Justitie in Frankrijk is een onderzoek gestart naar de Fransman Fabrice Leggeri. Hij zou als directeur van het Europese grensbewakingsagentschap Frontex zich schuldig hebben gemaakt aan misdaden tegen de menselijkheid en marteling van migranten die over de Middellandse Zee naar de EU wilden komen.
De Franse mensenrechtenorganisatie Ligue des droits de l'homme (LDL) en de migrantenorganisatie Utopia 56 deden daar in 2024 aangifte van. Ze zeiden dat Leggeri van 2015 tot begin 2022 de Griekse en Libische autoriteiten geholpen heeft bij zogeheten pushbacks: het met geweld terugsturen van migranten. Pushbacks zijn in strijd met de Europese regels voor migratie.
Een onderzoeksrechter wees de aangifte van de hand. Beide organisaties gingen in hoger beroep. Bronnen van het persbureau AFP en Radio France zeggen dat een hof van beroep de aangifte van LDL wel accepteert en dat dit hof een onderzoeksrechter zal aanwijzen.
Lid Europees ParlementLeggeri ontkent de aantijgingen en zegt dat hij niet op de hoogte is van het besluit van het hof. Als de Franse justitie hem wil vervolgen, zal het Europees Parlement zijn immuniteit moeten opheffen. Sinds 2024 is hij lid van het Europees Parlement voor het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN), de partij van Marine Le Pen.
Leggeri nam in 2022 ontslag bij Frontex, waar hij werd opgevolgd door de Nederlander Hans Leijtens. Reden daarvoor was een onderzoek dat het Europees bureau voor fraudebestrijding OLAF tegen hem had ingesteld.
Leden van het Europees Parlement hadden daarvoor al op zijn vertrek aangedrongen. Onder meer omdat in mediaberichten naar voren was gekomen dat Frontex-schepen aan pushbacks voor de Griekse kust hadden meegedaan.
Het Russische leger heeft vandaag met honderden kamikazedrones Oekraïense steden bestookt. Het komt zelden voor dat Rusland overdag zo'n grootschalige drone-aanval uitvoert. Daarbij is het oude centrum van de stad Lviv geraakt. Deze aanval lijkt een reactie op een zware Oekraïense droneaanval van gisteren, waarbij olieterminals in Primorsk aan de Finse Golf werden geraakt.
De luchtaanval valt samen met een nieuw Russisch grondoffensief. Dat voorjaarsoffensief is volgens Oekraïne vorige week begonnen, maar de legerleiding noemt het nu al mislukt.
"De afgelopen dagen, van 17 tot 20 maart, valt de vijand intensiever aan. Ze hebben geprobeerd door onze verdediging te breken. Hevige gevechten zijn er gaande langs het hele front. Ondanks hevige druk en inzet van aanzienlijke reserves zijn Russische commandanten er niet in geslaagd hun doelen te behalen."
De Russen zouden tienduizenden militairen hebben ingezet, of zoals de Oekraïners zeggen: "in de vleesmolen gegooid". "Bij de aanvallen van de afgelopen vier dagen heeft de vijand 6090 militairen verloren." Dan gaat het volgens Oekraïne om zowel gewonden als gesneuvelden.
Breuk met verledenMisschien is het daarom dat de Russen niks melden over de aanvallen. Dat is een breuk met het verleden. Dit soort aanvallen gaat meestal gepaard met een informatieoffensief waarbij woordvoerders allerlei overwinningen claimen - vaak onterecht of te vroeg.
"De vorst is uit de grond dus de Russen beginnen weer", zegt defensiespecialist Peter Wijninga van het Haagse Centrum voor Strategische Studies. Hij denkt niet dat het veel effect zal hebben. "Ze lijden heel veel verliezen, omdat ze steeds minder geoefende troepen sturen. Vanwege het hoge tempo waarin ze vervangen worden."
Hij noemt het "opvallend" dat de Russen het weer proberen. Volgens Wijninga is geen van beide partijen meer in staat om een doorbraak te forceren op het slagveld. Maar dat betekent niet dat één van beide is verslagen, waarschuwt hij.
Toch hebben beide partijen hun aanpak iets aangepast. De Russen vielen de hele winter aan met kleine groepjes van soms twee of zelfs maar een enkele militair. Nu komen ze weer met honderden militairen tegelijk. Volgens het Oekraïense leger vielen de Russen afgelopen zaterdag aan met 500 man en dertig pantservoertuigen. "De aanval is op alle fronten mislukt", verklaart brigadegeneraal Andriy Biletsky, voormalig parlementslid en commandant van het voormalige Azov-bataljon.
"Dit soort aanvallen is aanmerkelijk groter dan wat we afgelopen maanden hebben gezien", concludeert ook de Amerikaanse denktank Institute for Study of War (ISW).
De Oekraïners pakken het anders aan, vertelt analist Wijninga. "Ze doen vaker voorbereidende aanvallen. Als ze zien dat de Russen zich voorbereiden en iets aan het opzetten zijn, doen ze zelf al een aanval." Dat kan Oekraïne doordat het land de dronetactieken heeft verbeterd.
De commandant van de dronetroepen is de mysterieuze "Madyar", codenaam voor Robert Brovdi, een 50-jarige voormalige graanhandelaar. Hij gaf recent een interview aan het Britse tijdschrift The Economist en zegt dat zijn strategie is om sneller Russische soldaten te doden dan het Kremlin ze kan vervangen. Dat is nu aan het lukken, volgens Brovdi. Zijn eigen troepen lijden nauwelijks verliezen, beweert hij.
