Aggregator

Podcast De Dag: hoe Amerika met de doodstraf worstelt

1 week 1 day ago

In Californië zijn alle doodstraffen omgezet in levenslange celstraffen. Eerder leidde de mislukte executie van Christa Pike tot grote ophef, net als het plan van minister Hegseth van Defensie om een militaire executie te livestreamen. Schuift er in Amerika iets in de discussie over de doodstraf?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Merel Pontier is advocaat in Texas en staat daar ter dood veroordeelden bij. Ze vertelt wat dat in de praktijk betekent, hoe gevangenen op death row zelf met dit thema omgaan en hoe zij óók in haar thuisstaat Texas, waar veel mensen voor de doodstraf zijn, ziet dat steeds meer mensen worstelen met de vraag of dit systeem nog wenselijk is.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Na desastreuze verkiezingen noemt Trump zijn migratiebeleid 'misschien te streng'

1 week 1 day ago

In zijn eerste grote tv-interview sinds zijn Republikeinen de meerderheid in het Congres kwijtraakten, heeft president Trump gisteravond gezegd dat zijn immigratiebeleid "misschien te streng" is geweest. Hij denkt over dat beleid afspraken te kunnen maken met de Democraten, die vanaf januari de grootste zijn in beide kamers van het Congres.

"Ik denk dat we misschien te streng waren. Dat heeft me stemmen gekost", redeneerde Trump. "Veel mensen zijn gematigd. Die willen wel de slechteriken weg hebben, de moordenaars en drugdealers, maar ze willen ook afspraken maken over mensen die hier al 10, 15 jaar zijn."

Trump toonde zich in het interview gematigder dan voorheen:

Bij de tussentijdse verkiezingen van afgelopen week bleek dat de populariteit van Trump onder Latino-kiezers is gekelderd. Naast de gestegen kosten van levensonderhoud schrikte het aangescherpte immigratiebeleid veel Latino-kiezers af. Veel Latino's, die de grootste minderheid vormen in de VS, zijn bezorgd dat zijzelf of naasten het land kunnen worden uit gezet.

Hoe een "deal" met de Democraten over migratie eruit zou moeten zien, liet Trump in gesprek met 60 Minutes in het midden. Het is ook de vraag hoe mild hij gaat worden: kort nadat het interview vrijdag was opgenomen, benoemde hij hardliner Stephen Miller als zijn nieuwe stafchef. Deze Miller is juist een van de belangrijkste architecten van het keiharde immigratiebeleid dat Trump de afgelopen twee jaar voerde.

'Geen koerscorrectie'

Trump beloofde kiezers bij de presidentsverkiezingen van 2024 "de grootste deportatie van criminelen in de Verenigde Staten ooit". Eenmaal aan de macht verdrievoudigde hij het budget voor immigratiedienst ICE en stuurde hij de Nationale Garde naar staten waar mensen de straat op gingen uit protest tegen de massale arrestaties van migranten.

Bij die betogingen kwamen de Amerikaanse staatsburgers Renee Good en Alex Pretti om het leven door toedoen van federale agenten. Miller was er na de dood van Pretti, die legaal een wapen droeg, als de kippen bij om hem als "binnenlandse terrorist" te bestempelen, en noemde hem een "potentiële moordenaar die de federale wetshandhavingsinstanties wilde vermoorden".

De Democraten tonen zich dan ook niet bepaald onder de indruk van de woorden van de president. "Trump zegt dat zijn harde immigratiebeleid te ver is gegaan", reageerde Chuck Schumer, de Democratische fractieleider in de Senaat, na de uitzending. "Blijkbaar was zijn oplossing om de man die daarvoor verantwoordelijk was de leiding over het Witte Huis te geven. Dat is geen koerscorrectie. Dat is een promotie."

Voor de Democraten is toezicht op migratiedienst ICE en het ministerie van Binnenlandse Veiligheid een speerpunt als zij vanaf begin volgend jaar de meerderheid hebben in het Amerikaanse parlement. Die twee instanties vormen de motor van Trumps migratiebeleid, met omstreden arrestaties en deportaties naar bijvoorbeeld El Salvador en meerdere Afrikaanse landen.

In het tv-interview zei Trump dat hij vindt dat "moordenaars" en "drugsdealers" die illegaal in de VS verblijven, moeten worden uitgezet. Tegelijk liet hij doorschemeren dat anderen zonder verblijfspapieren wellicht zouden kunnen blijven. "Als het goede mensen zijn die bijvoorbeeld in de tuinbouw of een hotel werken - en soms zelfs belasting betalen."

