Afvalverwerker CFS uit Weert trekt de aanvraag van een omstreden PFAS-lozingsvergunning voorlopig in. Ook zal het bedrijf, dat onderdeel is van Renewi, extra filters plaatsen om de lozing van PFAS verder terug te dringen. Dat staat in een brief die door gedeputeerde Michael Theuns is verstuurd aan de Gedeputeerde Staten in Limburg.
Over de vergunning waren al jaren ernstige zorgen bij controlerende instanties en drinkwaterbedrijven. Zij waarschuwden ervoor dat de vergunning, die CFS toestond om jaarlijks 5 kilo PFAS te lozen, in de praktijk een vrijbrief zou betekenen voor PFAS-lozingen. Ook waren er serieuze twijfels over de betrouwbaarheid van gegevens die het bedrijf had aangeleverd, zo bleek uit berichtgeving door de NOS en Nieuwsuur.
Uit opgevraagde documenten bleek bovendien dat het bedrijf al zeker sinds 2018 zonder vergunning PFAS loosde. Toch keurde de provincie een eerste vergunningsaanvraag goed.
'Intensieve gesprekken'Die goedkeuring leidde tot onbegrip bij het Waterschap Limburg, drinkwaterbedrijven en de gemeente Weert. Zij vreesden te grote negatieve gevolgen voor het milieu en de drinkwaterwinning. De gemeente en het waterschap lieten weten eventueel naar de rechter te stappen om de vergunning tegen te houden.
Een definitief besluit zou eigenlijk al december vorig jaar worden genomen, maar dat werd steeds uitgesteld. De gedeputeerde laat nu weten de afgelopen maanden "intensieve en constructieve gesprekken" te hebben gevoerd met het bedrijf en de Omgevingsdienst Zuid-Limburg. Die gesprekken zouden de reden zijn geweest voor het bedrijf om de vergunningsaanvraag in te trekken.
'Voortrekkersrol'In de gesprekken zou het bedrijf ook door de omgevingsdienst zijn aangesproken op het "zonder benodigde vergunning emitteren van stoffen". Dat zou de reden zijn geweest voor afvalverwerker CFS om extra filters te plaatsen.
Dat is opmerkelijk, omdat de omgevingsdienst al jaren wist dat CFS zonder vergunning PFAS loosde. Die lozingen werden gedoogd zolang er uitzicht was op een vergunning. Volgens de gedeputeerde vervult CFS nu een "voortrekkersrol" in het voorkomen van PFAS-emissies.
'Goed nieuws'Statenlid Anne Wesseling (D66) noemt het een positieve stap dat het bedrijf de vergunning heeft ingetrokken: "Het is goed nieuws, want het permanent lozen van PFAS wordt nu niet gelegaliseerd. Tegelijkertijd moeten we wel blijven werken aan een oplossing om PFAS uit het water en uit producten te halen."
Wesseling noemt het ook positief dat het bedrijf alsnog is aangesproken op de eerdere lozingen van PFAS. "Je hoopt dat dit al eerder zou zijn gebeurd als de omgevingsdienst het al sinds 2018 weet. Tegelijkertijd is het goed dat men er nu scherp op is."
Overigens verwacht de provincie wel dat het bedrijf met een nieuwe aanvraag komt. Daarvoor moet de afvalverwerker eerst een nieuwe milieutoets laten doen, een milieueffectenrapportage.
Wat is PFAS?PFAS is een verzamelnaam voor duizenden niet afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. GenX, PFOA en PFOS zijn de bekendste. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan. Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend. Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat bijna iedereen in Nederland te veel PFAS in het bloed heeft.
De stoffen zitten sinds de vijftiger jaren in onder meer antiaanbaklagen van pannen, waterdichte regenkleding of verpakkingen en blusschuim. In deze lijst staan alle Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS).
De aandacht voor de oorlog in Oekraïne mag niet verslappen door de situatie in het Midden-Oosten. Dat vinden zowel het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA als een meerderheid van partijen in de Tweede Kamer. Wel zijn er zorgen over hoe Europa en ook ons land Oekraïne financieel voldoende kunnen blijven steunen.
Tijdens een debat in de Kamer vanavond bleek dat er zorgen zijn over het Europese steunpakket van 90 miljard euro, dat Hongarije met een vetostem dreigt tegen te houden. Volgens premier Jetten is het een ongehoorde situatie die hij "volstrekt onacceptabel" noemt. Jetten heeft er wel goede hoop op dat het verzet van Hongarije volgende maand van de baan is.
