingen sociale zekerheid van tafel'

Voor en na de zomer leverden maanden van praten niets op. Ook twee dagen van Algemene Politieke Beschouwingen brachten het minderheidskabinet nog geen meerderheid voor de begrotingsplannen. Daarna beloofde Jetten een "nieuw en aantrekkelijk aanbod" aan de oppositie.

Het zou gaan om voorstellen over de koopkracht, de toekomst van het sociale stelsel en de belasting op inkomen uit vermogen (box 3).

Terug naar vandaag. Om 10.00 uur vanmorgen is het als eerste de beurt aan ChristenUnie-leider Bikker. Zij zegt na afloop voor het eerst "urgentie, eenheid en beweging" bij het kabinet te zien.

Als later Pro-leider Klaver en Volt-leider Dassen - die vanaf nu samen optrekken - hun relaas doen, bevestigen zij ook: het kabinet is bereid de bezuinigingen op sociale zekerheid van tafel te halen.

Hoe dat betaald wordt, weet of zegt nog niemand. Er staat in elk geval nog niets op papier. Een brief zal voor de Algemeen Financiële Beschouwingen volgende week naar de Kamer gaan, zegt Jetten later.

Over het belastingplan en de plannen om vermogens anders te belasten is dan officieel nog niets naar buiten gekomen. Klaver zegt dat hij op dat punt geen beweging zijn kant op heeft gezien.

Hoe Klaver het totaal zal wegen als dat niet zijn kant op komt, laat hij in het midden. Maar er zijn voldoende aanknopingspunten om verder te praten, zo zegt hij.

Ook Dassen en Bikker willen na vandaag verder praten. Ook al benadrukken ze dat de "devil in the detail" zit, dat van de dekking "echt nog eerst meer bekend moet zijn", en dat er nog echt "verder onderhandeld moet worden".

JA21 en SGP niet overtuigd

Enkele uren later zijn SGP en JA21 een stuk minder optimistisch. Ja, de toezeggingen op het gebied van Box 3 en het anders belasten van vermogens zijn positief. De berichtgeving daarover, die tijdens de gesprekken uitlekt naar de Telegraaf, wordt door Haagse bronnen bevestigd.

Het kabinet lijkt dus naar links en rechts handreikingen te hebben gedaan, maar de twee partijen die nodig zijn voor steun over rechts betwijfelen of het zo gaat werken.

JA21-leider Eerdmans heeft "niets gehoord over lastenverlichtingen, migratie of veiligheid". SGP-leider Stoffers heeft "geen toezeggingen gehoord om abortusverruimingen te staken". Beide partijen zien het kabinet nu "ietsje meer naar links gaan", maar "nog steeds niet genoeg kiezen".

Ze missen bovendien waar de handreikingen van betaald gaan worden. Links en rechts allebei tevreden stellen kan volgens hen niet. In het belastingplan zullen duidelijkere keuzes moeten komen, zegt Stoffer. Het kabinet kan niet eerst in november met dat belastingplan over rechts gaan en daarna alsnog met andere plannen over links, waarschuwt hij verder.

De brief die het kabinet voor de Algemene Financiële Beschouwingen gaat sturen, zal met spanning worden afgewacht, zegt Eerdmans. "Voor die tijd gaat niemand iets tekenen, "ik in elk geval zeker niet".

Zijn ze vandaag al met al dan echt wat opgeschoten, vragen journalisten aan het einde van de middag aan Jetten en Heinen. Wel zeker, vinden die allebei.

"Vandaag hebben we de contouren geschetst van de oplossingsrichtingen," zegt Heinen met zijn bekende glimlach.

"Wij vragen niemand om elkaar huilend in de armen te vallen," zegt Jetten. Maar "iedereen ziet dat het kabinet vandaag een beweging maakt".

Nieuw noodweer in Nepal maakt hulpverlening lastig, vrees voor aardverschuivingen

5 hours 40 minutes ago

"Soms weet ik niet of dit een droom is of de werkelijkheid", zegt Deki Thokra, terwijl ze dikke stukken yakkaas snijdt. Haar winkel houdt haar op de been nadat ze vorige maand haar man, drie broers en een neefje verloor door de vloedgolf in Nepal.

De mannen waren onderweg naar de grens om goederen uit China op te halen. "Ze hebben niet eens een been of een hand gevonden van mijn man, hoe moet ik geloven dat ik hem echt kwijt ben?".

Dhunche was tot voor kort het laatste stadje dat met de auto bereikbaar was voor de grens met Tibet. De meeste mensen hier zijn door de ramp geliefden kwijtgeraakt . De eigenaresse van een hotel in het plaatsje, Pema Wangmo Tamang, vertelt dat ze 25 familieleden kwijt is en elke dag wel ergens crematierituelen moet bijwonen.

Pema heeft de dienst voor haar zwager moeten missen door de zware regen. "Stenen blijven maar vallen en ik maak mij zorgen over aardverschuivingen", zegt ze.

Door een orkaan die vanuit de Baai van Bengalen over India trekt heeft Nepal de afgelopen dagen te maken met zware regenval. Wegen en bruggen die beschadigd raakten door de vloedgolf lopen daardoor weer gevaar.

Noodhulp stilgelegd

Aardverschuivingen zorgen voor nieuwe blokkades. Uit voorzorg heeft de overheid routes afgesloten. Reizen tussen districten is in delen van het land verboden. Hierdoor is het vervoer van noodhulp naar de bergdorpen zo goed als stilgevallen.

Harka Bahadur Tamang overlegt bij een winkel in Dhunche met zijn dorpsgenoten. Ze zijn te voet hierheen gekomen om noodmiddelen op te halen voor hun dorp Haku. Harka zegt dat het door de ramp onleefbaar is geworden. "Het is onbereikbaar geworden met de auto of helikopter, dus ik moet nu anderhalf uur lopen om de spullen te brengen".

Door de regen van de afgelopen dagen was zelfs lopen geen optie. Daarom heeft Harka in Dhunche gewacht. "Veel mensen zijn hun huis verloren, en als de rivier wat sterker stroomt voel je de grond bewegen", zegt hij. Uit Haku worden 600 mensen vermist. Het dorp heeft sinds de ramp een beetje noodhulp ontvangen, maar niet veel.