Brovdi geeft zijn dronepiloten de opdracht om zich niet op militair materieel te richten, maar op het doden van individuele soldaten. Dat wordt steeds makkelijker, zegt hij. "Als een Russisch bataljon geen infanterie meer heeft, ontbinden ze het niet, maar sturen ze het administratieve personeel naar voren."
Duizend doden per dagIn de afgelopen dagen zouden er ruim duizend doden per dag zijn gevallen aan de Russische kant. De Oekraïners claimen dat dat een record is. Volgens Wijninga zijn de cijfers vergelijkbaar met die van het offensief van vorig voorjaar.
Het doel van het Russische lenteoffensief dit jaar is bepaald geen verrassing: de verovering van de rest van de Donbas-regio, waarvan de Oekraïners nog altijd 20 procent in handen hebben. Om dat deel te veroveren moeten de Russen de linie van forten doorbreken rond de steden Slovjansk en Kramatorsk.
Het probleem voor de Russen is dat ze zich niet volledig op deze aanval in het oosten kunnen storten, omdat ze worden afgeleid door onverwachte successen van het Oekraïense leger aan het zuidelijke front.
Nieuw beleid van MuskEen belangrijke verklaring voor de lokale Oekraïense successen is het nieuwe beleid van techmiljardair Elon Musk voor zijn satelliet- en communicatiesysteem Starlink. Musk heeft het systeem onlangs afgesloten voor de Russische militairen, waardoor zij nu worstelen met hun communicatie en aansturing van drones.
Op de eerste zittingsdag in het hoger beroep tegen rapper en presentator Ali B zijn opnieuw de aanklachten besproken waarvoor hij terechtstaat. Ook hebben de advocaten van de vrouwen die centraal staan in het dossier verklaringen voorgelezen, en daarmee het spreekrecht van hun cliënten benut.
Ali B werd in juli 2024 veroordeeld tot een gevangenisstraf van 2 jaar voor een verkrachting en een poging tot verkrachting. Daarop is zowel hij als het Openbaar Ministerie in hoger beroep gegaan; Ali B omdat hij zegt onschuldig te zijn, het OM omdat het graag veroordelingen ziet voor aanklachten waarvan hij is vrijgesproken.
In dit artikel worden de aanklachten tegen Ali B uitgebreider beschreven:
In dit hoger beroep is extra onderzoek aangedragen door de verdediging van Ali B. Zo zijn meerdere politieverhoren uitgewerkt en opgenomen in het dossier, onder andere het politieverhoor met rapper Ronnie Flex. Hij komt voor in het dossier, in de zaak van Naomi.
DoorvragenRonnie Flex heeft ook een nieuwe verklaring afgelegd bij de onderzoeksrechter. Tijdens de zitting benoemde de rechter dat hij bij de politie zegt niet veel meer te weten, maar dat hij in de nieuwe verklaring bij de onderzoeksrechter veel specifieker is.
De rechter vraagt zich af hoe het kan dat de rapper zich ineens zoveel meer herinnert. Volgens Ali B komt dat omdat daar wél de vragen werden gesteld die de politie had moeten stellen, maar "dat is niet gebeurd". De verdediging van Ali B stelt dat in alle verhoren meer doorgevraagd had moeten worden.
Aan het begin van de zitting werd Ali B gevraagd wat hij vond van de uitspraak in de rechtszaak van 2024:
De verdediging heeft rechtspsycholoog Peter van Koppen gevraagd om een rapport op te stellen over de betrouwbaarheid van de verklaringen van de vrouwen in het strafdossier. Zo'n rapport kan in hoger beroep worden ingezet wanneer er twijfels zijn over de betrouwbaarheid van verklaringen of de kwaliteit van het politieonderzoek.
Volgens het rapport zijn er in de zaak van Naomi aanwijzingen dat haar verklaringen niet betrouwbaar zijn. Bernard Sprenger, de advocaat van Naomi, heeft kritiek op het rapport en vindt dat het te weinig gaat over "alle dingen die wel kloppen". "Het rapport is opgesteld in opdracht van en betaald door Ali B."
Naomi's advocaat gaf aan dat ze sinds de strafzaak tegen Ali B zowel thuis als online wordt lastiggevallen en geïntimideerd:
Ook Jill Helena, oud-deelnemer aan The Voice of Holland, kreeg te maken met een stroom aan bedreigingen, zei haar advocaat Sébas Diekstra bij de zitting. De rechtbank twijfelde in 2024 niet aan haar woorden, maar aanranding kon niet worden bewezen wegens gebrek aan bewijs. Ali B houdt vol onschuldig te zijn.
In haar verklaring zegt Jill Helena (artiestennaam) het ontzettend moeilijk te vinden dat Ali B nog steeds "niet eerlijk is". In haar politieverklaringen deelt ze details over de gebeurtenis, bijvoorbeeld dat sportspullen van Ali B's kinderen op de achterbank lagen. Ali B insinueert dat dat niet klopt, maar de rechter vraagt zich af hoe iemand dat zo gedetailleerd kan verzinnen.
Het OM zegt dat veel verhalen van vrouwen in het dossier lijken op het verhaal van Jill Helena. Volgens hen vertoont Ali B "overrompelend gedrag". De rechter voegde eraan toe dat "een hoop vrouwen zich bij de politie melden" met soortgelijke verhalen. "Verhalen dat u zich opdringt en geen 'nee' accepteert."