In de wind geslagen

Vooralsnog heeft de regering-Trump weinig aandacht voor dat onderscheid. Afgelopen jaren zochten agenten van ICE naar illegale migranten op plekken waar voornamelijk arbeidsmigranten komen of werken, zoals fabrieken en boerderijen. Ook rechtbanken waar migranten via de rechter aan papieren proberen te komen, zijn nu een geoorloofde arrestatieplek.

Ook gaf de regering niet altijd gehoor aan gerechtelijke uitspraken rond uitzettingen. Zo zette de VS vorig jaar een deportatievlucht met ruim 250 vermeende bendeleden uit Venezuela naar El Salvador door, ondanks een verbod van een Amerikaanse rechter. Daarbij zei Trump zich te beroepen op een oorlogswet uit 1798 die sindsdien amper is gebruikt.

Van oorlogsmisdaden verdachte politicus Ahmed Haroun opgepakt in Sudan

1 week 1 day ago

De van oorlogsmisdaden verdachte politicus Ahmed Haroun is gisteren door het Sudanese leger gearresteerd. Dat melden internationale persbureaus op basis van functionarissen van de voormalige regeringspartij NCP. Haroun werd gezocht door het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag.

Haroun was een hoge veiligheidsfunctionaris tijdens het bewind van de oud-dictator Omar al-Bashir. Hij wordt door het ICC verdacht van oorlogsmisdaden en genocide tijdens de oorlog in Darfur, begin jaren 2000. Darfur is een regio in het westen van Sudan.

Volgens het Strafhof stond hij aan het hoofd van de 'Darfur Security Desk', van waaruit hij verschillende overheidsinstanties en de Janjaweed-militie coördineerde. Die militie maakte zich volgens mensenrechtenorganisaties op grote schaal schuldig aan moord, marteling en verkrachting in Darfur. Haroun ontkent de beschuldigingen.

Haroun werd opgepakt in Omdurman, een stad die vlak bij hoofdstad Khartoem ligt. Zowel het Sudanese leger als het ICC heeft nog niet gereageerd op de arrestatie.

Al eerder gearresteerd

Haroun werd in 2019 al gearresteerd, nadat Bashir in april van dat jaar na grootschalige protesten uit de macht was gezet. Hij zat tot 2023 vast, maar wist te ontsnappen toen de oorlog tussen het Sudanese leger en de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) uitbrak.

Afgelopen zaterdag gaf Haroun na jarenlange stilte een uitgebreid interview in een podcast die op tv werd uitgezonden. Hij sprak onder meer over de afzetting van Bashir en het ontstaan van de RSF. Het interview leidde tot grote verontwaardiging bij mensenrechtenorganisaties en actiegroepen die betrokken waren bij de opstand tegen Bashir.

'Mensenrechten onder druk door overheidstoezicht rond demonstraties'

1 week 1 day ago

Het College voor de Rechten van de Mens maakt zich zorgen over de informatie die de overheid verzamelt over demonstraties en demonstranten. Dat kan ertoe leiden dat mensen de overheid wantrouwen, schrijft het college in zijn jaarlijkse rapport.

"We zien dat er steeds meer informatie wordt verzameld", zegt voorzitter Rick Lawson van het College voor de Rechten van de Mens. "Mensen die een demonstratie aanmelden, wordt gevraagd naar hun naam, woonplaats, of ze een account hebben op sociale media, welke mensen ze verwachten en welke boodschap ze willen uitdragen."

Die informatie kan bijvoorbeeld de gemeente of de politie helpen om een protest goed te laten verlopen en in te schatten of er risico's zijn op tegendemonstraties of ongeregeldheden. "Dat is begrijpelijk, maar het leidt tot wantrouwen. Zeker als mensen merken dat de overheid ook op andere manieren informatie verzamelt, zoals met cameratoezicht, via internet of met burgerinformanten."

Mensenrechten onder druk

Het College sprak onder meer met organisaties die demonstraties organiseren. Hun achterban zou het een "akelig idee" vinden dat de overheid op verschillende manieren informatie over hen verzamelt. "Die vragen zich af: Hoe sta ik te boek? Wat gebeurt er met mijn gegevens en met wie worden ze gedeeld?"

Het idee dat de overheid demonstranten "in de gaten houdt", kan er volgens het College toe leiden dat mensen zich minder vrij voelen om te demonstreren. Daarmee komen mensenrechten onder druk te staan. De risico's op inbreuken op de privacy en op het recht om vreedzaam te demonstreren nemen toe, meldt het College. "Dat is een zorgelijke ontwikkeling."