Trauma

De regenval leidt tot vrees omdat de oevers en berghellingen al verzadigd zijn geraakt door de eerdere vloed. Kinderen die in Dhunche op straat spelen zeggen bang te zijn voor een nieuwe vloedgolf. "Ik ben bang dat er door de regen opnieuw aardverschuivingen komen", zegt Anjali van 11 jaar oud.

De dorpsbewoners laten de regen gelaten over zich heenkomen. "Deze regen doet mij niet veel, al mijn dromen zijn al weggevaagd", zegt Deki. "Wat is er nog over van dit leven?", voegt ze eraan toe, met haar dochtertje van 19 maanden op de arm.

In West- en Centraal-Nepal zorgen de randen van orkaan Arnabnu voor de grootste problemen. Het water in de Manohara- en Bagmati-rivier in de hoofdstad Kathmandu kolkt al dagen. Inwoners worden gewaarschuwd om de naastgelegen wegen niet te gebruiken. Bruggen zijn afgesloten, een paar zijn al ingestort.

Er wordt de komende dagen rekening gehouden met overstromingen; de weergoden gunnen de mensen in Nepal nog steeds geen rust.

Amerikaanse ambassadeur reageert fel op Jetten: 'ICC moet handen afhouden van VS'

7 hours 48 minutes ago

"Handen af van het ICC", sprak premier Rob Jetten donderdag tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. De Amerikaanse ambassadeur in Nederland, Joe Popolo, schrijft op X dat de Verenigde Staten daartoe best bereid zijn "zolang het hof zijn handen afhoudt van de VS".

In zijn toespraak noemde Jetten de VS en president Trump niet expliciet, maar het was duidelijk voor wie zijn boodschap bedoeld was. Een dag eerder had Trump het Internationaal Strafhof, gezeteld in Den Haag, een "schurkenorganisatie" en "een kwaadaardige groep mensen" genoemd.

Jetten zei donderdag in zijn speech dat het Strafhof beschermd moet worden. "Hoe kun je tegen het berechten van de allerergste misdrijven zijn?"

Al langer kritiek

Trump en ook minister Rubio van Buitenlandse Zaken hebben echter al langer kritiek op de arrestatiebevelen die het hof heeft uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Netanyahu en de voormalige Israëlische minister van Defensie Gallant. Ook zint het Trump niet dat het Strafhof een onderzoek is gestart naar handelingen van Amerikaanse militairen en CIA-medewerkers in Afghanistan.

Rubio stelde recent in een opiniestuk in The Wall Street Journal dat de VS het hof desnoods "steen voor steen" zal afbreken. De Amerikanen zijn geen lid van het Internationaal Strafhof en hebben bij wet bepaald dat onderdanen niet kunnen worden uitgeleverd aan het hof. De Amerikanen willen dat meer landen afstand nemen van het Strafhof.

Begin 2025 stelde Trump sancties in tegen het ICC, bestaande uit financiële straffen en visumrestricties voor mensen die het ICC helpen met onderzoek naar Amerikanen.

Wel veel respect voor Jetten

Popolo noemt het Strafhof op X een gepolitiseerd instituut waaraan Amerikaanse troepen die "Europa bewaken als onderdeel van een veiligheidsverbintenis van meer dan 80 jaar niet aan onderworpen mogen worden". Zijn bericht begint met de mededeling dat hij enorm veel respect heeft voor Jetten.

Opnieuw dode vrouw gevonden bij Johannesburg, nu al tien

8 hours 14 minutes ago

Opnieuw is bij de Zuid-Afrikaanse stad Johannesburg een dode vrouw gevonden. Dat heeft een lokale politiecommissaris bevestigd, schrijft het lokale nieuwsmedium IOL.

Het lichaam werd vanochtend aangetroffen in de wijk Vusimusi op een begraafplaats. Forensisch specialisten doen onderzoek op de plek.

In de afgelopen maanden werden al negen vermoorde vrouwen gevonden in een gebied aan de oostkant van Johannesburg. De vrees is dat er een seriemoordenaar actief is.

Zorgwekkende overeenkomsten

De Zuid-Afrikaanse politie sprak eerder al over "zorgwekkende overeenkomsten" tussen de sterfgevallen. De meeste vrouwen waren in de dertig, waren halfnaakt en hadden zichtbare kneuzingen. Ook waren er sporen van seksueel geweld en liggen de vindplekken dicht bij elkaar.

President Ramaphosa heeft gereageerd dat de nieuwe vondst hem bedroefd maakt. "Het is een schande voor de mannen van Zuid-Afrika dat we de vrouwen van ons prachtige land blijven vermoorden", zei hij. "We bezoedelen in feite de reputatie van ons land als mannen."

Bang in eigen buurt

Een speciaal rechercheteam onderzoekt of er een verband is tussen de moorden. Vrouwen in het gebied zeggen dat ze zich nergens meer veilig voelen. Ze zeggen dat ze bang zijn in de sportschool of zelfs als ze maar een kort stukje naar een winkel lopen.

In Zuid-Afrika is femicide al jaren een groot probleem. Iedere dag worden er ongeveer vijftien vrouwen vermoord. Zuid-Afrika behoort daarmee tot de landen met de hoogste femicidecijfers wereldwijd.

Burgemeester vindt bezoeken oude echtparen zonde van tijd, raad kritisch

9 hours 47 minutes ago

In de gemeente Goeree-Overflakkee is al maandenlang gemor over hoe echtparen die 60 jaar getrouwd zijn in het zonnetje gezet kunnen worden. Burgemeester Ada Grootenboer-Dubbelman (CDA) is eind vorig jaar gestopt de echtparen te bezoeken. Alleen een felicitatiekaart sturen vindt de gemeenteraad onvoldoende.

Met de overvolle agenda's van de burgemeester en ook de wethouders is er volgens Grootenboer-Dubbelman geen tijd meer om langs te gaan bij de diamanten echtparen. "Mensen worden in de toekomst steeds ouder en dan blijft er helemaal geen tijd meer over voor andere dingen", zegt de burgemeester.