Geen aangifteOok de aanklacht van verkrachting van zangeres Ellen ten Damme maakt onderdeel uit van het hoger beroep. In 2024 oordeelde de rechter dat Ali B haar had geprobeerd te verkrachten tijdens opnames voor het televisieprogramma Ali B en de Muziekkaravaan in Marokko.
Ten Damme deed nooit aangifte, maar legde wel verklaringen af, die het OM gebruikte. Ze hoopte dat die de andere vrouwen zouden steunen, zei haar advocaat Ruth Jager. "Ten Damme hoopte dat zij zelf op de achtergrond kon blijven, maar dat liep anders."
Op beelden in een compilatie die de verdediging maakte, is Ten Damme veelal lachend te zien tijdens de opnames in 2014 van het muziekprogramma. Volgens Ali B en zijn advocaat Bart Swier rijmt dat niet met wat Ten Damme zegt te hebben meegemaakt.
Dat Ten Damme doorging met de opnames na de poging tot verkrachting, was volgens haar "overleefgedrag". Haar advocaat zegt dat de zangeres zich afvroeg wat ze zich op de hals zou halen als ze zich zou uitspreken. "Ze was daar alleen, met een ploeg van dertig mensen van Ali B. Ze ging door, the show must go on."
Donderdag en maandag volgen nog twee zittingsdagen. Op 7 mei doet het gerechtshof uitspraak in de zaak.
Door de oorlog in het Midden-Oosten stijgen de prijzen aan de pomp de afgelopen weken vrijwel elke dag. Wie verdienen daaraan en dalen de prijzen net zo hard als brandstof weer goedkoper wordt? Vijf vragen en antwoorden.
Hoe komt de prijs aan de pomp tot stand?Pomphouders bepalen zelf welke prijs zij vragen, zegt energiedeskundige Hans van Cleef. Die prijs wordt gebaseerd op de inkoopkosten van de brandstof en de kosten voor transport, opslag en het personeel van het tankstation. Daarbovenop komen de accijns en btw, die naar de overheid gaan. Er zit ook een deel winst voor de pomphouder bij.
"De tankprijzen stijgen nu doordat de inkoopkosten van de brandstof omhoog zijn gegaan", zegt Van Cleef. "Vooral diesel wordt snel duurder, doordat de prijs voor ongeveer de helft bestaat uit de inkoopkosten van de grondstof. Bij benzine is dat aandeel lager, zo'n 35 tot 40 procent. Daardoor gaan de benzineprijzen iets minder hard omhoog."
Maken pomphouders nu meer winst?Kort na de aanval op Iran schoten de prijzen aan de pomp omhoog. Toen hadden de meeste pomphouders nog voorraad, die ze eerder tegen een lagere prijs hadden ingekocht. Dat roept de vraag op of tankhouders profiteren van de gestegen prijzen.
Volgens Derk Foolen van consumentencollectief UnitedConsumers valt dat wel mee. "Een voorraad brandstof is er bij een tankstation vaak binnen een dag tot een week doorheen, afhankelijk van de opslagruimte en de drukte. In die eerste dagen hebben tankhouders misschien iets meer winst gemaakt, maar dat is nu weer gestabiliseerd doordat ze duurdere voorraden moeten inkopen."
Profiteert de overheid dan van de hogere prijzen?Op papier profiteert de overheid van hogere prijzen aan de pomp, doordat de btw berekend wordt over die prijs. In de praktijk ligt dat iets genuanceerder. Als brandstof duurder wordt, gaan mensen ook minder rijden en tanken.
Daarnaast kunnen steunmaatregelen om de hoge prijs aan de pomp te compenseren, zoals een accijnsverlaging, de overheid geld kosten. Zulke maatregelen zijn er nu nog niet, maar de druk op het kabinet neemt wel toe.
Welk effect heeft de prijsstijging op oliebedrijven?Tijdens de energiecrisis in 2022 profiteerden vooral grote oliebedrijven als Shell en BP van de hoge olieprijs. Die bedrijven beheren overal ter wereld olievelden, waar ze olie opboren. Die verkopen ze op de wereldmarkt, waar de prijs bepaald wordt door vraag en aanbod. Wanneer er zoals nu veel minder olie uit het Midden-Oosten vervoerd kan worden, daalt het aanbod en stijgt de prijs. Daardoor maken oliebedrijven in theorie meer winst.
Daar staat tegenover dat tijdens de aanvallen op olie- en gasinstallaties rond de Perzische Golf onder meer een Shell-fabriek werd geraakt waar vloeibaar gas werd geproduceerd. Het stilleggen van die locatie en de reparatiekosten hebben mogelijk invloed op de winst die het bedrijf dit jaar maakt.
Daalt de prijs aan de pomp weer als de brandstofprijzen zakken?De adviesprijs voor benzine en diesel is sinds het begin van de oorlog in het Midden-Oosten hoger dan daarvoor, maar de prijs schommelt wel. De olieprijs reageert heftig op uitspraken van president Trump. Zo daalde die na zijn bewering dat de oorlog snel voorbij zou zijn.
Of de prijs aan de pomp straks net zo snel daalt als dat hij steeg, is volgens de Autoriteit Consument en Markt (ACM) nog niet te zeggen. Wel bleek twee jaar geleden uit onderzoek van ACM-econoom Stef de Jong dat een prijsdaling over het algemeen vertraagd wordt ingevoerd.