Het mensenrechteninstituut wijst erop dat veruit de meeste demonstraties zonder problemen verlopen. Bij ongeveer 97 procent van de demonstraties zijn geen incidenten. Toch groeit vanuit de politiek de roep om meer maatregelen om ongeregeldheden te voorkomen. "Maar als die maatregelen er eenmaal zijn, kunnen ze ook worden ingezet bij demonstraties waar helemaal niets aan de hand is", zegt Lawson.

Het College voor de Rechten van de Mens roept de overheid daarom onder meer op om terughoudend te zijn met nieuwe bevoegdheden en het verzamelen van persoonsgegevens van demonstranten zoveel mogelijk te beperken. "Het demonstratierecht is een onmisbaar onderdeel van de democratische rechtsstaat. Mensen moeten zich vrij voelen om op te komen voor wat zij belangrijk vinden."

Polder praat over nieuw sociaal akkoord, maar waarom eigenlijk?

1 week 1 day ago

Het is tijd voor een nieuw 'sociaal akkoord' en daarom starten de gesprekken hierover in 'de polder'. Onder anderen premier Jetten en de ministers Vijlbrief van Sociale Zaken spreken vandaag met vakbonden en werkgevers. Maar wat is een sociaal akkoord eigenlijk, wie gaat erover en waarom gaan ze juist nu onderhandelen?

Dat er gesproken gaat worden over een sociaal akkoord is best wel bijzonder: tot nu toe is er zes keer een dergelijk landelijk akkoord gesloten. De eerste keer was begin jaren 70 en het laatste akkoord dateert alweer van 2013, hoewel je ook zou kunnen zeggen dat het pensioenakkoord uit 2019 eronder valt.

Een sociaal akkoord (ook weleens centraal akkoord genoemd) is een overeenkomst tussen werknemers, werkgevers en de overheid. Die partijen, die samen wel 'de polder' worden genoemd, maken afspraken over bijvoorbeeld loonontwikkeling, uitkeringen en arbeidsvoorwaarden. Die kaders moeten daarna nog wel worden gevat in wetgeving en bijvoorbeeld cao's per sector.

Kabinetsval

Er wordt dus een richting afgesproken die het land op moet gaan. En omdat er zoveel belanghebbenden betrokken zijn, hebben de afspraken breed draagvlak, is het idee. Daardoor houden de plannen stand, ook als bijvoorbeeld een kabinet valt.

Een sociaal akkoord heeft breed draagvlak, omdat er dus veel partijen aan tafel zitten. Namens de werkgevers zitten werkgeversorganisatie VNO-NCW, ondernemersvereniging MKB-Nederland en de landbouworganisatie LTO erbij. Samen vertegenwoordigen zij naar eigen zeggen zo'n 500.000 bedrijven.

Namens de werknemers praten vakbonden FNV, CNV en VCP mee. Opgeteld hebben die meer dan een miljoen leden.

Wat het draagvlak nog wat breder maakt is dat een aantal politieke partijen zich van oudsher verbonden voelt aan een van de gesprekspartners. Zo heeft Pro nauwe banden met de FNV, voelt CDA zich verbonden met vakbond CNV en boerenorganisatie LTO en heeft VVD veel op met ondernemersclubs VNO-NCW en MKB-Nederland.

Een sociaal akkoord wordt niet op vastgestelde momenten gesloten. Vakbonden, werkgevers en kabinet besluiten op een gegeven moment, als er van alles borrelt, dat het tijd is voor nieuwe afspraken.

In 1982, bijvoorbeeld werd het 'Akkoord van Wassenaar' gesloten. Kern was toen dat onder druk van de stijgende werkloosheid, de stijging van de lonen werd beperkt. Werknemers kregen daarvoor terug dat ze minder hoefden te werken.

De agenda van dit akkoord

Dit keer is de arbeidsongeschiktheid een belangrijk thema en dan vooral de WIA. WIA staat voor Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen en regelt een uitkering voor mensen die niet kunnen werken omdat ze ziek zijn.

Het systeem staat onder druk, omdat er steeds meer mensen 'in de WIA' komen te zitten, en omdat ze er moeilijk weer uit komen. Dat kost miljarden euro's aan uitkeringen en daarnaast kan de organisatie die het allemaal moet regelen, het UWV, het niet aan.

Dit is aan de hand met de WIA:

Naast de WIA zal er ook gesproken worden over de WW. De Werkeloosheidswet regelt een tijdelijke uitkering voor mensen die zonder werk komen te zitten. Het kabinet wil die uitkering versoberen, maar de bonden vinden dat een slecht idee. In Nederland ontvangen zo'n 195.000 mensen een WW-uitkering.

'Werk naar werk' is een ander belangrijk onderwerp voor het kabinet. De arbeidsmarkt is in beweging, is het idee, en hoe voorkom je dat mensen van werk naar een dure uitkering gaan?