Ze vraagt gemeenteraadsleden om haar taak over te nemen. De nieuwe coalitie heeft hiervoor een voorstel ingediend.

Over de schutting

De raadsleden reageren negatief op het voorstel. "Het wordt over de schutting gegooid", zo klinkt het volgens de regionale omroep RTV Rijnmond.

Vooral SGP-raadslid Erwin Guijt heeft geen goed woord over voor het plan. "Ik mag toch hopen dat dit college een paar uurtjes vrijmaakt om deze mensen te bezoeken, die onze samenleving hebben opgebouwd."

Het argument dat het college geen tijd zou hebben, is niet overtuigend voor hem. "Als je de huwelijksbezoeken goed verdeelt, dan lijkt mij dat geen probleem."

Huwelijken in Nederland

In 2026 vieren volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) ruim 21.100 echtparen hun diamanten huwelijk. In 2000 waren dat er 4242. Het CBS legt de toename van dit jubileum uit doordat er tot de jaren zeventig veel huwelijken werden gesloten, met een piek in 1970 van 124.000 huwelijken. De hoge levensverwachting en de lage scheidingsgraad van deze generatie spelen ook mee.

Al jaren neemt het aantal huwelijksvoltrekkingen af. Vorig jaar stapten 70.141 koppels in het huwelijksbootje, terwijl 24.555 huwelijken strandden. Zo'n 28.000 stellen kozen voor een geregistreerd partnerschap.

In 2025 was ongeveer 44 procent van de inwoners in Nederland gehuwd. In absolute aantallen waren dat 3,25 miljoen echtparen, tegenover 1,13 miljoen ongehuwd samenwonende stellen.

Ook wijst Guijt erop dat het lidmaatschap van een gemeenteraad geen fulltime baan is, in tegenstelling tot het wethouder- en burgemeesterschap. Juist daarom zou het bij het takenpakket van het college moeten horen, vindt hij. Veel raadsleden zijn het met hem eens, schrijft de omroep.

Vanuit de ChristenUnie klinkt de vrees dat mensen teleurgesteld zouden kunnen zijn als niet de burgemeester of een wethouder op bezoek komt.

Inhaalslag

De coalitiepartijen zien dat anders. Wanneer gemeenteraadsleden de echtparen bezoeken kan dat juist de band tussen de raad en de inwoners verbeteren. Ondanks alle kritiek wil de coalitie het plan doorzetten.

Dat zou toch echt betekenen dat de raadsleden aan de bak moeten, er is namelijk een inhaalslag te maken. In het plan staat dat echtparen die in 2026 nog geen bezoek van de burgemeester hebben gehad, alsnog de mogelijkheid krijgen om een raadslid op de koffie te ontvangen.

De gemeenteraadsleden gingen onlangs niet akkoord met het voorstel en willen dat er een ander plan komt waarin nieuwe scenario's worden uitgewerkt.

Honderdduizenden mensen op de been voor openluchtmis paus Leo in Parijs

9 hours 57 minutes ago

In Parijs hebben honderdduizenden mensen zich verzameld voor een openluchtmis van paus Leo. Volgens de organisatie hebben 600.000 mensen zich ervoor aangemeld. Ook wonen 2400 priesters en zo'n 100 bisschoppen de mis bij.

De mis wordt gehouden op de Place de la Concorde, waar de paus in zijn pausmobiel naartoe reed.

Dat deed hij door een juichende mensenmassa op de Champs-Élysées:

De organisatie van de mis was een enorme operatie. Een gebied van drie kilometer van de Place de la Concorde tot voorbij de Arc de Triomphe is afgezet. Boven de Place de la Concorde hangt een vier meter hoog goudkleurig kruis.

Voor de operatie zijn 14.500 politiemensen, militairen en brandweermensen ingezet. De kosten worden geraamd op 27 miljoen euro.

Het is de tweede dag van het vierdaagse pausbezoek aan Frankrijk. Gisteren was er een rijtour en bezocht de paus de kathedraal de Notre-Dame. 's Avonds sprak hij 80.000 gelovigen toe in een uitverkocht stadion.

Vanavond reist de paus verder naar het bedevaartsoord Lourdes.

Nieuwe beelden: verdachte Amsterdam-Noord tierde na fataal schot

10 hours 57 minutes ago

Op nieuwe beelden van kort na het dodelijke schietincident op een vol terras gistermiddag op het NDSM-terrein in Amsterdam-Noord, is te zien hoe de verdachte het vermoedelijke vuurwapen in het water gooit. Ook is te horen dat hij schreeuwt richting het terras.

Voordat de man begint met schreeuwen, maakt hij zijn hond vast aan een boompje bij een plantenbak. Het Parool meldde gisteren dat er voorafgaand aan de dodelijke schietpartij ruzie was over de loslopende hond. De politie wil daarover nog niets kwijt.

Bekijk hier de video:

Het is moeilijk te verstaan wat de man roept, maar na het weggooien van het vuurwapen lijkt hij te roepen: "ik word uitgemoord daar binnen". Ook roept hij iets over het niet krijgen van medicatie, en later "gewetenloze smeerlappen".

Uit de beelden is niet op te maken naar wie hij dit roept en of hij ook in het restaurant is geweest. Ook is niet te zien hoeveel mensen zich in het restaurant schuilhouden. De man werd kort daarna gearresteerd. Het wapen werd een paar uur later teruggevonden door duikers.

Vrouw en dochter waren erbij

Een dag na het schietincident is restaurant De Baanderij op de NDSM-kade weer open. Familie, vrienden en andere bezorgde burgers komen bijeen om gevoelens te uiten en bloemen te leggen. Een van hen is een nicht van het slachtoffer. Op de bagagedrager van haar fiets bindt ze een bosje rozen samen. Op het kaartje bij de bloemen schrijft zij "waka bun".