"Daar zijn verschillende verklaringen voor", zegt De Jong. "Zo raakt een hogere prijs aan de pomp mensen in hun portemonnee. Daardoor gaan ze op zoek naar goedkopere tankstations en ontstaat er een soort natuurlijke concurrentie. Zodra de prijs weer daalt worden mensen minder kieskeurig. Dat geeft pomphouders de ruimte om een prijsdaling vertraagd door te voeren."
Daarnaast is het volgens De Jong mogelijk dat pomphouders elkaars prijzen in de gaten houden. "Het is verboden om onderling prijsafspraken te maken, maar mogelijk stemmen pompstations hun prijzen stilzwijgend op elkaar af." De ACM benadrukt dat de autoriteit in de gaten houdt of pomphouders geen misbruik maken van de stijgende prijzen.
Volgens UnitedConsumers nemen pomphouders in tijden van een energiecrisis graag het zekere voor het onzekere. Daardoor wordt een prijsdaling vaak minder snel doorberekend dan een prijsstijging.
De Haagse rechtbank heeft een man vrijgesproken van de moord op garagehouder Loek van Dam, inmiddels ruim dertig jaar geleden. Tegen de 71-jarige Ruben B. eiste het Openbaar Ministerie (OM) in februari nog veertien jaar cel, maar de rechtbank ziet onvoldoende bewijs voor betrokkenheid.
Dat betekent dat de geruchtmakende moord op de 64-jarige Van Dam hoogstwaarschijnlijk onopgelost blijft. Het is al jaren een van de bekendste coldcasezaken van Nederland. Van Dam werd eind januari 1992 dood gevonden in zijn garage. Hij bleek van achteren doodgeschoten met zes kogels.
Anonieme tipVolgens het OM had de vrouw van B. een affaire met Van Dam. Zij probeerde met hulp van het slachtoffer afstand te nemen van B., die haar zou mishandelen, schrijft Omroep West. Hij werd destijds al snel aangehouden als verdachte en zat ook enige tijd vast, maar werd vrijgelaten vanwege gebrek aan bewijs. De zaak werd geseponeerd om diezelfde reden.
B. werd vorig jaar opnieuw aangehouden, na een anonieme tip. Hij zou zijn destijds 15-jarige zoon hebben aangespoord de moord te plegen. Die zoon werd in 1992 ook al opgepakt, maar kan niet meer worden vervolgd omdat hij destijds minderjarig was en het misdrijf voor hem is verjaard.
Het OM zette de zaak tegen Ruben B. wel door en eiste vorige maand veertien jaar celstraf vanwege betrokkenheid bij de moord. De rechtbank ziet daarvoor ondanks "sterke aanwijzingen" onvoldoende wettig en overtuigend bewijs.
B. werd eerder deze maand vrijgelaten uit voorlopige hechtenis. Daarmee was al duidelijk dat de rechtbank hem vandaag zou vrijspreken.
Het kabinet zit met een tegenvaller van zo'n 3 miljard euro bij de voorjaarsnota, de tussentijdse bijstelling van de rijksbegroting. Dat melden bronnen aan de NOS.
Een grote tegenvaller is dat er ruim 1 miljard euro meer voor arbeidsongeschikten nodig is. Reden daarvoor is dat er meer mensen gebruikmaken van een WIA-uitkering dan verwacht.
Zo is de uitval van relatief jonge vrouwen met psychische klachten, zoals een burn-out, hoger. Ook raken steeds meer oudere werknemers arbeidsongeschikt. En hoe ouder, hoe groter de kans op uitval.
Wat ook een rol speelt is dat een groot deel van de aanvragers van een uitkering niet meer wordt gekeurd, omdat er een nijpend tekort aan keuringsartsen is. Standaard is dat mensen boven de 60 geen keuring meer krijgen en ook dat leidt tot meer instroom. De verwachting is dat dit jaar 20.000 van de 90.000 aanvragen niet worden beoordeeld.
Midden-OostenEen andere grote tegenvaller is dat er ongeveer 1 miljard euro meer nodig is voor opvang van vluchtelingen en statushouders. Voor een deel gaat dat om Oekraïners die hier langer blijven en voor een deel gaat dat om statushouders die geen huis kunnen krijgen. Die worden elders opgevangen en dat kost de staat geld.
De rest van het bedrag van de tegenvaller zit in een aantal kleinere posten. Maar alles bij elkaar gaat het dus om 3 miljard euro die ergens gevonden moet worden. En dat is nog buiten eventuele plannen gerekend om de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten te dempen. Daarover debatteert de Tweede Kamer morgen.
De druk op het kabinet neemt toe om snel maatregelen te nemen tegen de economische gevolgen van die oorlog, zoals stijgende brandstofprijzen. Veel partijen zullen morgen tijdens het debat aandringen op tempo, nu andere Europese landen al iets doen tegen bijvoorbeeld de hoge prijzen aan de pomp.
De verwachting is dat de voorjaarsnota eind deze week wordt gepresenteerd.
Het Openbaar Ministerie (OM) heeft acht jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging geëist tegen een 30-jarige man uit Oosterhout. Hij wordt verdacht van het maken en bezitten van kinderporno en verleiding van minderjarigen tot ontucht via internet. Bovendien verdenkt justitie hem ervan dat hij een meisje heeft aangerand en een ander meisje heeft verkracht.
Het online misbruik ging via een videogame, waar verdachte Mohamed B. de slachtoffers virtuele diamanten aanbood in ruil voor naaktfoto's. Hij zou langere tijd online contact hebben gehad met kinderen, voornamelijk minderjarige meisjes.