Overheidspot

Een wat technischer punt voor de onderhandelingstafel is de kwestie rond de zogeheten AOF-premies. Dat is geld dat werkgevers storten in een overheidspot waarmee onder andere de WIA wordt betaald.

Die premie is een percentage van het loon dat werkgevers betalen. En dat percentage is de afgelopen jaren gestegen, terwijl de pot geld alleen maar voller is komen te zitten. De AOF-premie wordt ondertussen, door het kabinet, ook gebruikt om andere dingen te kunnen betalen. Bonden en ondernemers willen hier wat aan veranderen.

Verder staat ook nog de groei van de economie op het programma. Minder regels en lagere lasten voor bedrijven jagen die groei aan, en een grotere economie levert geld op, ook voor schatkist, is het betoog van de werkgeversorganisaties. Uitgangspunt voor deze discussie is het rapport van oud-ASML-topman Peter Wennink.

Wel/geen haast

Wanneer dit allemaal moet leiden tot een nieuw sociaal akkoord is nog onduidelijk. Het kabinet, dat met de afspraken geld hoopt te besparen, noemde eerder komend voorjaar als mogelijkheid. Maar FNV-voorzitter Hans Spekman heeft al laten weten dat hij daar niet hetzelfde in staat. "Ik voel mij niet gehaast."

De voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW, Coen van Oostrom, wilde eerder geen voorspelling doen. "Ik vind tijd niet zo belangrijk. Het allerbelangrijkste vind ik dat we er werkelijk in slagen om de economische groei aan te zetten."

De verwachting is dat na het gesprek van vandaag een gezamenlijke streefdatum bekend wordt. Ook wordt er mogelijk meer duidelijk over de gespreksonderwerpen.

Bewoner zorglocatie Utrecht overleden door incident met eigen rolstoelgordel

1 week 1 day ago

Een cliënt van een zorgorganisatie in Utrecht is overleden nadat diegene onder een rolstoelgordel gleed en door de riem werd gewurgd. Dat blijkt uit een rapport van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).

De zorgorganisatie waar het dodelijke incident gebeurde, AxionContinu, maakte hier op 1 september melding van bij de IGJ. Dat is verplicht. De inspectie start dan, zoals gebruikelijk, een onderzoek. Dan kijken inspecteurs of de zorgorganisatie alle procedures goed heeft gevolgd en of de situatie een bedreiging is voor de veiligheid van andere cliënten.

Veilig zitten

Een rolstoelgordel wordt gebruikt om iemand veilig in een rolstoel te laten zitten; het voorkomt dat je naar voren schuift of uit de stoel valt bij bijvoorbeeld oneven wegen of drempels. Uit het onderzoek van de IGJ blijkt dat de gordel volgens voorschriften was bevestigd en dat de wettelijke vereisten zijn opgevolgd. Ook waren de medewerkers bekend met het gebruik van de riem.

Toch ging het mis, schrijft de IGJ: "De cliënt schoof onder de riem door en viel om, waardoor de cliënt is komen te verhangen in de riem."

In de weken voorafgaand aan deze calamiteit was de cliënt al eens eerder onder de gordelriem gezakt. Dat werd in het zorgdossier vastgelegd, maar AxionContinu nam verder geen maatregelen. "Hiermee is een mogelijkheid om herhaling te voorkomen gemist", aldus de inspectie.

De IGJ concludeert desondanks dat er geen sprake is van een ernstig risico voor de veiligheid van andere cliënten of de zorg en sluit daarmee het onderzoek af.

Verbetermaatregelen

Inmiddels zijn er volgens de Utrechtse zorgorganisatie "verbetermaatregelen" genomen om risico's beter te signaleren en tegen te gaan, laat een woordvoerder weten aan RTV Utrecht. "Een gebeurtenis als deze heeft grote impact op de familie en naasten en zeker ook op de betrokken medewerkers. We betreuren het overlijden van de bewoner zeer en we leven mee met de nabestaanden."

Na het dodelijke incident begon de organisatie zelf ook een onderzoek. Ook daaruit bleek dat de bewoner eerder was onderuitgezakt in de rolstoel. "Deze signalen hebben destijds onvoldoende geleid tot een nadere beoordeling van de zithouding en de risico's die dit met zich meebracht."

AxionContinu belooft nu dus verbetering. "Daarnaast zetten wij, waar mogelijk, driepuntsgordels in om het risico op onderuitglijden verder te beperken." Degene in de rolstoel zou dan steviger vastzitten.

De zorgorganisatie heeft meerdere locaties in de provincie Utrecht. Bij welke locatie het incident plaatsvond, is niet bekendgemaakt. Ook is niet duidelijk wanneer het precies gebeurde. Over de identiteit van de cliënt is eveneens niets bekend.