"Dat is Surinaams voor 'het ga je goed'", aldus de nicht. Ze noemt haar neef een lieve man, een vader van twee kinderen. De schok binnen de familie is groot, zegt de vrouw. "Er is heel veel verdriet, heel veel pijn." Ze werd gistermiddag gebeld door haar zus, die op internet had gelezen dat het hun neef was die was doodgeschoten. "Mijn zus riep: Marcel! Daarna belde ze mij direct."

De dader noemt zij een zieke broeder. "Het is zinloos geweld. Het kan een ieder overkomen als een zieke broeder over straat loopt."

Een neef van het slachtoffer zegt bij de Amsterdamse nieuwszender AT5 dat hij nauwelijks geslapen heeft. "Ik heb er geen woorden voor. Het is zwaar gewoon. Ik heb twee uur geslapen. Ik geloof het nog steeds niet. Ik weet dat het is gebeurd, maar ik geloof het gewoon niet."

Een nicht voegt daar nog aan toe: "We hadden zoveel plannen met elkaar, alleen door deze grote lafaard is het nu afgelopen." Volgens haar waren ook de vrouw en een dochter van het slachtoffer op het terras aanwezig tijdens het schietincident. "Ze hebben alles zien gebeuren. We waren gisteren ook allemaal daar thuis om elkaar te steunen. Het is moeilijk. Maar het is moeilijk en het zal heel moeilijk blijven voorlopig."

Medewerker gevangenis

Gisteren werd duidelijk dat het slachtoffer een medewerker was van het Justitieel Complex Zaanstad. Hij zou daar werkzaam zijn geweest als afdelingshoofd.

Volgens Het Parool heeft de vermoedelijke schutter in het verleden in Zaanstad vastgezeten, al is niet bekend wanneer en hoelang. Ook is niet bekend of de twee mannen elkaar kenden en of dat een rol heeft gespeeld bij de schietpartij.

Het is ook niet duidelijk of het schreeuwen van de man na de schietpartij iets te maken heeft met zijn verleden in de gevangenis.

Bij de gevangenis hangen vandaag vlaggen halfstok. Volgens de website Crimestation was er vanochtend een bijeenkomst voor het personeel van het Justitieel Complex Zaanstad. Ook zouden gedetineerden voorlopig geen bezoek mogen ontvangen.

Agent lost schoten op auto die op hem inreed in Someren

11 hours 20 minutes ago

Een politieagent heeft afgelopen nacht tijdens een aanhouding in het Brabantse Someren geschoten op een verdachte die op hem inreed. Niemand raakte hierbij gewond. Uiteindelijk hield de politie twee mannen aan op verdenking van bedreiging van iemand in Asten en poging tot doodslag van de agent.

Gisteravond kreeg de politie een melding dat er in Asten iemand was bedreigd met een vuurwapen, meldt Omroep Brabant. Een van de verdachten zou een bekende van het slachtoffer zijn. De verdachten zijn na het incident met een auto gevlucht.

Meerdere schoten

De mannen werden in het nabijgelegen Someren in de auto aangetroffen in een woonwijk. De politie beval hen om uit de auto te stappen en loste een waarschuwingsschot. De twee mannen kwamen hierna uit de auto en renden er onmiddellijk vandoor. De agenten zetten te voet de achtervolging in.

Een van de verdachten kon vrijwel meteen worden aangehouden. De ander ontsnapte, stapte later opnieuw in de auto en ging ervandoor. Daarbij reed hij volgens de politie met hoge snelheid in de richting van een agent. Die kon maar net voorkomen dat hij werd geraakt en loste gericht meerdere schoten op de vluchtende auto. De verdachte reed door.

Later werd de auto in Someren met een kapotte voorruit teruggevonden. In een geparkeerde auto werd een kogelgat ontdekt. Of dat gat is veroorzaakt door een politiekogel wordt onderzocht.

Geen vaste woonplaats

De tweede verdachte werd na een zoektocht in de buurt van de auto gevonden en opgepakt. Beide verdachten komen uit Polen. De mannen van 24 en 41 jaar oud hebben geen vaste woon- of verblijfplaats in Nederland.

De Dienst Speciale Interventies (DSI) deed nog een inval in een woning, omdat de gevluchte verdachte daar mogelijk binnen zou zijn geweest, maar trof daar niemand aan. Er werden ook geen vuurwapens gevonden.

De agent op wie de verdachte inreed, heeft aangifte gedaan van poging tot doodslag.

Militaire delegatie omgekomen bij vliegtuigongeluk in Congo

11 hours 44 minutes ago

Bij een vliegtuigongeluk in Congo zijn alle zeventien inzittenden om het leven gekomen. Er was een militaire delegatie aan boord. Onder hen waren twee hoge militairen: het hoofd van de militaire rechtbank en een procureur-generaal van het militaire hof. Er waren ook vier burgers aan boord, onder wie een kind, melden lokale media.

Het toestel was op de terugweg van Kikwit, in het zuidwesten van het land, naar de hoofdstad Kinshasa, toen het door een technische storing in de problemen kwam.

De piloot probeerde een noodlanding te maken in Kenge, zo'n 260 kilometer ten oosten van de hoofdstad, maar daar was geen landingsbaan. Het toestel stortte neer op een bouwterrein. Op de grond zijn geen slachtoffers gevallen.

De Congolese luchtvaartautoriteit heeft een onderzoek ingesteld.

Vanwege de grote afstanden en het slechte wegennet in Congo is het vliegverkeer van groot belang.

Grote delen van Bangkok overstroomd na aanhoudende zware regenval

12 hours 17 minutes ago

Aanhoudend zware regenval heeft in de Thaise hoofdstad Bangkok geleid tot overstromingen op tal van plekken. De situatie is gestabiliseerd, nadat eerder op de dag de noodtoestand werd uitgeroepen door de gouverneur.

In alle 50 districten van Bangkok riep de gouverneur de noodtoestand uit, hoewel niet alle delen van Bangkok onder water stonden. Sinds donderdag kampt de miljoenenstad met zware regenval en wijdverspreide overstromingen.

Er viel volgens de lokale autoriteiten in de afgelopen 48 uur meer dan 300 millimeter neerslag. Daardoor kwamen straten en huizen onder water te staan. "Ik denk dat het wel 10 of 15 jaar geleden is dat we zulke zware regenval hebben gehad," zegt een inwoner van Bangkok tegen persbureau AP.