Hij dreigde de naaktbeelden online te zetten als ze er niet nog meer zouden sturen. Ook dreigde hij de slachtoffers op te zoeken of hun ouders iets aan te doen als ze niet zouden doorgaan met het sturen van foto's en video's. Deze vorm van afpersing heet sextortion. Het jongste slachtoffer waar B. contact mee had was een meisje van 8 jaar.
Twee keer zocht B. de slachtoffers fysiek op. In Alblasserdam zou hij een 13-jarig meisje hebben verkracht in haar slaapkamer en in Den Bosch zou hij de billen van een meisje van 11 hebben betast, schrijft Omroep Brabant.
MinderjarigHet misbruik vond plaats gedurende drie jaar. In totaal deden 29 mensen aangifte tegen B., die in de zomer van 2024 werd aangehouden en sindsdien vastzit. Toen destijds een onderzoek naar hem werd gestart, bleek dat hij veel kinderporno in bezit had. In totaal werden ruim 34.000 foto's en filmpjes gevonden op telefoons, laptops en harde schijven van de man.
"Hij nam deze kinderen hun onschuld af, liet ze beschadigd achter en tot de dag van vandaag neemt hij daar niet de verantwoordelijk voor", zei de officier van justitie vandaag. B. beriep zich tot nu toe op zijn zwijgrecht of zegt zich niets meer te herinneren van het misbruik. Dat neemt het OM hem kwalijk.
De advocaat van B. vroeg vandaag om vrijspraak voor de verkrachting en aanranding wegens gebrek aan bewijs. B. zelf bood aan het einde van de zitting zijn excuses aan. "Ik hoop dat je mij hulp kan gunnen en aanbieden", zei hij.
De rechter doet op 7 mei uitspraak.
SextortionVolgens het OM krijgen veel tieners te maken met seksuele ervaringen via internet en is het belangrijk hen te wijzen op de risico's. Justitie en politie willen "ouders, familieleden, scholen, sportclubs en jeugdwerkers op het hart drukken dat het van groot belang is met kinderen te spreken over het gevaar van misbruik via online games en socials (Snapchat, Instagram etc.)".
Recent kwamen meer sextortionzaken voor de rechter. Eerder deze maand legde de rechter een 31-jarige man uit Vlijmen een gevangenisstraf van vijf jaar plus tbs op voor online misbruik van minderjarige meisjes. En in februari eiste het OM 12 jaar cel en tbs tegen een 32-jarige man uit Borculo. Hij wordt verdacht van ontucht met kinderen, afpersing, het maken van kinderporno en twee verkrachtingen.
De 25 miljoen euro die burgemeester Halsema beschikbaar stelt voor het Joods leven in Amsterdam, moet bij een speciaal fonds worden ondergebracht. Dat fonds moet de miljoenen de komende 20 tot 25 jaar investeren in kennis en cultuur van het Joods leven en de zichtbaarheid daarvan in de stad.
Dat adviseert de Commissie Toekomst Joods Amsterdam die binnen de Joodse gemeenschap in de stad onderzocht hoe het geld het best kan worden besteed.
Als voorbeeld van het investeren in kennis van het Joods leven noemt de commissie het doorgeven van tradities, verhalen en geschiedenis. Wat betreft cultuur denkt de commissie aan het stimuleren van muziek, cabaret, dans en theater. Een voorbeeld van het zichtbaar maken van Joods leven in de openbare ruimte zou een Jiddisch festival kunnen zijn, met wetenschappelijke lezingen en muziektheater.
De miljoenen zijn nadrukkelijk niet bedoeld voor herdenkingsprojecten of bestrijding van antisemitisme. "Dit rapport gaat over de toekomst van het Joods leven in Amsterdam", zei commissievoorzitter Bussemaker bij de presentatie van het advies.
JongerenDe commissie adviseert de gemeente om zich bij de besteding van het geld vooral op Joodse jongeren te richten. "Jongeren zijn essentieel voor de continuïteit van het Joods leven in Amsterdam."
Uit de gesprekken met hen kwam naar voren dat zij graag betrokken willen zijn. "Veel jongeren hebben behoefte aan een ontmoetingsplek waar ze zonder politieke of religieuze druk hun Joodse identiteit kunnen verkennen of beleven", aldus het advies.
Alleen weten deze jongeren vaak niet waar ze moeten zijn of voelen zich bij voorbaat buitengesloten "vanwege een kennisachterstand of een ons-kent-ons-sfeertje".
NesjommeVoor de Tweede Wereldoorlog kende Amsterdam een bruisend Joods leven. Zo'n 10 procent van de Amsterdammers was Joods.
Bussemaker haalde de documentaire Nesjomme aan die de NPO vorig jaar uitzond. "We zien het Joodse leven, volop meebewegend met de tijd. Vrouwen in hun eerste gang naar de stembus. Arbeiders die zich organiseren in de diamantbewerkersbond. Beelden van Joodse stadgenoten die maatschappelijk vooroplopen."
De Duitse bezetting en de Holocaust maakten daar een eind aan. Slechts een klein deel van de Joodse Amsterdammers overleefde de oorlog en kwam weer terug.
ExcusesBurgemeester Halsema bood de Joodse gemeenschap vorig jaar excuses aan voor de rol die gemeentelijke diensten bij de vervolging door nazi-Duitsland hebben gespeeld. Zo hielp de Amsterdamse politie mee bij de deportaties en verzorgde het gemeentevervoerbedrijf GVB het vervoer van Joden naar de verzamelplaatsen in de stad.