Kabinet wijst nog eens vijf plekken aan waar sneller huizen moeten komen

1 week 1 day ago

Het kabinet wijst nog eens vijf locaties aan waar sneller huizen moeten komen. Het gaat om locaties in Assen, Best, Roosendaal, Zuidplas en het gebied rond Middelburg en Vlissingen. In totaal moeten er daardoor zo'n 25.000 woningen in 2040 klaar zijn, sneller dan gepland.

De gemeentes hebben de plannen om hier huizen te bouwen al langer klaar liggen. Maar die plannen tot een goed einde brengen, blijkt in de praktijk vaak lastig. Dat komt onder meer door tijdrovende bezwaarprocedures van omwonenden en de stikstofproblematiek.

Het kabinet wees daarom al meerdere locaties aan waarbij het rijk de gemeentes gaat helpen, bijvoorbeeld met die vergunningsaanvragen. Het zijn er nu 31, door alle provincies heen. In totaal gaat het om ruim 400.000 woningen die sneller gebouwd moeten worden dan gepland.

Welke locaties zijn nu precies aangewezen?

In Assen komen in Kloosterveen, Stadskwartier en Zuidoost zo'n 5000 tot 6000 woningen. In Best gaat het om 3500 huizen, vooral rond het station. Op het Zeeuwse Walcheren komen in en rond Middelburg, Vlissingen en Veere ongeveer 5000 woningen.

In Roosendaal komen in de spoorzone 5000 tot 6000 woningen. In Cortelande in het Zuid-Hollandse Zuidplas komt een heel nieuw dorp met ongeveer 6000 woningen. Dat dorp is wel omstreden, omdat het op het laagste punt van Nederland ligt.

Extra geld voor de infrastructuur komt er op deze vijf plekken niet. Volgens minister Boekholt-O'Sullivan is dat ook niet nodig, omdat deze plaatsen al goed bereikbaar zijn.

Op een deel van de plekken waar de huizen moeten komen, staan nu nog bedrijven. Die moeten dus mogelijk verplaatsen. Boekholt-O'Sullivan wil hier "zorgvuldige afspraken" over maken, schrijft ze in een Kamerbrief.

Amerikaanse felicitaties voor 101-jarige Britse na naamsverwarring

1 week 1 day ago

Een 101-jarige Britse die honderden kaarten uit haar dorpje kreeg op haar verjaardag, werd ook verrast met felicitaties van 6000 kilometer verderop. Een uitnodiging was namelijk terechtgekomen bij de burgemeester van Lyndhurst, in de Amerikaanse staat Ohio in plaats van bij die van Lyndhurst in het Engelse graafschap Hampshire.

Joan Hillman uit het Engelse Lyndhurst had vorig jaar bij haar eeuwfeest schriftelijke felicitaties ontvangen van koning Charles. Toen de leiding van haar verzorgingshuis besefte dat ze die pas weer zou krijgen als ze haar 105de verjaardag zou halen, besloten ze zelf een felicitatieactie op te zetten.

Plaatsgenoten gaven massaal gehoor aan de oproep. Het verzorgingshuis hoopte op 101 verjaardagskaarten, maar doordat scholen, scoutinggroepen, plaatselijke winkels, verzorgingshuizen uit de omgeving en andere mensen kaarten instuurden, liep het aantal brieven voor Hillman in de honderden.

Tussen de veelal plaatselijk verstuurde kaartjes zat ook een Amerikaanse afzender: burgemeester Patrick Ward van Lyndhurst, Ohio. De oproep was per ongeluk naar hem gestuurd in plaats van naar zijn Britse collega. Ward besloot gewoon te antwoorden.

"Ik begrijp dat u een prachtleven heeft geleid, kunstzinnig bent en sociaal nog altijd actief, en openstaat voor alles. Dat verklaart misschien uw lange levensduur", schreef hij. Hij voegde eraan toe dat hij de kaart graag persoonlijk had willen bezorgen, "maar de afdeling Financiën protesteerde toen ik het reisje voorstelde".

Hillman liet weten overweldigd te zijn door alle aandacht. "Niet te geloven dat het allemaal voor mij is. Wat fijn dat zo veel mensen aan me denken, zoiets heb ik nog nooit meegemaakt." De manager van Hillmans tehuis zei dat ze smakelijk hadden gelachen om de bijdrage van Ward. "Wat fijn dat zo veel mensen hebben geholpen haar verjaardag bijzonder te maken."

Gevraagd door plaatselijke media wat haar geheim is voor een lang leven, antwoordde Hillman: "Er is geen geheim, ik heb gewoon heel veel geluk gehad."