De regering van Orbán blokkeert het geld vanwege een ruzie met Oekraïne over de oliepijpleiding Droezjba waardoor goedkope Russische olie naar Hongarije stroomt.
Die pijpleiding was volgens Oekraïne beschadigd door de Russen, wat Hongarije betwijfelt. Inmiddels loopt een onderzoek. Jetten verwacht dat binnen een paar weken weer olie door de leiding stroomt. Dan is het inhoudelijke argument van Orbán van tafel, aldus de premier. Hij vermoedt dat tot de Hongaarse verkiezingen op 12 april er geen beweging zal zijn op dit dossier. Orbán staat achter in de peilingen.
'Halvering Nederlandse steun'Oppositiepartijen waaronder GroenLinks-PvdA en Volt verweten het minderheidskabinet in het debat dat ons land dit jaar zelf veel minder geld uitgeeft aan Oekraïne dan het kabinet-Schoof vorig jaar. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Piri rekende voor dat er vorig jaar ruim 6 miljard aan militaire en financiële steun naar Oekraïne ging, tegenover 3,4 miljard dit jaar. Over deze "bijna halvering van de steun" is zij niet te spreken.
Eind vorig jaar nam de nieuwe Kamer een motie aan om Oekraïne ruim 2 miljard extra steun te geven. Meerdere oppositiepartijen willen uitleg van het kabinet waarom daar niets mee gebeurt.
Premier Jetten zei het logisch te vinden dat het bedrag aan steun voor Oekraïne vorig jaar hoger was, omdat er toen "acuut meer nodig was door het wegvallen van Amerikaanse steun". Daarnaast werd een deel van het geld voor latere jaren naar voren gehaald.
Het huidige kabinet kiest volgens Jetten nu voor "langdurigere structurele steun" waarbij de komende jaren ieder jaar 3,4 miljard beschikbaar komt. Daarmee is ons land al één van de grotere sponsoren, volgens Jetten. Volt-leider Dassen vindt dat die uitleg van het kabinet "een beetje wringt". Voert het kabinet de motie nu uit of niet, wilde hij en ook Piri van de premier weten. Volgens Jetten wordt de motie deels "doorvertaald door de besloten meerjarige financiering", en zal er ook bij de voorjaarsnota nog gekeken worden wat mogelijk is.
Strengere sancties Rusland?Tussen SP-Kamerlid Dobbe en premier Jetten ontstond een vurige discussie over de bezuinigen die het kabinet wil doorvoeren op onder meer de zorg en de sociale zekerheid. Dobbe ziet met die bezuinigingen een "tweedeling in de samenleving" ontstaan. Temeer omdat volgens haar het kabinet ook nog te laat ingrijpt om de gevolgen van de stijgende energieprijzen te compenseren. Dobbe vraagt zich af of het kabinet "net zo hard voor deze mensen wil gaan strijden" als voor de Oekraïners.
Jetten was not amused met die vergelijking. Volgens hem is het niet het één of het ander. Morgen debatteren Kamer en kabinet over de gevolgen van de oorlogen in de wereld en de problemen rond de stijgende energieprijzen.
Een deel van de Kamer is ook kritisch omdat de kas van Rusland door de oorlog in het Midden-Oosten weer sneller vol lijkt te lopen. Partijen dringen er op aan dat in Europees verband wordt bekeken of er strengere sancties mogelijk zijn. Ook is een meerderheid in de Kamer voor een verbod voor Russische militairen en veteranen om naar Schengenlanden te komen.
Ergernis was er verder bij GroenLinks-PvdA en de VVD over de opstelling van Forum voor Democratie, toen Kamerlid Dekker meermaals zei dat de oorlog in Oekraïne "onze oorlog niet is" en vond dat landen die wijzen op de gevaren van de oorlog voor Europa aan het overdrijven zijn. Volgens VVD-Kamerlid Brekelmans waren veel uitspraken van Dekker onwaar en stond hij Russische propaganda te verkondigen. Dekker op zijn beurt ontkende dat.
NASA gooit het roer om van het Amerikaanse maanprogramma. Alle aandacht gaat de komende jaren naar een basis op de maan. Vanaf 2032 moeten astronauten daar langdurig gaan verblijven. De basis krijgt voorrang op een klein ruimtestation in een baan om de maan, de Lunar Gateway. Daar is jaren met internationale partners aan gewerkt.