Het water stond op sommige plekken zo hoog dat mensen met bootjes door de straten voeren:

Veel bedrijven zijn dicht vanwege de overstromingen. Het vliegverkeer is niet ontregeld, hoewel sommige vluchten vertraging kunnen oplopen door omleidingen door het weer. Het kan nog wel drie dagen duren voordat al het water weg is, zegt de gouverneur. Er zijn geen berichten over slachtoffers.

Lagedrukgebied

De buien worden veroorzaakt door een krachtig lagedrukgebied rond Bangkok. Ook neemt de zuidwestelijke moesson in kracht toe, zegt de Thaise meteorologische dienst. Tot morgen kan het hevig regenen, waarschuwt het instituut.

Een woordvoerder van het Nederlandse reisbureau Riksja Travel laat aan persbureau ANP weten de routes voor een "paar honderd reizigers" die nu in Thailand zijn of daarnaartoe gaan iets aangepast te hebben. Een aantal reizen is omgeboekt naar delen van de hoofdstad die niet overstroomd zijn.

Pro, ChristenUnie en Volt: beweging bij kabinet, JA21 en SGP minder positief

12 hours 19 minutes ago

Pro-leider Klaver ziet bij het minderheidskabinet "bereidheid" om zijn partij tegemoet te komen en wil daarom verder praten met de coalitie over steun aan de plannen voor volgend jaar. Dat zei hij na een gesprek met premier Jetten (D66) en minister Heinen (VVD) van Financiën. Ook ChristenUnie en Volt zijn na gesprekken vandaag voorzichtig positief.

Met name op het gebied van de sociale zekerheid en de bezuinigingen daarop - die Pro van tafel wil - ziet Klaver stappen van het kabinet. Maar er moet ook "nog echt onderhandeld worden".

Op het gebied van de vermogensbelasting ziet hij bijvoorbeeld nog geen beweging. Het kabinet zou koersen op een versnelde afbouwing van box 3 en vermogenden op een andere manier te belasten, bevestigen Haagse ingewijden na berichtgeving in de Telegraaf.

Hoe dat precies uitpakt en hoe Klaver het totaal zal wegen als dat niet zijn kant op komt laat hij in het midden. Maar er zijn voldoende aanknopingspunten om verder te praten, zo zei hij.

'Devil in details'

Ook Volt-leider Dassen, met wie Pro sinds gisteren samen optrekt, is voorzichtig positief. Hij mist net als Klaver nog wel concrete plannen om vermogenden meer te belasten. Zowel Klaver als Dassen zegt dat de "devil in the details" is.

Jetten en Heinen praten vandaag met meerdere partijen in de hoop alsnog meerderheden voor de begrotingsplannen voor komend jaar te vinden. Dat lukte de afgelopen maanden niet, ook niet bij de Algemene Politieke Beschouwingen.

Gisteren sprak Jetten al over een "nieuw en aantrekkelijk aanbod" aan de oppositie om zowel de linker- als de rechterkant van de oppositie" over de streep te trekken. Hij zei dat het om voorstellen met betrekking op koopkracht, de toekomst van het sociale stelsel en belasting op inkomen uit vermogen (box 3).

ChristenUnie leider Bikker en Kamerlid Grinwis schoven vanmorgen als eerste aan. Zonder op details in te gaan zei Bikker na afloop dat het kabinet "goed geluisterd" heeft. Ze sprak van "beweging" en "eenheid" bij het kabinet.

Voor de ChristenUnie is het van belang dat mensen deze winter goed doorkomen en de energie en boodschappen betaalbaar zijn. Bikker leek daar positief over, maar "moet het natuurlijk nog wel op papier uitgewerkt zien".

'Hoog tijd'

Ook richting de sociale partners als vakbonden en werkgevers heeft het kabinet stappen gezet, ziet Bikker, maar "het is aan de polder om dat te beoordelen".

Al met al ziet Bikker nu een kabinet dat de "urgentie voelt", en dat was wat haar betreft ook "hoog tijd". Uiteindelijk zijn er wel "meer mensen nodig voor een goede dans" waarschuwt ze ook.

JA21 minder positief 'lijkt nu meer naar links te gaan'

JA21-leider Eerdmans ziet een "aantal zwenkingen naar links" en ziet niet wat er behalve box 3 en de veranderingen om vermogens te belasten zijn kant op komt. "Migratie bijvoorbeeld is helemaal niet aan de orde geweest" zegt Eerdmans, die ook de lastendalingen vandaag miste.

SGP waarschuwt kabinet

SGP-leider Stoffer mist toezeggingen van het kabinet over het intrekken van de wetgeving voor verruiming van abortus en dat is voor zijn partij wel een harde voorwaarde, zei Stoffer al eerder. Hij waarschuwt het kabinet ook over het belastingplan. Het kan volgens hem niet zo zijn dat dat plan in november "over rechts een meerderheid krijgt en daarna alles over links gaat. "

Na het weekend zijn er nog gesprekken met 50Plus en BBB.

Volgens Eerdmans, het is de bedoeling dat het kabinet voor de Algemene Financiële Beschouwingen volgende week met een brief komt met meer details. Voor die tijd gaat hij niemand zijn handtekening ergens onder zetten, denkt hij, "ik in elk geval niet".

Schade-expert aardbevingsschade is volgens rechter niet onafhankelijk

13 hours 28 minutes ago

Een schade-expert die schades door gaswinning in Drenthe en Groningen beoordeelt, is niet onafhankelijk. Dat oordeelt de rechtbank Noord-Nederland in een zaak over de schade-afhandeling van een gedupeerde inwoner van het Drentse dorp Norg.

Dit oordeel kan verstrekkende gevolgen hebben voor een groot aantal mensen met aardbevingsschade, schrijven de regionale omroepen RTV Drenthe en RTV Noord.

De rechtszaak werd aangespannen door Sietze de Jong, inwoner van Norg. Hij was het niet eens met de afwijzing van zijn schadeclaim door het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). Dit instituut is verantwoordelijk voor de afhandeling van schades door aardbeving en baseert de vergoeding op basis van het oordeel van ingehuurde deskundigen.