Pensioen een zwart gat voor steeds meer mensen die in buitenland werken

1 week 1 day ago

Steeds meer Nederlanders wonen of werken een deel van hun leven in een ander Europees land. Precies zoals ooit de bedoeling was van de Europese Unie: het vrije verkeer van personen moet de Europese economie sterker maken. Daardoor bouwt een steeds grotere groep mensen pensioen op in verschillende EU-landen.

Maar hoeveel ze hebben gespaard voor later kunnen ze niet inzien. Er is geen instelling die al hun pensioenaanspraken verzamelt.

"Het is superingewikkeld", zegt de Duitse Lisa Brüggen. "Ik kan niet zomaar de bedragen optellen die ik zie op het Nederlandse mijnpensioenoverzicht.nl en het Duitse portal, want die bedragen worden anders berekend."

Bouw en horeca

Als iemand het zou moeten begrijpen, is zij het wel. Brüggen is hoogleraar financiële dienstverlening aan de Universiteit Maastricht en directeur van Netspar, het kennisinstituut voor pensioen in Nederland.

Omdat ze een deel van haar leven in Duitsland heeft gewoond, zal ze geen volledige AOW krijgen. "Daartegenover staan pensioenrechten die ik in Duitsland heb opgebouwd. Daardoor is het moeilijk om een goed beeld te krijgen van mijn totale toekomstige pensioeninkomen."

Vooral in de bouw, de horeca en het transport verhuizen mensen vaak tussen EU-landen, heeft de Europese Commissie in kaart gebracht. Dit zijn sectoren waar de salarissen vaak lager zijn en pensioenarmoede een risico is.

Naar Nederland komen veel mensen uit Polen, Roemenië en Spanje om te werken, om later terug te verhuizen. Het pensioen dat ze hier hebben opgebouwd, blijft vaak liggen.

Alleen al bij pensioenfonds ABP zitten zo'n 18.000 deelnemers die nu met pensioen zijn, maar geen aanspraak maken op hun geld. Sommigen zijn buitenlanders. Het gaat ook om Nederlanders die nu in het buitenland wonen.

Het fonds mag volgens de pensioenwet niet zelf aan de slag gaan om deze mensen op te sporen, zegt een woordvoerder. Uitwisseling van gegevens is niet toegestaan op grond van privacywet- en regelgeving.

Zelf onthouden

Dat mensen in pensioenarmoede belanden is niet gunstig voor de Europese economie. En vaak is het niet eens nodig, omdat ze ergens dus wel pensioen hebben opgebouwd.

Waar het geld zit en hoe ze eraan moeten komen, dat is de crux. Iemand die decennia geleden pensioen opbouwde bij verschillende pensioenfondsen in het buitenland, moet die zelf onthouden en aanschrijven als de pensioendatum nadert.

"Voor arbeidsmigranten is dit een grote uitdaging. Dat is nu al een grote groep, die enorm gaat groeien de komende jaren", zegt Jelle Lössbroek, onderzoeker arbeidsmigratie aan de Radboud University.

Europees platform

Er wordt gewerkt aan een Europees platform, Find Your Pension, dat alle pensioenpotten van burgers op één plek wil verzamelen. Dat moet duidelijk maken waar iemand pensioen heeft opgebouwd, hoeveel het is en hoe ze het kunnen aanvragen. Maar Nederland is niet aangesloten bij Find Your Pension.

De Europese Unie heeft geen formele invloed op de pensioenen. "Daarom moeten lidstaten zelf inzien dat het belangrijk is dat burgers inzicht krijgen in hun oudedagvoorziening en zich aansluiten bij het portal", zegt Claudia Wegner-Wahnschaffe, voorzitter van de organisatie achter Find Your Pension en ook werkzaam bij het Duitse pensioenfonds VBL. "Vaak houdt dat in dat nationale wetten moeten worden aangepast."

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Sociale Zaken en Werk moet de Nederlandse pensioenwet worden gewijzigd om veilige datadeling te waarborgen. "Het kabinet is druk bezig om ervoor te zorgen dat ook Nederland zich kan aansluiten."

België en Frankrijk

Stefan Taubert, directeur van het pensioenregister dat alle informatie over burgers moet gaan verstrekken, hoopt dat Nederland zich "echt zo snel mogelijk" aansluit. Maar voor 2028 is niet waarschijnlijk. "Het is zeer onzeker hoe wetgevingsprocessen lopen in Nederland. We hebben wel ervaring met kabinetten die vallen, dan kan het nog langer duren."