De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie maakte de plannen bekend op het hoofdkwartier in Washington. De maanbasis kost volgens NASA 20 miljard dollar, verspreid over zeven jaar.
De ontwikkeling van de maanbasis moet in drie fases gebeuren. De eerste fase loopt van dit jaar tot en met 2028 en is gericht op het transport: hoe NASA-ruimtevaarders en goederen op een veilige en betrouwbare manier op de maan te krijgen.
Zuidpool van de maanVooralsnog moeten in 2028 voor het eerst sinds 1972 weer Amerikanen op de maan landen, maar die blijven daar niet langer dan een paar dagen. Ze kunnen wel al locaties bij de Zuidpool van de maan inspecteren die in aanmerking komen voor de basis.
Commerciële partners van NASA nemen goederentransporten voor hun rekening. Ook wordt er allerlei technologie getest, zoals een nieuwe maanrover, een nucleaire stroomvoorziening en communicatiemiddelen.
In de tweede fase, van 2029 tot en met 2031, begint de bouw van de maanbasis. Met twee bemenste missies per jaar wordt er een een begin gemaakt met de aanleg van een semipermanent bewoonbaar complex. Ook internationale partners doen daaraan mee.
Vanaf 2032 begint de derde fase, waarin de basis echt bewoonbaar wordt gemaakt. Uiteindelijk gaan maanreizigers de basis langdurig bewonen. Ze zullen regelmatig bevoorraad worden door robotlanders.
Het Italiaanse ruimtevaartagentschap ASI moet enkele modules voor de basis gaan leveren. Italië heeft daar veel ervaring mee, de Europese Columbus-module voor het ISS werd er gebouwd en ook de Cupola, de uitzichtkoepel van het ruimtestation.
Het Italiaanse Thales Alenia Space bouwt momenteel de I-Hab, een van de modules van de Gateway, een klein ruimtestation om de maan. Maar volgens het nieuwe NASA-plan gaat die hele Gateway van tafel. Voorlopig althans, maakte het hoofd van NASA duidelijk.
Gateway 'pauzeren'"Het zou niemand moeten verbazen dat we de ontwikkeling van de Gateway in zijn huidige vorm pauzeren en ons focussen op de infrastructuur op het maanoppervlak", zei Isaacman. Hij sluit niet uit dat het ruimtestation in de toekomst alsnog wordt gebouwd.
NASA bereidt zich op dit moment voor op de lancering van Artemis II, de eerste bemenste maanmissie in ruim een halve eeuw. Die moet zoals het er nu naar uitziet begin april van start gaan, nadat de lancering meermalen was uitgesteld. Inmiddels is de SLS-maanraket teruggereden naar het lanceerplatform in Florida.
De eerste mogelijkheid voor de start van de missie, waarbij vier astronauten rond de maan zullen vliegen, is op 1 april. Als dat niet wordt gehaald, zijn er in de dagen daarna nog vijf mogelijkheden.
Na anderhalve week zon en hoge temperaturen slaat het weer vanaf morgen een paar dagen volledig om. Vooral morgen en donderdag vallen er in het hele land maartse buien. Dat zijn meestal korte, felle buien die uit van alles kunnen bestaan: regen, hagel, natte sneeuw, en heel soms kan er sneeuw vallen die even blijft liggen. Bij sommige buien kan het ook gaan onweren.
Van de 11 tot 15 graden van vandaag blijven er morgen nog 7 tot 9 graden over, en donderdag wordt het slechts 5 tot 7 graden. In de nacht naar morgen regent het, en woensdag en donderdag is het een komen en gaan van maartse buien. Maar waar komt die kou vandaan, en wat zijn maartse buien?
Maart is in Europa een overgangsmaand tussen de winter en het voorjaar. Dat betekent dat het weer in maart nogal afhangt van de windrichting. Komt de wind uit Zuid-Europa, dan kan het met gemak 15 graden worden, en onder invloed van de opwarming van het klimaat zijn er deze maand al verschillende temperatuurrecords gebroken tijdens die zuidelijke wind.
Maar morgen draait de wind naar het noorden, waar het nog heel koud is. De hoeveelheid zee-ijs in het Noordpoolgebied neemt nog steeds toe, en de Atlantische Oceaan en de Noordzee zijn deze maand op z'n koudst. Een noordenwind kan dus zorgen voor behoorlijk lage temperaturen. Maart roert zijn staart, het is een oubollige uitdrukking die aangeeft dat het weer in maart echt alle kanten op kan gaan.