In haar toespraak zei Halsema dat de gemeente de Joodse inwoners "gruwelijk in de steek heeft gelaten". Ze beloofde dat de gemeente 25 miljoen euro zou investeren in de toekomst van het Joods leven in de stad.
Het kabinet staat onder druk om maatregelen te nemen tegen de hoge olieprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten. Morgen debatteert de kamer erover en daarbij komen ook ideeën uit het verleden voorbij.
Toen het kabinet-Den Uyl in 1973 werd geconfronteerd met de eerste oliecrisis, bedacht het heel snel allerlei maatregelen - waaronder autoloze zondagen. Jan Pronk zat als minister bij alle crisisoverleggen en vertelt in de podcast waarom er toen veel nadruk werd gelegd op het besparen van energie en er aan de samenleving als collectief werd gevraagd om zuinig te zijn. Pronk vraagt zich af waarom dat nu niet gebeurt.
Luister hier:Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Politiek verslaggever Ewoud Kieviet vertelt hoe het idee van de autoloze zondagen ook nu als optie genoemd wordt, al is het vooralsnog alleen de ChristenUnie die daarover spreekt. De kans is klein dat ze er zullen komen. Wel wordt het volgens hem interessant om te zien of premier Jetten in zal zetten op lagere prijzen aan de pomp, en daarmee bredere steun in de Kamer, of dat hij ook een meer moreel verhaal over verduurzaming gaat houden.
Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Elisabeth Steinz
Redactie: Judith van de Hulsbeek
Het OM in België begint een terrorismeonderzoek naar twee minderjarigen die gisteravond in Antwerpen zijn opgepakt op verdenking van brandstichting. De autobrand in de Joodse wijk van de stad is opgeëist door dezelfde groepering die recent ook aanslagen in Amsterdam en Rotterdam heeft geclaimd.
Het aangehouden tweetal is afkomstig uit Antwerpen. Ze worden voorgeleid aan de jeugdrechter, laat het federaal parket van Antwerpen weten. De minderjarigen worden verdacht van "opzettelijke brandstichting bij nacht en voor deelname aan de activiteiten van een terroristische groepering."
Video van brandstichtingDe Ford Fiesta werd volgens de politie gisteravond iets na 23.30 uur in brand gestoken aan de rand van de Joodse wijk. Van de daad gaat online een ongeverifieerde video rond. "Een opeisingsvideo die circuleert, maakt deel uit van het onderzoek", zegt het federaal parket. De twee verdachten werden een kwartier na de brandstichting opgepakt.
De aanslag is wederom opgeëist door Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah, een groep waar tot voor kort niemand van had gehoord. De organisatie zegt achter meerdere recente aanslagen te zitten in Europese steden. Zo ook het in brand steken van ambulances van een Joodse hulporganisatie in Londen in de nacht van zondag op maandag.
Eerder ging in Amsterdam een explosief af bij een joodse school. Dat gebeurde ook bij een synagoge in Rotterdam en daarvoor bij een joods gebedshuis in de Belgische stad Luik. Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah stelt achter al deze aanslagen te zitten.
'Slecht georganiseerd'Wie er achter de groepering zit is nog onduidelijk. Experts zeiden eerder tegen de NOS dat de groep slecht georganiseerd lijkt te zijn, maar dat hun antisemitische geweld zeer serieus moet worden genomen. In de nieuwste video's van de groep is het logo anders dan voorheen. Dat kan erop wijzen dat de groepering nog in ontwikkeling is.
De Eerste Kamer heeft tegen de wet gestemd die iets had moeten doen tegen ongewenste buitenlandse beïnvloeding. Daarmee is een jarenlang wetgevingsproces, dat begon na een parlementaire enquête, gestrand.
Met de wet zouden burgemeesters en het Openbaar Ministerie in de boeken mogen kijken van verdachte maatschappelijke organisaties om te bepalen of zij donaties van buiten de EU krijgen. Onvrije of vijandige landen kunnen met deze financiering en beïnvloeding een risico vormen voor de democratische rechtsstaat.
Verschillende fracties stemden in de Eerste Kamer tegen, terwijl zij eerder in de Tweede Kamer voor stemden. Uiteindelijk stemden alleen VVD, PVV, JA21 en SGP voor. Samen hebben zij 17 van de 75 zetels.
Uitvoerbaarheid en effectiviteitBBB heeft met twaalf zetels in de Eerste Kamer veel invloed. Senator Van Gasteren legde uit waarom zijn fractie toch tegen stemde. "Wij onderschrijven de doelstelling van de wet, maar de uitvoerders zoals de burgemeesters en het OM staan er niet om te springen. En de wet kan donateurs afschrikken." Ook zet BBB vraagtekens bij de noodzaak en effectiviteit.
Ook D66 twijfelt aan de uitvoerbaarheid. "Het maatschappelijk middenveld krijgt te maken met extra regeldruk. En volgens het kabinet gaat het maar om drie tot vijf keer per jaar dat de wet zal worden ingezet", zei senator Van Meenen. Ook D66 is het op zich eens met de doelstelling van de wet, en hoopt dat het kabinet snel met een nieuw voorstel komt.
De voorstemmers vinden ook dat er wel iets op de wet aan te merken was, maar hebben liever iets dan niets. "De buitenlandse beïnvloeding neemt alleen maar toe, ook bij verkiezingen", zei VVD-senator Vogels.