Nog voordat de zaak bij de rechtbank behandeld werd, erkende het IMG dat de afwijzing niet terecht was en stelde aan De Jong een schadevergoeding voor. De zaak leek daarmee afgedaan, maar de rechter besloot om de zaak toch inhoudelijk te behandelen, als 'een principiële zaak'. Daarin stond vooral de onafhankelijkheid van de adviseur centraal.

Miljoenen eigen vermogen

De rechter oordeelde uiteindelijk dat de afwijzing van de schadeclaim onterecht was omdat de ingehuurde deskundige niet onafhankelijk was. De man was niet alleen schadebeoordelaar, maar ook mede-eigenaar en aandeelhouder van zijn schadebureau uit Groningen.

Als beoordelaar had hij invloed op het beoordelingsproces, en hiermee ook op hoeveel geld het schadebureau bij het IMG kon declareren. Hoe meer het bureau verdient, hoe meer voordeel dat voor de eigenaar en aandeelhouders oplevert.

Uit een eerder gezamenlijk onderzoek van RTV Noord, RTV Drenthe en Follow the Money bleek dat met de schadebeoordelingen miljoenen kunnen worden verdiend. Het eigen vermogen van de betreffende deskundige steeg tussen 2017 en 2024 van 1 miljoen naar 61 miljoen euro.

Geen details prijsgegeven

De man zei dat zijn vermogen uit andere activiteiten komt, maar wilde tegenover de rechter geen verdere details vertellen. In de verplichte onafhankelijkheidsverklaring voor het IMG verzuimde hij zijn rol als aandeelhouder en mede-eigenaar te benoemen. Ook het IMG gaf geen inzicht in de processen.

De rechter oordeelde daarom dat niet valt uit te sluiten dat de deskundige een eigen belang heeft bij het beoordelen van aardbevingsschades. Daarom staat niet vast of hij wel onafhankelijk was.

"Als er een persoonlijk belang speelt, dan kan de rechtbank niet goed beoordelen of hij eerlijk rapporteert", zegt persrechter Marion de Jonge. De rechtbank keek bij het oordeel naar het onderzoek van RTV Drenthe, RTV Noord en Follow the Money en naar de antwoorden die de deskundige op vragen op de zitting heeft gegeven. "Alles bij elkaar genomen zegt de rechter: deze deskundige is niet onafhankelijk."

De rechtbank heeft alleen naar dit specifieke geval gekeken en deed geen onderzoek naar alle andere schadebeoordelaars. De uitspraak geldt daarom alleen voor de betreffende deskundige en niet voor het hele bedrijf.

Gevolgen voor gedupeerden

Hoogleraar bestuursrecht Herman Bröring van de Rijksuniversiteit Groningen denkt dat de uitspraak gevolgen kan hebben voor gedupeerden van wie de schade in de toekomst wordt beoordeeld door de deskundige.

Die beoordelingen gaan er waarschijnlijk komen, want het bedrijf zegt in een reactie zijn werkwijze niet aan te passen naar aanleiding van de uitspraak. De deskundige is bovendien niet de enige aandeelhouder die daar schade beoordeelt. Ook zal het vonnis doorwerken op beoordelingsrapporten van andere aandeelhouders bij andere schadebureaus.

IMG twijfelt niet aan onafhankelijkheid

Het bedrijf laat weten geen zicht te hebben op het aantal rapporten dat de aandeelhouders of bestuurders hebben afgehandeld. Ook het IMG geeft geen inzicht in hoeveel bestuurders als deskundigen hebben bijgedragen aan schadebeoordelingen.

Het IMG ziet geen reden om te twijfelen aan de onafhankelijkheid van zijn deskundigen. Volgens het instituut zijn de externe bureaus via een openbare aanbesteding geselecteerd, krijgen ze marktconforme tarieven en wordt de onafhankelijkheid vastgelegd met een verklaring en opname in het deskundigenregister.

Het IMG verwijst ook naar eerdere uitspraken van de rechtbank en de Raad van State waaruit volgens het instituut blijkt dat de onafhankelijkheid op deze manier goed is geregeld.

Ondertussen heeft SP-Kamerlid Sandra Beckerman Kamervragen gesteld aan minister Heerma van Binnenlandse Zaken. Ze wil onder andere weten of de minister overweegt in te grijpen als het IMG en het schadebureau inderdaad geen aanpassingen doen, ondanks het oordeel van de rechter.

Na veelbelovende zomer toch nog spannende weken voor Nederlandse wijnboeren

13 hours 54 minutes ago

Het is hard doorwerken bij wijndomein Sint-Catharinadal in Oosterhout. Ruim vijftig vrijwilligers zijn druk in de weer met het afknippen van trossen druiven.

Met 10 hectare aan wijnranken (zo'n vijftien voetbalvelden) doet het kloosterlandgoed bijna on-Nederlands aan. Nog niets vergeleken met een Franse wijngaard, maar dat Nederlandse wijn aan terrein wint, is duidelijk.

Ook dit jaar profiteerden de druiven van de bloedhete zomer. Maar, zagen de zusters en vrijwilligers, de laatste weken werd het toch nog spannend.

Wijn is verbinding

Al bijna 500 jaar wonen de zusters in het klooster, de priorij. Jarenlang brachten kalligrafie en leerbewerking geld in het laatje. Toen die inkomsten vijftien jaar geleden hard terugliepen, moest er een nieuw plan komen.

"Door de eeuwen heen hebben onze zusters een weg naar de toekomst gevonden", vertelt zuster Maria Magdalena, de leidster van de orde. "In het idee van een wijngaarde zagen we onze spiritualiteit terug. Christus de wijnstok, wijnranken, verbinding leggen".

En dus wordt er vanaf 2014 op het landgoed wijn gemaakt. Van deze druiven wordt vooral witte wijn gemaakt, maar ook rosé en rood.