Zo werken maartse buien, simpel voorgesteld:
Maar zelfs op één dag kunnen er in maart allerlei weersomstandigheden voorkomen. Dat gebeurt vooral bij maartse buien. Om te begrijpen waar die vandaan komen moet je weten dat warme lucht minder weegt dan koude lucht. Als de lucht dicht bij het aardoppervlak veel warmer is dan boven in de atmosfeer, begint die warme lucht op te stijgen, net als een luchtballon met warme lucht. Hoe groter het temperatuurverschil tussen de aarde en de bovenlucht, hoe krachtiger de lucht opstijgt. Bij het opstijgen ontstaan razendsnel buienwolken.
Er zijn twee manieren om zo'n groot verschil tussen de aarde en de bovenlucht te krijgen, namelijk als het aardoppervlak heel warm wordt, of de bovenlucht heel koud. In de zomer gebeurt meestal dat eerste, dan krijg je typisch zomeronweer. Maar in maart gebeurt meestal dat tweede. De komende dagen koelt de bovenlucht sterk af doordat er koude lucht uit het noordpoolgebied afzakt naar onze omgeving. Op ongeveer 5 kilometer hoogte is het vandaag nog -17 graden, dat wordt morgen en overmorgen -36, een daling van bijna 20 graden.
De wet van KrollDe komende dagen is er kans op onweer. Om de kans op onweer te schatten kun je kijken naar het verschil in temperatuur tussen het aardoppervlak en de lucht op 5 kilometer hoogte. Is dat verschil groter dan 40 graden, dan gaat het meestal onweren.
De meteorologen van de NOS noemen dat intern ook wel de wet van Kroll, een informele regel van oud-weerman Erwin Kroll. Die blijkt verrassend goed te werken. Donderdag wordt het 7 graden en op 5 kilometer hoogte wordt het -37, een verschil van 44 graden en dus een redelijke kans op wat onweer.
Maartse buien kunnen overigens in alle jaargetijden voorkomen, maar wat de buien in maart uniek maakt is de mix van neerslagsoorten. In de winter zou een noordenwind sneeuw opleveren, zoals afgelopen januari. In de zomer en herfst regent het hooguit bij noordenwind. In maart kun je alles krijgen, van sneeuw en natte sneeuw tot hagel en regen, en dat alles op één dag.
Schone, heldere luchtEen ander specifiek aspect van maartse buien zijn de felblauwe opklaringen tussen de buien door. De lucht vanaf zee is heel erg schoon en helder. Die frisse, lenteachtige aanblik van de hemel is uniek voor maart en april.
Donderdagmiddag sterven de meeste buien weer uit en klaart het op. Vanaf vrijdag wordt het dan weer minder koud. Wel regent het nog een tijdje in de loop van de middag en avond, maar in het weekend is het grotendeels droog. De temperatuur kruipt weer wat op naar een graad of 10. Dat is minder warm dan de afgelopen tijd, maar voelbaar warmer dan de komende twee dagen.
Bijna de helft van de honderd gezochte verdachten van wie de politie beelden heeft gedeeld en die te zien waren op schermen langs de weg, heeft zich inmiddels gemeld of is herkend. De politie heeft hun foto's offline gehaald.
Het zijn mensen die zich voordeden als politieagent of bankmedewerker om slachtoffers geld, juwelen en andere kostbaarheden afhandig te maken met een babbeltruc. Dat is een vorm van oplichting die steeds vaker voorkomt in Nederland. In veel gevallen zijn ouderen het doelwit.
SupermarktenGisterochtend hadden zich al 21 van de 100 verdachten gemeld of kwam er een tip over hen binnen. Vandaag is dat aantal opgelopen naar 48. Een woordvoerder van de politie zegt dat herkenning niet direct betekent dat de verdachte al is aangehouden. Het is nog niet bekend hoeveel aanhoudingen er zijn gedaan.
Twee weken geleden is de politie begonnen met het tonen van de honderd verdachten. De foto's worden gedeeld via een speciale website, op sociale media, op billboards en in bushokjes. Ze zijn ook te zien op stations, in winkelcentra, bij tankstations en in supermarkten.
Eerst waren die verdachten onherkenbaar in beeld gebracht, maar inmiddels zijn de foto's volledig openbaar gemaakt.