Parlementaire ondervragingscommissieHet wetsvoorstel werd op 23 november 2020 ingediend door het kabinet-Rutte III, dat bestond uit VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Aanleiding was het onderzoek van de parlementaire ondervragingscommissie naar ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen.
Die commissie concludeerde bijna zes jaar geleden dat moskeeën en moskeescholen worden beïnvloed door financiers uit onvrije landen die hun politiek-religieuze invloed in Nederland willen laten gelden. Het gaat dan om fundamentalistische boodschappen die de kernwaarden van de Nederlandse samenleving afwijzen.
Een aantal tegenstemmers was bang dat niet alleen in deze situaties met de wet in de hand zou worden ingegrepen, maar dat het ook bij bijvoorbeeld protestorganisaties zou gebeuren. Zoals de Partij voor de Dieren het verwoordde: "Ook Extinction Rebellion, Oxfam en Greenpeace kunnen hier last van krijgen."
GroenLinks-PvdA gaf eerder aan hier ook bang voor te zijn bij de wet tegen ondermijnende organisaties. Ook die wet haalde het niet.
In de gemeente Gorinchem waren ruim voor de verkiezingen al signalen dat er stemmen werden geronseld. Dat zei burgemeester Reinie Melissant in een extra vergadering van de gemeenteraad.
"Mensen zijn thuis en telefonisch benaderd", aldus Melissant. "En onder druk gezet om een volmacht te geven."
Daarom heeft de gemeente alle lijsttrekkers een handout gegeven met daarop onder meer informatie dat het ronselen van stemmen strafbaar is. En bij het verzenden van de stempassen ontvingen inwoners van Gorinchem een extra brief met informatie over het stemproces. Daarin stond dat het verboden is als iemand een burger benadert om een volmacht af te geven, schrijft Rijnmond.
Vijf keer langsgekomenVandaag werd duidelijk dat er mogelijk stemfraude is gepleegd bij de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen week. De politie en het Openbaar Ministerie doen nu onderzoek.
De vermoedens van fraude ontstonden bij de gemeente na het bekijken van de verslagen die stembureaus na de verkiezingen van woensdag 18 maart opstelden. Daarin zouden opvallende gebeurtenissen zijn vastgelegd. Ook inwoners van Gorinchem gaven signalen af dat het stemproces mogelijk niet volgens de regels is verlopen.
Zo zou bij een stembureau in wijkcentrum Rozenobel een kandidaat op de kieslijst vijf keer zijn langsgekomen, telkens met een of twee personen. Die stemmers hadden meerdere volmachten bij zich waarmee zij stemmen uitbrachten.
'Voor de socials'De kandidaat zou tegen leden van het stembureau hebben gezegd erbij te zijn "om foto's te maken voor de socials".
Bij het stembureau werden 135 van de 650 stemmen uitgebracht met een volmacht, wat volgens het verslag van het stembureau een "relatief groot aantal" was. Er wordt nu onderzoek gedaan. Bij dat onderzoek worden ook inwoners betrokken die hebben gestemd via een volmacht.
OngeldigOp de informatieavond vanavond meldde Melissant dat inmiddels nog een stembureau zich heeft gemeld. Vrijwilligers hebben de werkwijze met volmachten na het nieuws over mogelijke fraude achteraf herkend.
Bij de verkiezingen behaalden twee lokale partijen de meeste stemmen. Het is nog onduidelijk of de uitslag (gedeeltelijk) ongeldig wordt verklaard. De zittende gemeenteraad moet dat voor 1 april bepalen.
De Duitse politie heeft in Berlijn en drie andere deelstaten invallen gedaan in het onderzoek naar de grootschalige stroomstoring in september vorig jaar. Het Berlijnse Openbaar Ministerie verdenkt vier personen van het veroorzaken van de stroomstoring.
De vier verdachten, inmiddels 28, 31, 35 en 36 jaar oud, zouden op 9 september twee elektriciteitsmasten in brand hebben gestoken. Hierdoor kwamen 50.000 huishoudens in Berlijn zonder stroom te zitten. Het is onduidelijk of de verdachten bij de huiszoekingen zijn aangehouden.
Ongeveer 500 agenten deden vanochtend vroeg gelijktijdig huiszoekingen op verschillende adressen in Berlijn, Hamburg, Noordrijn-Westfalen en Brandenburg. In totaal werden zeventien panden doorzocht, waarvan veertien in Berlijn, schrijft rbb44. Bewijsmateriaal als mobiele telefoons, laptops, documenten en andere elektronische apparaten zijn in beslag genomen.
"De huiszoekingen van vandaag tonen aan dat we elke aanwijzing met de hoogste prioriteit onderzoeken", zegt de Berlijnse senator voor Binnenlandse Zaken Iris Spranger. "Iedereen die onze kritieke infrastructuur aanvalt, valt de veiligheid van onze hele stad aan. Dit tolereren we niet."
StroomstoringenDe brandstichting bij twee hoogspanningsmasten werd vorig jaar opgeëist door een anarchistische groepering. Al snel werd duidelijk dat de actie gericht was op het technologiepark in de buurt van Adlershof, in het oosten van Berlijn.
Op 3 januari dit jaar werd het zuidwesten van Berlijn wederom getroffen door een grootschalige stroomstoring na brand aan een kabelbrug. Ook ditmaal werd de actie opgeëist, deze keer door een groep genaamd Vulkangruppe.