Het is daarnaast ook de vraag of Find Your Pension ook echt nuttig zal zijn voor burgers. Claudia Wegner-Wahnschaffe zegt dat zij en haar collega's al meer dan tien jaar bezig zijn met het project. Het zou slechts mogelijk zijn om persoonlijke pensioeninformatie op te halen uit twee landen: België en Frankrijk. Maar ook dat lukt niet helemaal, merken burgers die dit uitproberen. De organisatie achter Find Your Pension kan niet zeggen hoe dat komt.

Klimaattop van start in Turkije, landen willen groter aandeel (duurzame) stroom

1 week 1 day ago

Voor de nieuwste klimaattop zijn de verwachtingen laag. Het lijkt uitgesloten dat landen grote beloften zullen doen in de Turkse stad Antalya, waar ze vanaf vandaag bijeen zijn.

Afgelopen jaren lukte het nauwelijks plannen te smeden om klimaatverandering tegen te gaan. Landen zijn onderling verdeeld en de Verenigde Staten doen niet meer mee.

De organisatie mikt daarom op praktische plannen die weinig weerstand oproepen. En door te praten met 'welwillende' landen hoef je niet iedereen op één lijn te krijgen. Al wil de Australische onderhandelingsleider Chris Bowen toch het liefst afspraken maken met alle landen.

Doelen waarover landen tijdens deze top praten zijn het bouwen van zuinigere datacentra, het terugdringen van huishoudelijk afval en hergebruik van een groter deel van materialen.

Het opvallendste dat landen willen afspreken, is om een groter deel van hun energie te gebruiken in de vorm van stroom. Ze willen bijvoorbeeld fabrieken gas en steenkool in laten wisselen voor stroom. Plus: meer elektrische auto's op de weg krijgen en meer huizen verwarmen en koelen met warmtepompen.

Nu gebruikt de wereld 23 procent van zijn energie in de vorm van stroom. De rest komt vooral uit het verbranden van fossiele brandstoffen. In de komende negen jaar zou het aandeel stroom moeten toenemen naar 35 procent, zegt de voorzitter van de klimaattop. In Nederland is stroom nu goed voor een kwart van het energiegebruik.

In juli kwam de Europese Unie ook met een plan om het aandeel stroom op te voeren. Dat is een nieuwe ontwikkeling. "Het is voor het eerst dat we überhaupt spreken over elektrificatiedoelen", zegt Sanne de Boer, expert energietransitie bij RaboResearch.

Het tegengaan van klimaatverandering lijkt daarbij niet het belangrijkst. "Wat men ermee wil bereiken is minder afhankelijkheid van fossiele import, van bijvoorbeeld olie en aardgas", zegt De Boer. Al spelen ook andere zaken mee. "Meer gebruik van hernieuwbare energiebronnen en een lagere energierekening."

Europa kreeg na de grootschalige inval van Rusland in Oekraïne al te maken met een piek in de gasprijzen. Door de Iranoorlog lijden Europese bedrijven en huishoudens wederom onder hoge gas-, benzine- en dieselprijzen.

Het kan nog wel even duren voordat de prijzen dalen. Omdat industrie in bijvoorbeeld de Verenigde Staten minder betaalt voor gas staan Europese bedrijven die veel energie gebruiken op achterstand.

Op korte termijn kan Europa de winning van (fossiele) brandstoffen maar beperkt vergroten. Maar het opwekken van stroom is relatief snel op te voeren door zonnepanelen en windturbines te plaatsen.

Bijkomend voordeel is dat je door in te zetten op stroom minder energie nodig hebt om hetzelfde te bereiken. Elektromotoren zijn zo zuinig dat je met dezelfde hoeveelheid energie drie keer zo ver kan rijden in een elektrische auto als in een benzineauto. Warmtepompen kunnen warmte van buiten naar binnen halen en gebruiken minder energie om een huis warm te houden.

Door elektrificatie wordt ook de strijd tegen klimaatverandering overzichtelijker. Doordat stroomgebruik zo efficiënt is, daalt de uitstoot zelfs als stroom wordt gemaakt uit fossiele brandstoffen. Kerncentrales, zonnepanelen en windturbines kunnen ook stroom opwekken zonder CO2 uit te stoten die de aarde opwarmt.

Geen doel op zich

Overschakelen naar stroom is geen doel op zich, maar moet helpen minder afhankelijk, zuiniger en groener te worden. "Als je het goed doet, kan dat allemaal bereikt worden door meer elektriciteit te gebruiken", zegt De Boer. "Maar we moeten dat wel slim doen."

Zo benadrukt De Boer dat niet iedereen tegelijk stroom kan gebruiken op piekmomenten. Dat kan het stroomnet niet aan. Plannen moeten daar rekening mee houden.