Het is voor het eerst dat de politie zo'n grote campagne houdt voor het opspeuren van nepagenten en andere oplichters. Volgens de politie is het verspreiden van de beelden nodig om aandacht te vragen voor het enorme aantal oplichtingen. Vorig jaar steeg het aantal meldingen over nepagenten naar ruim 13.000.
Korpschef Janny Knol bedankt alle tipgevers. "Met zoveel slachtoffers in het hele land raakt dit fenomeen ons allemaal. Iedereen kent wel iemand die slachtoffer is geworden. Dat verklaart ook de massale belangstelling voor deze opsporingsactie."
Vrouw van 80 overledenDagelijks registreert de politie gemiddeld 35 babbeltrucs met nepagenten. Omdat slachtoffers uit schaamte vaak geen aangifte doen, ligt het werkelijke aantal slachtoffers veel hoger.
Eind vorig jaar werd in Amsterdam een vrouw van 80 dood gevonden in haar woning. Zij had een man binnengelaten die zich voordeed als een politieman die de sloten in huis kwam controleren. Babbeltrucincidenten gaan bijna nooit met dodelijk geweld gepaard.
Met vier plofkraken bij geldautomaten deze week lijken plofkraken terug van weggeweest. Waar criminelen de afgelopen jaren vooral naar Duitsland uitweken, richten ze zich nu weer op Nederland. Ze lijken een zwakke plek in de beveiliging te hebben gevonden.
Volgens Jos van der Stap, leider van de afdeling high impact crime van de politie, gebruikten de criminelen bij de laatste plofkraken zwaardere explosieven dan voorheen.
Daarnaast hebben ze het gemunt op een ander soort geldautomaat: de afstortautomaat. Daar kunnen klanten die een contract hebben met een bank, zoals winkeliers of horecaondernemers, contant geld in gesealde enveloppen storten. Dat zijn niet de automaten waar particulieren hun geld storten.
De politie en Geldmaat - het bedrijf dat geldautomaten plaatst, beheert en onderhoudt - proberen de beveiliging zo snel mogelijk op te schroeven en nieuwe kraken te voorkomen.
Terug uit DuitslandDe criminelen weken de afgelopen jaren juist uit naar Duitsland omdat de Nederlandse beveiliging op normale geldautomaten zo sterk was. Nu zijn ze weer terug, omdat het ze bij de oosterburen te heet onder de voeten leek te worden.
"De Duitse politie is erg versterkt op dit gebied en er zitten daar ruim honderd Nederlanders vast voor plofkraken", zegt Van der Stap.
Omdat het in Nederland juist een tijd rustig is geweest, lijkt het er volgens hem op dat daders hier weer zoeken naar mogelijkheden. "Dan zie je dat ze hier weer even komen kijken wat ze kunnen."
Waar bij explosies bij woningen vaak cobra's aan elkaar worden gemaakt en tegen een voordeur worden geplaatst, is de werkwijze bij deze plofkraken anders. "De cobra's worden opengemaakt en het flitspoeder wordt in een plastic zak gedaan met een ontsteker. Dan heb je eigenlijk een grote bom die ze op zo'n afstortautomaat plakken", beschrijft Van der Stap.
Volgens de projectleider van de politie gaat het om groepen plofkraakcriminelen die zich makkelijk aanpassen. "Wij zoeken steeds naar nieuwe manieren om het ze moeilijk te maken, maar dat doen zij natuurlijk ook."
Nauwe samenwerkingBij het zoeken naar die nieuwe manieren werken de politie en Geldmaat nauw samen. "We krijgen alle signalen en beelden direct binnen in onze meldkamers. We delen alle opsporingsinformatie direct met banken zodat er maatregelen genomen kunnen worden", aldus Van der Stap.
Wat die maatregelen precies zijn moet geheim blijven, omdat ze "de criminelen niet wijzer willen maken", vertelt Margo van Wijgerden, woordvoerder bij Geldmaat. Wel geeft ze aan dat continu gespeurd wordt naar de nieuwste snufjes op het gebied van beveiliging.
Daarbij wordt volgens haar gezocht naar een combinatie van beveiliging en veiligheid. Aan de ene kant moeten criminelen worden ontmoedigd. Dat kan bijvoorbeeld door te zorgen dat geld door een plofkraak automatisch met verf wordt bespoten en onbruikbaar wordt. Anderzijds moeten ook de gevolgen van een mogelijke plofkraak voor omwonenden zo klein mogelijk zijn.