Niet alleen in het zuiden van het land komen er wijngaarden bij, maar ook in het midden en noorden. Twintig jaar geleden telde Nederland 70 hectare aan wijngaarden, inmiddels is dat ruim 240 hectare. Vorig jaar werd een recordaantal van bijna 1,6 miljoen flessen Nederlandse wijn gemaakt, blijkt uit cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Hoewel de groei overduidelijk is, kan het succes wel per jaar flink verschillen. "Het is niet helemaal zonder risico", zegt zuster Maria Magdalena. "In die paar jaar hebben we alles al meegemaakt. Van een prachtige oogst met 50.000 flessen tot een oogst van maar 700 flessen."

Een nieuw record ligt dit jaar niet voor de hand, denkt Joep Speet. Speet is Magister Vini, wat betekent dat hij het hoogste Nederlandse professionele wijndiploma heeft. "De verwachting is dat de oogst iets kleiner is dan vorig jaar, doordat er weinig sap in de druiven aanwezig zal zijn. Aan de andere kant is de kwaliteit wel goed."

Suiker en alcohol

De droge Nederlandse zomers van de afgelopen jaren zijn gunstig voor de druivenoogst. Veel zon helpt bij de groei en rijping van de druiven. Daarnaast betekent een droger seizoen minder kans op schimmelziekten.

Niet alleen de warmte, maar ook de tijd speelt een rol bij de kwaliteit van de Nederlandse wijn. "De kennis en ervaring van wijnmakers is vergroot. Ook zijn de wijnstokken ouder geworden en beter gedijd", zegt Speet, die ook voorzitter is van de Vereniging Vinologen Nederland (VVN).

Toch is een zonnig jaar geen garantie voor goede wijn. "Vroegrijpe, vooral witte druivenrassen kunnen slecht tegen de droogte. Het suikerniveau in de druif en daarmee het potentieel alcoholgehalte stijgt dan te snel", zegt Speet, "Tegelijkertijd zijn de aroma's in de wijn nog niet genoeg vrijgekomen, waardoor het vrij smakeloos is."

Mist en regen

Dat hitte geen garantie geeft voor goede wijn, weten ze in Oosterhout. "Het valt of staat met die laatste weken. Dan wil je dat ze in het zonnetje hangen, want dan komen pas die suikers in die druiven", zegt Ramona Mimpen, die de vrijwilligers aanstuurt.

"De afgelopen weken hebben we regen en mist gezien. Ze hebben naar mijn zin te weinig zon gehad", zegt Mimpen. De vrijwilligers komen veel trossen tegen, maar moeten er ook heel wat beschimmelde druiven uitknippen.

Dat ziet ook de wijnmaker van het domein, Suzanne de Roo. "2025 was echt een topjaar. Dit jaar begon veelbelovend, maar de laatste paar weken zijn wel wat moeilijker geweest. Maar ja, dat hoort erbij als je in Nederland wijn maakt."

Modellen van OpenAI probeerden in te breken bij Amerikaanse overheidswebsites

14 hours 48 minutes ago

AI-systemen van het Amerikaanse bedrijf OpenAI hebben de afgelopen maanden beveiligingsmaatregelen van diverse Amerikaanse overheidswebsites omzeild. OpenAI zegt dat er geen sprake was van kwaadaardige inbreuken, al toont onafhankelijk onderzoek wel aan dat AI-systemen van het bedrijf op grote schaal restricties negeerden.

Het non-profit AI-onderzoeksbureau Transluce meldt dat OpenAI-bots onder meer hebben geprobeerd de Amerikaanse website van het ministerie van Onderwijs te hacken. Die poging mislukte. Een woordvoerder van het ministerie zei tegen persbureau AP dat er "geen impact op de website of databases" was.

Bij andere overheidsinstanties, waaronder het Amerikaanse ministerie van Handel, had de AI-software wel succes: er werden data vergaard met behulp van inloggegevens die online waren gevonden, aldus The New York Times. De bots deelden ook openbare informatie van beurswaakhond SEC op een Duits online forum.

'Honderdduizenden pogingen'

"Deze incidenten maken deel uit van een breder patroon waarbij deze agents minstens honderdduizenden keren proberen toegang te krijgen tot deze websites", zegt Transluce-topman Conrad Stosz tegen de krant. "Kennelijk omzeilden ze de beperkingen die door de ontwikkelaars zijn opgelegd."

OpenAI meldt dat tientallen organisaties wereldwijd, waaronder overheden, universiteiten en andere instellingen, zijn ingelicht over ongeoorloofde activiteiten van zijn software. Volgens het AI-bedrijf zijn de betrokken organisaties op de hoogte gesteld en zijn de "tot nu toe geïdentificeerde gevallen van geringe ernst".

Sam Altman, topman van het bedrijf, zegt in een afzonderlijk bericht op sociale media dat OpenAI te traag is geweest met het informeren van gedupeerden. Volgens hem loopt er inmiddels een onderzoek.

Australië

Eerder deze week zei premier Albanese van Australië dat OpenAI in juni een AI-programma had laten binnendringen op een Australische overheidswebsite. Daarbij werden uit het Australische zorgverzekeringssysteem Medicare ook gegevens opgevraagd die niet openbaar zijn.

Dit was voor zover bekend de eerste keer dat een AI-computerprogramma zich toegang verschafte tot een overheidswebsite. Kopstukken van de grote westerse AI-bedrijven waarschuwden twee weken geleden dat kunstmatige intelligentie dusdanig snel groeit dat het lastig wordt om de veiligheid te waarborgen.

Rammelende testomgevingen

Het ongewenste gedrag ontstaat tijdens testfases waarbij de bots een gerichte opdracht krijgen, zoals het opzoeken van specifieke statistieken over bijvoorbeeld medicijnkosten in Australië, schrijft technologiewebsite TechCrunch. Vervolgens gaan de AI-agents op zoek naar manieren om informatie te garen en delen, waarbij ook beveiligde databases - tegen de richtlijnen - gekraakt kunnen worden. Volgens Transluce doen modellen van OpenAI dit zeker al sinds maart van dit jaar.