Het is de vraag of het doel haalbaar is. Uit berekeningen van het Internationaal Energie Agentschap blijkt dat in een optimistisch scenario het stroomgebruik in 2035 wereldwijd stijgt tot maximaal 33 procent.

Schutter die voorbijgangers doodschoot in Krakau overleden in ziekenhuis

1 week 1 day ago

De aanslagpleger die zaterdag in de Poolse stad Krakau zes mensen doodschoot, is overleden in het ziekenhuis. Dat meldt de Poolse politie op X.

"Wij willen u mededelen dat de dader van de tragische gebeurtenissen vanochtend vroeg in het ziekenhuis is overleden," schrijft de politie in de verklaring.

De dader is de 24-jarige Michal O, meldden Poolse media. Hij werd neergeschoten door agenten nadat hij vanuit een auto het vuur had geopend op voorbijgangers.

Zo trok O. door Krakau:

O. zou minstens drie operaties hebben ondergaan. "Er is een voortdurende strijd gevoerd om het leven van deze man te redden, ondanks de misdaad die hij had begaan", meldt de gouverneur van de provincie over het overlijden aan de Poolse nieuwszender TVN24.

Gisteren werd meer duidelijk over de achtergrond van de schutter, al blijft zijn motief nog altijd niet duidelijk. Michal O. was vermoedelijk geïnspireerd door extreemrechtse ideologieën, volgens de Poolse minister Kierwinski van Binnenlandse Zaken. Ook was hij volgens hem een "ultranationalist".

Het Poolse Openbaar Ministerie is een onderzoek gestart naar een "misdrijf met een terroristisch karakter".

Agent ontwaakt uit coma

Bij de aanslag in het centrum van Krakau raakten naast de dodelijke slachtoffers - vier vrouwen en twee mannen - ook vijftien mensen gewond. Onder hen zijn enkele koetsiers en vijf buitenlanders. Zij liggen nog in het ziekenhuis. Hun toestand is onveranderd, meldt de gouverneur.

De twee agenten die na de beschieting ingrepen en O. wisten te overmeesteren, liggen eveneens nog in het ziekenhuis. Een van hen, is gisteren ontwaakt uit een coma. Hij werd zwaargewond opgenomen in het ziekenhuis, zijn toestand is nog ernstig. De andere agent verkeert in stabiele toestand.

Wekdienst 9/11: Wegenwacht staakt • VN-klimaattop van start

1 week 1 day ago

Goedemorgen! Vandaag leggen medewerkers van de ANWB het werk neer en in de Portugese Synagoge in Amsterdam vindt de Nationale Kristallnachtherdenking plaats.

Eerst het weer: vanochtend is het op sommige plaatsen mistig. In de loop van de dag wordt het steeds zonniger. Het wordt 9 tot 11 graden en er is weinig wind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Sinds de invasie van Oekraïne in februari 2022 zijn bijna 400.000 Russen omgekomen in de oorlog. Dat blijkt uit gehackte gegevens van het Russische statistiekbureau Rosstat, die zijn ingezien en onderzocht door persbureau Bloomberg. Bloomberg kon de echtheid van de database niet definitief bewijzen, maar vond bij onderzoek geen aanwijzingen voor vervalsing.

Volgens Bloomberg ligt het werkelijke dodental "vrijwel zeker" hoger. Sommige militairen zijn vermist, lichamen zijn niet geïdentificeerd en anderen overleden mogelijk later aan verwondingen zonder dat dit als oorlogsgerelateerd werd geregistreerd. Het aantal doden wordt geschat op ongeveer 450.000.

Rusland openbaart het aantal gesneuvelde militairen in de oorlog met Oekraïne niet.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

Centraal-Japan werd gisteren getroffen door een aardbeving met kracht 5.7. Zeker 24 mensen raakten gewond. Ook was er materiële schade, zoals onder meer gesneuvelde winkelruiten.

Het moment van de beving is met meerdere camera's vastgelegd:

Fijne dag!

Extra pech bij pech vandaag: Wegenwacht staakt

1 week 1 day ago

Automobilisten die vandaag met pech langs de weg komen te staan, zullen geduld moeten hebben. Medewerkers van de ANWB - ook de Wegenwacht - leggen 12 uur lang het werk neer, van 09.00 's ochtends tot 21.00 uur 's avonds.

De vakbonden voeren actie omdat de gesprekken over een nieuwe cao zijn vastgelopen. Ze vinden onder meer de werkdruk bij de ANWB te hoog en zien problemen met de roosters.

De bonden moeten van de rechter wel zorgen voor een minimale bezetting. Daardoor kunnen noodgevallen, zoals een stilstaande auto in een tunnel, gewoon worden verholpen.