Deutsche Welle omschreef die groep eerder als "extreem-linkse, anarchistische milieuactivisten". In de verklaring zei de groep zich te verzetten tegen de honger naar energie, die volgens hen bijdraagt aan de opwarming van de aarde.
Hoewel de Duitse politie de aanslagen van september en januari als twee aparte incidenten beschouwt, wordt wel aangenomen dat de daders mogelijk uit dezelfde hoek komen. De Duitse krant Die Welt schrijft over een "relatief kleine kring van anarchoprimitivisten".
Wetenschappers zijn erin geslaagd antimaterie over de weg te vervoeren. Een testrit op het terrein van de Zwitserse onderzoeksinstelling CERN kwam na een half uurtje veilig weer aan.
De onderzoekers waren erin geslaagd een speciaal ontwikkelde container met 92 antiprotonen in een vrachtwagen te laden. Toen die na enkele kilometers rond te hebben gereden weer terugkeerde bij het laboratorium, waren er nog genoeg deeltjes over om van een succes te spreken. Er wordt nog onderzocht hoeveel antimaterie de tocht heeft overleefd.
"De deeltjes zijn teruggekeerd en ze zitten nog steeds in de container", reageerde onderzoeksleider Stefan Ulmer verheugd. "Dit was een succes. Het ging uitstekend."
De studie naar antimaterie kan iets vertellen over het ontstaan van het universum. Bij CERN in de buurt van Genève bestuderen wetenschappers antimaterie al ruim veertig jaar, maar de apparatuur die ze gebruiken om antideeltjes te vangen verstoort andere fijngevoelige apparatuur. Daarom willen de onderzoekers antimaterie overbrengen naar een instituut in Düsseldorf, 800 kilometer verderop. Daar kan het exotische goedje honderd keer beter worden bestudeerd.
Antimaterie is precies het tegenovergestelde van gewone materie, met een positieve lading in plaats van een negatieve. Het was tot nu toe niet mogelijk om antimaterie te vervoeren, omdat elk contact met gewone materie het einde ervan betekent: beide deeltjes verdwijnen dan in een flitsje energie.
269 graden onder nulVoor deze rit was een container ontworpen waarin de deeltjes zwevend in magnetische en elektrische velden bij -269 graden kunnen worden vervoerd. Daardoor is contact met regulier materiaal zo goed als uitgesloten. Het apparaat is zo groot als twee flinke vrieskisten en weegt ongeveer een ton, veel handzamer dan de apparaten die men tot nu toe gebruikt voor opslag.
Spannend was nog wel hoe het systeem zou reageren op het optrekken en afremmen van de vrachtwagen. Als de isolatie niet goed zou werken, zou een kuil in de weg al het eind van de lading betekenen. Gevaar voor de omgeving zou dat overigens niet opleveren: zelfs als de hele antiprotonenwolk ineens in energie zou zijn omgezet, zou de vrijgekomen kracht alleen met de meest nauwkeurige apparatuur te meten zijn.
Oerknal"Dit is het begin van een nieuw tijdperk van precisiemetingen", jubelde onderzoeksleider Ulmer. Onderzoek naar antimaterie moet ons meer vertellen over hoe de oerknal precies verliep. Volgens de huidige modellen zou daar precies evenveel materie als antimaterie uit voortgekomen moeten zijn, maar verrassend genoeg overheerst reguliere materie. Meer informatie over antimaterie kan misschien uitwijzen waarom.
Voordat er een ritje naar Düsseldorf kan worden gepland zullen de onderzoekers ervoor moeten zorgen dat de container onderweg niet zonder stroom komt te zitten. Er wordt nu gewerkt met een accu die het vier uur volhoudt, terwijl voor die bestemming tien uur nodig is. Het team wil daarom werk maken van een generator die langere reizen mogelijk maakt en hoopt Düsseldorf in 2029 te bereiken.
Het was een bijzonder fietsexamen voor leerlingen van Hengelose basisscholen vanmorgen. De leerlingen zagen op de route van het examen een wolf opduiken.
Het dier werd vanochtend eerst gezien in Enschede, onder meer langs het spoor. Een paar uur later dook het even verderop op in de Hengelose wijk Berflo Es. Daar was op dat moment een fietsexamen voor basisschoolleerlingen aan de gang.
Bioloog Maurice La Haye van de Zoogdiervereniging heeft de beelden op verzoek van RTV Oost bekeken. Hij is er vrij zeker van dat het om een wolf gaat.
Bekijk hier hoe de wolf door bewoond gebied loopt:
Jan Goorhuis is een van de vrijwilligers die het fietsexamen begeleidde. Hij had op alles gerekend, maar niet op een roofdier langs de route. "Ik kreeg ineens een melding dat een van de ouders een wolf had zien lopen", zegt Goorhuis.
Een kwartier later liet het dier zich bij het startpunt van de examenroute zien, vervolgt de vrijwilliger. "Een paar kinderen hadden hem gezien", vertelt Goorhuis. "Ik dacht: die moet ik hier niet hebben." De man heeft het dier nog een paar minuten gevolgd, tot het uit zijn zicht verdween.
Geen gevaarGoorhuis benadrukt dat het dier geen gevaar vormde voor de kinderen. "Er was geen sprake van paniek of angst bij de kinderen. Het duurt ook wel even voordat ze een wolf herkennen. En ze waren natuurlijk met heel wat anders bezig. Maar dit was wel heel bijzonder, ik had nog nooit een wolf gezien."
Of de wolf zich nog steeds in bewoond gebied begeeft, is niet bekend.