Dat die ongeoorloofde activiteiten kunnen plaatsvinden, heeft alles te maken met rammelende testomgevingen, legt AI-kenner en auteur Laurens Vreekamp uit. "Techbedrijven zeggen wel dat een model niet naar buiten mag in een testomgeving, maar in de praktijk houden ze toch een deur of raam open", illustreert hij. "De testomgeving is simpelweg niet goed genoeg doordacht."

Dat AI-modellen vervolgens ongewenst gedrag vertonen, komt ook door een structureel gebrek aan toezicht, zegt hij. "OpenAI blijft maar tests uitvoeren, ondanks interne veiligheidsprocedures die niet adequaat zijn." Onder meer de AI-race die gaande is tussen de verschillende techbedrijven speelt volgens hem een rol.

Schaal en snelheid

Als AI-modellen eenmaal uit de testomgeving breken, gaan de AI-agenten als het ware een rollenspel spelen om hun taak te voltooien. "In hun trainingsmateriaal zitten duizenden sciencefictionverhalen, cyberboeken, data uit hackersfora en IT-handleidingen. Daar putten die agenten uit. Ze baseren hun acties op patronen die ze uit die verhalen kennen en combineren dat met feitelijke kennis."

Hoewel de AI-modellen geen eigen wil of intentie hebben, schuilt het gevaar volgens Vreekamp vooral in schaal en snelheid. "Als een mens een wachtwoord moet raden door er telkens een letter of cijfer achter te plakken, ontbreekt daar de tijd voor. Machines hebben die tijd wel en kunnen razendsnel alle opties proberen. Dat wordt ook wel brute force genoemd. AI kan dan wel dom zijn, maar als overheidssystemen of banken door dat soort brute rekenkracht worden platgelegd, heb je alsnog een enorm probleem."

De techkenner benadrukt dat toezicht van buitenaf hoognodig is en wijst op eerdere incidenten, waarbij onafhankelijke veiligheidsinstituten door AI-bedrijven de deur werden gewezen. "De angst is reëel en legitiem, omdat de veiligheidsprotocollen er niet zijn", meent hij. "We hebben toezichthouders en strikte wet- en regelgeving voor speelgoed, medicijnen, voertuigen en voedsel; het is helemaal niet raar om dat ook voor AI te hebben."

Dode bij nachtelijk ongeluk op A76, slachtoffer mogelijk geraakt door meerdere voertuigen

14 hours 58 minutes ago

Bij een ongeluk op de A76 tussen het Heerlen en Geleen, ter hoogte van het dorpje Schinnen, is afgelopen nacht een persoon om het leven gekomen. Het slachtoffer bevond zich op de snelweg en werd geraakt door een of meerdere voertuigen.

De persoon overleed ter plaatse, meldt de politie. Dit gebeurde rond 03.00 uur. Het is nog onduidelijk hoe het slachtoffer op de snelweg terecht was gekomen.

In een verklaring laat de politie weten dat bij het incident zes of mogelijk zeven voertuigen betrokken waren. Niet alle betrokken voertuigen hebben het slachtoffer ook geraakt, schrijft de politie.

De A76 was vannacht en vanochtend lange tijd in noordelijke richting afgesloten vanwege onderzoek door de dienst Forensische Opsporing Verkeer. De politiedienst heeft daarbij sporen veiliggesteld.

Over de identiteit van het slachtoffer en de nadere toedracht van het ongeluk is nog niets bekend. De politie zegt rekening te houden met meerdere scenario's.

Weggebruikers en mogelijke getuigen van het ongeluk worden opgeroepen zich te melden bij de politie. Ook hoopt de politie dashcambeelden te ontvangen.

Houthi-raketten gericht op Saudi-Arabië onderschept en vernietigd

15 hours ago

De regeringscoalitie in Jemen, die wordt geleid door Saudi-Arabië, zegt twee raketten en twee drones te hebben onderschept die door Houthi-rebellen waren afgevuurd op buurland Saudi-Arabië.

Volgens de regering waren de raketten gericht op de stad Khamis Mushait in het zuidwesten van het land. De drones zouden op weg zijn geweest naar de Saudische hoofdstad Riyad.

Volgens persbureau AP werd één raket afgevuurd, die door Saudi-Arabië is neergehaald. Mensen zouden zijn gewaarschuwd in Khamis Mushait en Abha, maar niet in Riyad.

Zeeblokkade

De aanval is nog niet opgeëist, maar de door Iran gesteunde Houthi's wachten soms dagen voor ze met een verklaring komen. De Samenwerkingsraad van Arabische Golfstaten heeft de aanval veroordeeld en noemt die een "zware escalatie en een bedreiging van de regionale veiligheid". De raad vraagt om een reactie van de internationale gemeenschap.

De Houthi's voeren aanvallen uit op Saudi-Arabië sinds ze in juli een zeeblokkade tegen het buurland hebben afgekondigd. Daarbij worden Saudische schepen in de Rode Zee doelwit, maar worden ook steden en de energievoorziening aangevallen.

Daardoor wordt de druk op de wereldwijde olieleveranties vergroot. Die staan al onder druk door de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran.

Voor tweede keer in jaar tijd rijdt auto tegen zelfde huis in Doesburg

16 hours ago

Voor de tweede keer binnen een jaar is iemand tegen een huis in Doesburg gereden.

In december was het voor het eerst raak. Toen sloeg een auto over de kop nadat die tegen hun tuinmuur was gereden. De bestuurder kwam met de schrik vrij, maar de glazen voordeur en de gevel van de woning raakten beschadigd.

Afgelopen nacht gebeurde het opnieuw, meldt Omroep Gelderland. Rond 00.45 uur verloor een automobilist de macht over het stuur, waarna de auto van de weg schoot en tegen de pui van de woning tot stilstand kwam.

Deze keer lijkt de schade groter. Een deel van de gevel van de woning is ingestort. Het gat is zo groot, dat de binnenkant van de woning vanaf de straat te zien is.

Wonder boven wonder kwam ook vannacht de automobilist met de schrik vrij. De bestuurder kon zelfstandig en zonder verwondingen de auto verlaten.

Checked
53 minutes 52 seconds ago
NOS Nieuws - Algemeen
NOS Nieuws
Subscribe to NOS Nieuws - Algemeen feed